พระวินัยปิฎก ปริวาร · อุปาลิปัญจกะ
มุสาวาทวรรคที่ ๗
เล่ม ๘Text layerBuddha’s wordsItems ๑๑๙๓–๑๒๐๑ (Royal Thai)7/14 in อุปาลิปัญจกะ4 editions
พระวินัยปิฎก ปริวาร อุปาลิปัญจกะ มุสาวาทวรรคที่ ๗ (Royal Thai Volume 8 · Mahachula Volume 8 · Mahamakut Volume 10 · Chaloem Phrakiat Volume 8)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 8, pp. 605–610
๗. มุสาวาทวรรค
หมวดว่าด้วยมุสาวาท
{๑๑๙๓} [๔๔๔] พระอุบาลีทูลถามว่า “มุสาวาทมีเท่าไรหนอ พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี มุสาวาทนี้มี ๕ อย่าง ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ
๑. มุสาวาทถึงต้องอาบัติปาราชิกก็มี
๒. มุสาวาทถึงต้องอาบัติสังฆาทิเสสก็มี
๓. มุสาวาทถึงต้องอาบัติถุลลัจจัยก็มี
๔. มุสาวาทถึงต้องอาบัติปาจิตตีย์ก็มี
๕. มุสาวาทถึงต้องอาบัติทุกกฏก็มี
ดูก่อนอุบาลี มุสาวาทมี ๕ อย่างนี้แล”
การงดอุโบสถหรือปวารณา
{๑๑๙๔} [๔๔๕] “พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอ เมื่องดอุโบสถหรือปวารณาในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุเธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณา”“ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เมื่องดอุโบสถหรือปวารณา ในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุ เธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณา องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. เป็นอลัชชี ๒. เป็นพาล
๓. ไม่ใช่เป็นปกตัตตะ
๔. เป็นผู้พูดประสงค์จะให้เคลื่อนจากพรหมจรรย์
๕. ไม่ใช่เป็นผู้พูดประสงค์จะให้ออกจากอาบัติ
ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลเมื่องดอุโบสถหรือ ปวารณาในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุ เธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณาดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีกเมื่องดอุโบสถหรือ ปวารณาในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุ เธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณา องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. เป็นผู้มีความประพฤติทางกายไม่บริสุทธิ์
๒. เป็นผู้มีความประพฤติทางวาจาไม่บริสุทธิ์
๓. เป็นผู้มีอาชีวะไม่บริสุทธิ์
๔. เป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด
๕. เป็นผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ
ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลเมื่องดอุโบสถหรือ ปวารณาในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุ เธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณา”
องค์ของภิกษุผู้ไม่ควรให้คำซักถาม
{๑๑๙๕} [๔๔๖] “พระพุทธเจ้าข้า สงฆ์ไม่พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอ”
“ดูก่อนอุบาลี สงฆ์ไม่พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. ไม่รู้อาบัติและอนาบัติ ๒. ไม่รู้อาบัติเบาและอาบัติหนัก
๓. ไม่รู้อาบัติมีส่วนเหลือและอาบัติไม่มีส่วนเหลือ
๔. ไม่รู้อาบัติชั่วหยาบและอาบัติไม่ชั่วหยาบ
๕. ไม่รู้อาบัติที่ทำคืนได้และอาบัติที่ทำคืนไม่ได้
ดูก่อนอุบาลี สงฆ์ไม่พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล
องค์ของภิกษุผู้ควรให้คำซักถาม
ดูก่อนอุบาลี สงฆ์พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. รู้อาบัติและอนาบัติ ๒. รู้อาบัติเบาและอาบัติหนัก
๓. รู้อาบัติมีส่วนเหลือและอาบัติไม่มีส่วนเหลือ
๔. รู้อาบัติชั่วหยาบและอาบัติไม่ชั่วหยาบ
๕. รู้อาบัติที่ทำคืนได้และอาบัติที่ทำคืนไม่ได้
ดูก่อนอุบาลี สงฆ์พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล”
ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕
{๑๑๙๖} [๔๔๗] “พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการเท่าไรหนอ”“ดูก่อนอุบาลี ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕ อย่าง อาการ ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ
๑. ด้วยไม่ละอาย ๒. ด้วยไม่รู้
๓. ด้วยสงสัยแล้วขืนทำ
๔. ด้วยสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร
๕. ด้วยสำคัญว่าไม่ควรในของที่ควร
ดูก่อนอุบาลี ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕ อย่างนี้แล
ดูก่อนอุบาลี ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕ อย่างแม้อื่นอีก อาการ ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ
๑. ด้วยไม่ได้เห็น ๒. ด้วยไม่ได้ยิน
๓. ด้วยหลับ ๔. ด้วยเข้าใจว่าเป็นเช่นนั้น
๕. ด้วยลืมสติ
ดูก่อนอุบาลี ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕ อย่างนี้แล”
เวร ๕
{๑๑๙๗} [๔๔๘] “พระพุทธเจ้าข้า เวรมีเท่าไรหนอ”
“ดูก่อนอุบาลี เวรนี้มี ๕ เวร ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. ฆ่าสัตว์มีชีวิต ๒. ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้
๓. ประพฤติผิดในกาม ๔. พูดเท็จ
๕. ดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท
ดูก่อนอุบาลี เวรมี ๕ นี้แล”
เจตนางดเว้น ๕
{๑๑๙๘} “พระพุทธเจ้าข้า เจตนางดเว้นมีเท่าไรหนอ”
“ดูก่อนอุบาลี เจตนางดเว้นนี้มี ๕ เจตนางดเว้น ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. เจตนางดเว้นจากการฆ่าสัตว์มีชีวิต
๒. เจตนางดเว้นจากการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้
๓. เจตนางดเว้นจากการประพฤติผิดในกาม
๔. เจตนางดเว้นจากการพูดเท็จ
๕. เจตนางดเว้นจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทดูก่อนอุบาลี เจตนางดเว้นมี ๕ นี้แล”
ความเสื่อม ๕
{๑๑๙๙} [๔๔๙] “พระพุทธเจ้าข้า ความเสื่อมมีเท่าไรหนอ”
“ดูก่อนอุบาลี ความเสื่อมนี้มี ๕ ความเสื่อม ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. ความเสื่อมญาติ ๒. ความเสื่อมโภคทรัพย์
๓. ความเสื่อมเพราะโรค ๔. ความเสื่อมจากศีล
๕. ความเสื่อมเพราะเห็นผิด
ดูก่อนอุบาลี ความเสื่อมมี ๕ นี้แล”
ความถึงพร้อม ๕
{๑๒๐๐} “พระพุทธเจ้าข้า ความถึงพร้อมมีเท่าไร”
“ดูก่อนอุบาลี ความถึงพร้อมนี้มี ๕ ความถึงพร้อม ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. ความถึงพร้อมด้วยญาติ
๒. ความถึงพร้อมด้วยโภคทรัพย์
๓. ความถึงพร้อมด้วยความไม่มีโรค
๔. ความถึงพร้อมด้วยศีล
๕. ความถึงพร้อมด้วยความเห็นชอบ
ดูก่อนอุบาลี ความถึงพร้อมมี ๕ นี้แล
จบ มุสาวาทวรรคที่ ๗
หัวข้อประจำวรรค
{๑๒๐๑} มุสาวาท ๑ ยํ่ายี ๑ ยํ่ายีอีกนัยหนึ่ง ๑ ซักถาม ๑ อาบัติ ๑ อาบัติอีกนัยหนึ่ง ๑ เวร ๑ เจตนางดเว้น ๑ ความเสื่อม ๑ ความถึงพร้อม ๑ รวมเป็นวรรคที่ ๗
๘. ภิกขุนีโอวาทวรรค
หมวดว่าด้วยเรื่องการสอนภิกษุณี
องค์สำหรับลงโทษ
{๑๒๐๒} [๔๕๐] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอ ภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ๕ ภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ คือ ภิกษุณีสงฆ์ไม่พึงไหว้ภิกษุนั้น องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. เปิดกายอวดภิกษุณีทั้งหลาย
๒. ถลกขาอ่อนอวดภิกษุณีทั้งหลาย
๓. เปิดอวัยวะเพศอวดภิกษุณีทั้งหลาย
๔. เปิดไหล่ทั้งสองอวดภิกษุณีทั้งหลาย
๕. พูดเกี้ยวภิกษุณี ชักจูงพวกคฤหัสถ์ให้สมสู่กับภิกษุณี
ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ คือ ภิกษุณีสงฆ์ไม่พึงไหว้ภิกษุนั้นดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีกภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ คือ ภิกษุณีสงฆ์ไม่พึงไหว้ภิกษุนั้น องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ
๑. ขวนขวายเพื่อความเสื่อมลาภแห่งภิกษุณีทั้งหลาย
๒. ขวนขวายเพื่อความพินาศแห่งภิกษุณีทั้งหลาย
๓. ขวนขวายเพื่อความอยู่ไม่ได้แห่งภิกษุณีทั้งหลาย
๔. ด่าบริภาษภิกษุณีทั้งหลาย
๕. ยุยงภิกษุกับภิกษุณีให้แตกกัน
ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ คือ ภิกษุณีสงฆ์ไม่พึงไหว้ภิกษุนั้น
End of มุสาวาทวรรคที่ ๗