พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาจิตติยกัณฑ์ · สุราปานวรรค
สิกขาบทที่ ๒ เรื่องพระฉัพพัคคีย์
เล่ม ๒Text layerBuddha’s wordsItems ๕๗๙–๕๘๕ (Royal Thai)2/10 in สุราปานวรรค4 editions
พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาจิตติยกัณฑ์ สุราปานวรรค สิกขาบทที่ ๒ เรื่องพระฉัพพัคคีย์ (Royal Thai Volume 2 · Mahachula Volume 2 · Mahamakut Volume 4 · Chaloem Phrakiat Volume 2)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 2, pp. 567–569
๒. อังคุลิปโตทกสิกขาบท
ว่าด้วยการใช้นิ้วมือจี้กัน
เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์
{๕๗๙} [๓๓๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ได้ใช้นิ้วมือจี้ภิกษุรูปหนึ่งในพวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์ให้หัวเราะ ภิกษุรูปนั้นเหนื่อยจนหายใจไม่ทัน จึงได้ถึงมรณภาพลงบรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้ใช้นิ้วมือจี้ภิกษุให้หัวเราะเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกเธอใช้นิ้วมือจี้ภิกษุให้หัวเราะ จริงหรือ”
พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”
พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ไฉนพวกเธอจึงได้ใช้นิ้วมือจี้ภิกษุให้หัวเราะเล่า การกระทำของพวกเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า
พระพุทธบัญญัติ
[๓๓๑] เป็นปาจิตตีย์ ในเพราะใช้นิ้วมือจี้
สิกขาบทวิภังค์
{๕๘๐} [๓๓๒] ที่ชื่อว่า ใช้นิ้วมือจี้ คือ จี้ด้วยนิ้วมือ
อุปสัมบันมีความประสงค์จะยังอุปสัมบันให้หัวเราะ ใช้กายถูกต้องกาย ต้องอาบัติปาจิตตีย์
บทภาชนีย์
ติกปาจิตตีย์
{๕๘๑} อุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ใช้นิ้วมือจี้ให้หัวเราะ ต้องอาบัติปาจิตตีย์อุปสัมบัน ภิกษุสงสัย ใช้นิ้วมือจี้ให้หัวเราะ ต้องอาบัติปาจิตตีย์
อุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ใช้นิ้วมือจี้ให้หัวเราะ ต้องอาบัติปาจิตตีย์
ทุกกฏ
{๕๘๒} ภิกษุใช้กายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของเนื่องด้วยกายถูกต้องกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของเนื่องด้วยกายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของโยนถูกต้องกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของโยนถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของโยนถูกต้องของโยน ต้องอาบัติทุกกฏ
{๕๘๓} [๓๓๓] ภิกษุใช้กายถูกต้องกายอนุปสัมบัน ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้กายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของเนื่องด้วยกายถูกต้องกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของเนื่องด้วยกายถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของโยนถูกต้องกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของโยนถูกต้องของเนื่องด้วยกาย ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุใช้ของโยนถูกต้องของโยน ต้องอาบัติทุกกฏ
{๕๘๔} อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ใช้นิ้วมือจี้ให้หัวเราะ ต้องอาบัติทุกกฏ
อนุปสัมบัน ภิกษุสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ
อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ
อนาปัตติวาร
{๕๘๕} [๓๓๔] ภิกษุไม่ประสงค์จะให้หัวเราะไปถูกต้องเข้าเมื่อมีกิจที่จำเป็น ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ใม่ต้องอาบัติแล
จบ อังคุลิปโตทกสิกขาบทที่ ๒
๓. หัสสธัมมสิกขาบท
ว่าด้วยการเล่นนํ้า
เรื่องภิกษุสัตตรสวัคคีย์
{๕๘๖} [๓๓๕] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์เล่นนํ้ากันอยู่ในแม่นํ้าอจิรวดี ขณะนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศลประทับอยู่ ณ พระปราสาทชั้นบนกับพระนางมัลลิกาเทวี ท้าวเธอได้ทอดพระเนตรเห็นพวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์เล่นนํ้ากันอยู่ในแม่นํ้าอจิรวดี ครั้นแล้วได้รับสั่งกะพระนางมัลลิกาเทวีว่า “นี่แน่ะแม่มัลลิกา นั่นพระอรหันต์เล่นน้ำกันอยู่”
End of สิกขาบทที่ ๒ เรื่องพระฉัพพัคคีย์