arnon.onlineSign inAsk AI

พระวินัยปิฎก ปริวาร · อุปาลิปัญจกะ

มุสาวาทวรรคที่ ๗

เล่ม ๘

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๑๙๓–๑๒๐๑ (Royal Thai)7/14 in อุปาลิปัญจกะ4 editions

พระวินัยปิฎก ปริวาร อุปาลิปัญจกะ มุสาวาทวรรคที่ ๗ (Royal Thai Volume 8 · Mahachula Volume 8 · Mahamakut Volume 10 · Chaloem Phrakiat Volume 8)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 8, pp. 605–610

Page 605

๗. มุสาวาทวรรค

หมวดว่าด้วยมุสาวาท

{๑๑๙๓} [๔๔๔] พระอุบาลีทูลถามว่า “มุสาวาทมีเท่าไรหนอ พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี มุสาวาทนี้มี ๕ อย่าง ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

๑. มุสาวาทถึงต้องอาบัติปาราชิกก็มี

๒. มุสาวาทถึงต้องอาบัติสังฆาทิเสสก็มี

๓. มุสาวาทถึงต้องอาบัติถุลลัจจัยก็มี

๔. มุสาวาทถึงต้องอาบัติปาจิตตีย์ก็มี

๕. มุสาวาทถึงต้องอาบัติทุกกฏก็มี

ดูก่อนอุบาลี มุสาวาทมี ๕ อย่างนี้แล”

การงดอุโบสถหรือปวารณา

{๑๑๙๔} [๔๔๕] “พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอ เมื่องดอุโบสถหรือปวารณาในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุเธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณา”“ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เมื่องดอุโบสถหรือปวารณา ในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุ เธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณา องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. เป็นอลัชชี ๒. เป็นพาล

๓. ไม่ใช่เป็นปกตัตตะ

๔. เป็นผู้พูดประสงค์จะให้เคลื่อนจากพรหมจรรย์

๕. ไม่ใช่เป็นผู้พูดประสงค์จะให้ออกจากอาบัติ

Page 606

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลเมื่องดอุโบสถหรือ ปวารณาในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุ เธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณาดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีกเมื่องดอุโบสถหรือ ปวารณาในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุ เธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณา องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. เป็นผู้มีความประพฤติทางกายไม่บริสุทธิ์

๒. เป็นผู้มีความประพฤติทางวาจาไม่บริสุทธิ์

๓. เป็นผู้มีอาชีวะไม่บริสุทธิ์

๔. เป็นผู้โง่เขลา ไม่ฉลาด

๕. เป็นผู้ก่อความบาดหมาง ก่อการทะเลาะ

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลเมื่องดอุโบสถหรือ ปวารณาในท่ามกลางสงฆ์ สงฆ์พึงกำราบว่า ‘อย่าเลย ภิกษุ เธออย่าได้ทำความบาดหมาง อย่าได้ทำการทะเลาะ อย่าได้ทำการแก่งแย่ง อย่าได้ทำการวิวาทกัน’ ดังนี้ แล้วทำอุโบสถหรือปวารณา”

องค์ของภิกษุผู้ไม่ควรให้คำซักถาม

{๑๑๙๕} [๔๔๖] “พระพุทธเจ้าข้า สงฆ์ไม่พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอ”

“ดูก่อนอุบาลี สงฆ์ไม่พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ไม่รู้อาบัติและอนาบัติ ๒. ไม่รู้อาบัติเบาและอาบัติหนัก

๓. ไม่รู้อาบัติมีส่วนเหลือและอาบัติไม่มีส่วนเหลือ

Page 607

๔. ไม่รู้อาบัติชั่วหยาบและอาบัติไม่ชั่วหยาบ

๕. ไม่รู้อาบัติที่ทำคืนได้และอาบัติที่ทำคืนไม่ได้

ดูก่อนอุบาลี สงฆ์ไม่พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล

องค์ของภิกษุผู้ควรให้คำซักถาม

ดูก่อนอุบาลี สงฆ์พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. รู้อาบัติและอนาบัติ ๒. รู้อาบัติเบาและอาบัติหนัก

๓. รู้อาบัติมีส่วนเหลือและอาบัติไม่มีส่วนเหลือ

๔. รู้อาบัติชั่วหยาบและอาบัติไม่ชั่วหยาบ

๕. รู้อาบัติที่ทำคืนได้และอาบัติที่ทำคืนไม่ได้

ดูก่อนอุบาลี สงฆ์พึงให้คำซักถามแก่ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แล”

ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕

{๑๑๙๖} [๔๔๗] “พระพุทธเจ้าข้า ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการเท่าไรหนอ”“ดูก่อนอุบาลี ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕ อย่าง อาการ ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

๑. ด้วยไม่ละอาย ๒. ด้วยไม่รู้

๓. ด้วยสงสัยแล้วขืนทำ

๔. ด้วยสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร

๕. ด้วยสำคัญว่าไม่ควรในของที่ควร

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕ อย่างนี้แล

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕ อย่างแม้อื่นอีก อาการ ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

๑. ด้วยไม่ได้เห็น ๒. ด้วยไม่ได้ยิน

Page 608

๓. ด้วยหลับ ๔. ด้วยเข้าใจว่าเป็นเช่นนั้น

๕. ด้วยลืมสติ

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุต้องอาบัติด้วยอาการ ๕ อย่างนี้แล”

เวร ๕

{๑๑๙๗} [๔๔๘] “พระพุทธเจ้าข้า เวรมีเท่าไรหนอ”

“ดูก่อนอุบาลี เวรนี้มี ๕ เวร ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ฆ่าสัตว์มีชีวิต ๒. ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้

๓. ประพฤติผิดในกาม ๔. พูดเท็จ

๕. ดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท

ดูก่อนอุบาลี เวรมี ๕ นี้แล”

เจตนางดเว้น ๕

{๑๑๙๘} “พระพุทธเจ้าข้า เจตนางดเว้นมีเท่าไรหนอ”

“ดูก่อนอุบาลี เจตนางดเว้นนี้มี ๕ เจตนางดเว้น ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. เจตนางดเว้นจากการฆ่าสัตว์มีชีวิต

๒. เจตนางดเว้นจากการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้

๓. เจตนางดเว้นจากการประพฤติผิดในกาม

๔. เจตนางดเว้นจากการพูดเท็จ

๕. เจตนางดเว้นจากการดื่มนํ้าเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาทดูก่อนอุบาลี เจตนางดเว้นมี ๕ นี้แล”

ความเสื่อม ๕

{๑๑๙๙} [๔๔๙] “พระพุทธเจ้าข้า ความเสื่อมมีเท่าไรหนอ”

“ดูก่อนอุบาลี ความเสื่อมนี้มี ๕ ความเสื่อม ๕ คืออะไรบ้าง คือ

Page 609

๑. ความเสื่อมญาติ ๒. ความเสื่อมโภคทรัพย์

๓. ความเสื่อมเพราะโรค ๔. ความเสื่อมจากศีล

๕. ความเสื่อมเพราะเห็นผิด

ดูก่อนอุบาลี ความเสื่อมมี ๕ นี้แล”

ความถึงพร้อม ๕

{๑๒๐๐} “พระพุทธเจ้าข้า ความถึงพร้อมมีเท่าไร”

“ดูก่อนอุบาลี ความถึงพร้อมนี้มี ๕ ความถึงพร้อม ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ความถึงพร้อมด้วยญาติ

๒. ความถึงพร้อมด้วยโภคทรัพย์

๓. ความถึงพร้อมด้วยความไม่มีโรค

๔. ความถึงพร้อมด้วยศีล

๕. ความถึงพร้อมด้วยความเห็นชอบ

ดูก่อนอุบาลี ความถึงพร้อมมี ๕ นี้แล

จบ มุสาวาทวรรคที่ ๗

หัวข้อประจำวรรค

{๑๒๐๑} มุสาวาท ๑ ยํ่ายี ๑ ยํ่ายีอีกนัยหนึ่ง ๑ ซักถาม ๑ อาบัติ ๑ อาบัติอีกนัยหนึ่ง ๑ เวร ๑ เจตนางดเว้น ๑ ความเสื่อม ๑ ความถึงพร้อม ๑ รวมเป็นวรรคที่ ๗

Page 610

๘. ภิกขุนีโอวาทวรรค

หมวดว่าด้วยเรื่องการสอนภิกษุณี

องค์สำหรับลงโทษ

{๑๒๐๒} [๔๕๐] พระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์เท่าไรหนอ ภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ๕ ภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ คือ ภิกษุณีสงฆ์ไม่พึงไหว้ภิกษุนั้น องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. เปิดกายอวดภิกษุณีทั้งหลาย

๒. ถลกขาอ่อนอวดภิกษุณีทั้งหลาย

๓. เปิดอวัยวะเพศอวดภิกษุณีทั้งหลาย

๔. เปิดไหล่ทั้งสองอวดภิกษุณีทั้งหลาย

๕. พูดเกี้ยวภิกษุณี ชักจูงพวกคฤหัสถ์ให้สมสู่กับภิกษุณี

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ คือ ภิกษุณีสงฆ์ไม่พึงไหว้ภิกษุนั้นดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ แม้อื่นอีกภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ คือ ภิกษุณีสงฆ์ไม่พึงไหว้ภิกษุนั้น องค์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. ขวนขวายเพื่อความเสื่อมลาภแห่งภิกษุณีทั้งหลาย

๒. ขวนขวายเพื่อความพินาศแห่งภิกษุณีทั้งหลาย

๓. ขวนขวายเพื่อความอยู่ไม่ได้แห่งภิกษุณีทั้งหลาย

๔. ด่าบริภาษภิกษุณีทั้งหลาย

๕. ยุยงภิกษุกับภิกษุณีให้แตกกัน

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลภิกษุณีสงฆ์ฝ่ายเดียวพึงลงโทษ คือ ภิกษุณีสงฆ์ไม่พึงไหว้ภิกษุนั้น