พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาราชิกกัณฑ์ · จตุตถปาราชิกสิกขาบท
วินีตวัตถุ
เล่ม ๑Text layerBuddha’s wordsItems ๒๘๒–๒๙๙ (Royal Thai)9/9 in จตุตถปาราชิกสิกขาบท4 editions
พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาราชิกกัณฑ์ จตุตถปาราชิกสิกขาบท วินีตวัตถุ (Royal Thai Volume 1 · Mahachula Volume 1 · Mahamakut Volume 2 · Chaloem Phrakiat Volume 1)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 1, pp. 527–560
อนาปัตติวาร
{๒๘๑} [๒๒๒] ภิกษุต่อไปนี้ไม่ต้องอาบัติ คือ
ภิกษุผู้สำคัญว่าได้บรรลุ ๑ ภิกษุผู้ไม่ประสงค์จะกล่าวอวด ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้มีจิตฟุ้งซ่าน ๑ ภิกษุผู้กระสับกระส่ายเพราะเวทนา ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑
คาถารวมเรื่องวินีตวัตถุ
{๒๘๒} เรื่องสำคัญว่าได้บรรลุ ๑ เรื่อง เรื่องอยู่ป่า ๑ เรื่อง
เรื่องเที่ยวบิณฑบาต ๑ เรื่อง เรื่องอุปัชฌาย์ ๒ เรื่อง
เรื่องอิริยาบถ ๔ เรื่อง เรื่องละสังโยชน์ ๑ เรื่อง
เรื่องธรรมในที่ลับ ๒ เรื่อง เรื่องวิหาร ๑ เรื่อง
เรื่องบำรุง ๑ เรื่อง เรื่องทำไม่ยาก ๑ เรื่อง
เรื่องความเพียร ๑ เรื่อง เรื่องไม่กลัวความตาย ๑ เรื่อง
เรื่องเดือดร้อนใจ ๑ เรื่อง เรื่องประกอบชอบ ๑ เรื่อง
เรื่องปรารภความเพียร ๑ เรื่อง เรื่องประกอบความเพียร ๑ เรื่อง
เรื่องอดกลั้นเวทนา ๒ เรื่อง เรื่องพราหมณ์ ๕ เรื่อง
เรื่องพยากรณ์มรรคผล ๓ เรื่อง เรื่องครองเรือน ๑ เรื่อง
เรื่องห้ามกาม ๑ เรื่อง เรื่องยินดี ๑ เรื่อง
เรื่องหลีกไป ๑ เรื่อง เรื่องอัฏฐิสังขลิกเปรต ๑ เรื่อง
เรื่องมังสเปสิเปรต เคยเป็นนายโคฆาตก์ ๑ เรื่อง
เรื่องมังสปิณฑเปรต เคยเป็นพรานนก ๑ เรื่อง
เรื่องนิจฉวิเปรต เคยเป็นคนฆ่าแกะ ๑ เรื่อง
เรื่องอสิโลมเปรต เคยเป็นคนฆ่าสุกร ๑ เรื่อง
เรื่องสัตติโลมเปรต เคยเป็นพรานเนื้อ ๑ เรื่อง
เรื่องอุสุโลมเปรต เคยเป็นนายเพชฌฆาต ๑ เรื่อง
เรื่องสูจิโลมเปรต เคยเป็นนายสารถี ๑ เรื่อง
เรื่องสูจิกเปรต เคยเป็นคนส่อเสียด ๑ เรื่อง
เรื่องกุมภัณฑเปรต เคยเป็นผู้พิพากษาโกงชาวบ้าน ๑ เรื่อง
เรื่องคูถนิมุคคเปรต เคยเป็นชู้กับภรรยาเขา ๑ เรื่อง
เรื่องคูถขาทิเปรต เคยเป็นพราหมณ์ชั่วช้า ๑ เรื่อง
เรื่องนิจฉวิตถีเปรต เคยเป็นหญิงนอกใจผัว ๑ เรื่อง
เรื่องมังคุลิตถีเปรต เคยเป็นหญิงแม่มด ๑ เรื่อง
เรื่องโอกิลินีเปรต เคยเป็นหญิงขี้หึงเอาไฟครอกหญิงร่วมสามี ๑ เรื่อง
เรื่องอสีสกพันธเปรต เคยเป็นนายโจรเพชฌฆาต ๑ เรื่อง
เรื่องภิกษุเปรต ๑ เรื่อง เรื่องภิกษุณีเปรต ๑ เรื่อง
เรื่องสิกขมานาเปรต ๑ เรื่อง เรื่องสามเณรเปรต ๑ เรื่อง
เรื่องสามเณรีเปรต ๑ เรื่อง เรื่องแม่นํ้าตโปทา ๑ เรื่อง
เรื่องรบ ณ พระนครราชคฤห์ ๑ เรื่อง เรื่องช้างลงนํ้า ๑ เรื่อง
เรื่องพระโสภิตะอรหันต์ระลึกชาติได้ ๕๐๐ กัป ๑ เรื่อง
วินีตวัตถุ
เรื่องสำคัญว่าได้บรรลุ
{๒๘๓} [๒๒๓] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอวดอ้างคุณวิเศษด้วยสำคัญว่าได้บรรลุแล้วมีความกังวลใจว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติเพราะสำคัญว่าได้บรรลุ” (๑)
เรื่องอยู่ป่า
{๒๘๔} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ป่าด้วยตั้งใจว่าผู้คนจักยกย่องเราด้วยวิธีนี้ ผู้คนก็ยกย่องแล้ว เธอมีความกังวลใจว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุไม่พึงอยู่ป่าด้วยตั้งใจเช่นนั้น ภิกษุใดอยู่ด้วยตั้งใจเช่นนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ” (๒)
เรื่องเที่ยวบิณฑบาต
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเที่ยวบิณฑบาตด้วยตั้งใจว่าผู้คนจักยกย่องเราด้วยวิธีนี้ ผู้คนก็ยกย่องเธอแล้ว เธอมีความกังวลใจว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุไม่พึงเที่ยวบิณฑบาตด้วยตั้งใจเช่นนั้น ภิกษุใดเที่ยวบิณฑบาตด้วยตั้งใจเช่นนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ” (๓)
เรื่องอุปัชฌาย์ ๒ เรื่อง
{๒๘๕} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งได้กล่าวกะภิกษุอีกรูปหนึ่งว่า “อาวุโส พวกภิกษุสัทธิวิหาริกของพระอุปัชฌาย์ของพวกเราล้วนเป็นพระอรหันต์” เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”
“ข้าพระพุทธเจ้าประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๔)
๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งได้กล่าวกะภิกษุอีกรูปหนึ่งว่า “อาวุโส พวกภิกษุอันเตวาสิกของพระอุปัชฌาย์ของพวกเรา ล้วนเป็นผู้มีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก” เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้าประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๕)
เรื่องอิริยาบถ ๔ เรื่อง
{๒๘๖} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเดินจงกรมแน่วด้วยตั้งใจว่าผู้คนจักยกย่องเราด้วยวิธีนี้ ผู้คนก็ยกย่องเธอแล้ว เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุไม่พึงเดินจงกรมแน่วด้วยตั้งใจเช่นนั้น ภิกษุใดเดินจงกรมด้วยตั้งใจเช่นนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ” (๖)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งยืนแน่วด้วยตั้งใจว่าผู้คนจักยกย่องเราด้วยวิธีนี้ ผู้คนก็ยกย่องเธอแล้ว เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุไม่พึงยืนแน่วด้วยตั้งใจเช่นนั้น ภิกษุใดยืนด้วยตั้งใจเช่นนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ” (๗)๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนั่งแน่วด้วยตั้งใจว่าผู้คนจักยกย่องเราด้วยวิธีนี้ ผู้คนก็ยกย่องเธอแล้ว เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุไม่พึงนั่งแน่วด้วยตั้งใจเช่นนั้น ภิกษุใดนั่งด้วยตั้งใจเช่นนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ” (๘)
๔. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งนอนแน่วด้วยตั้งใจว่าผู้คนจักยกย่องเราด้วยวิธีนี้ ผู้คนก็ยกย่องเธอแล้ว เธอมีความกังวลใจจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัลว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก ภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุไม่พึงนอนแน่วด้วยตั้งใจเช่นนั้น ภิกษุใดนอนด้วยตั้งใจเช่นนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ” (๙)
{๒๘๗} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งพูดอวดอุตตริมนุสสธรรมแก่ภิกษุอีกรูปหนึ่ง แม้ภิกษุนั้นก็กล่าวอวดอย่างนี้ว่า “อาวุโส แม้ผมก็ละสังโยชน์ได้แล้ว” เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๑๐)
เรื่องธรรมในที่ลับ ๒ เรื่อง
{๒๘๘} [๒๒๔] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในที่ลับพูดอวดอุตตริมนุสสธรรม ภิกษุผู้รู้ความคิดของบุคคลอื่นตักเตือนเธอว่า “อาวุโส คุณอย่าได้พูดเช่นนั้น เพราะธรรมเช่นนั้นของคุณไม่มี” เธอมีความกังวลใจจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๑)
- ๑สังโยชน์ หมายถึงกิเลสที่ผูกมัดสัตว์ไว้ในภพ มี ๑๐ อย่าง โดยจำแนกเป็น โอรัมภาคิยสังโยชน์ สังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ คือ (๑) สักกายทิฏฐิ ความเห็นเป็นเหตุถือตัวถือตน (๒) วิจิกิจฉา ความสงสัย (๓) สีลัพพตปรามาส ความเชื่อถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ด้วยอำนาจศีลพรต (๔) กามฉันทะ ความพอใจในกาม (๕) พยาบาท ความคิดแก้แค้นผู้อี่น และ อุทธัมภาคิยสังโยชน์ สังโยชน์เบื้องสูง ๕ คือ (๑) รูปราคะ ความติดอยู่ในรูปภพ (๒) อรูปราคะ ความติดอยู่ในอรูปภพ (๓) มานะ ความถือตัวว่าเป็นนั่นเป็นนี่ (๔) อุทธัจจะ ความฟุ้งซ่าน (๕) อวิชชา ความหลงอันเป็นเหตุไม่รู้จริง (ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๑๕, ขุ.ธ.อ. ๒/๑๐๖)
๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอยู่ในที่ลับพูดอวดอุดตริมนุสสธรรม เทวดาตักเตือนเธอว่า “พระคุณเจ้า พระคุณเจ้าอย่าได้พูดเช่นนั้น เพราะธรรมเช่นนั้นของพระคุณเจ้าไม่มี” ภิกษุนั้นมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑๒)
เรื่องวิหาร
{๒๘๙} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งพูดกะอุบาสกคนหนึ่งว่า “ดูก่อนอุบาสก ภิกษุผู้อยู่ในวิหารของท่านนั้นเป็นพระอรหันต์” และภิกษุนั้นก็อยู่ในวิหารของอุบาสกนั้น เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๑๓)
เรื่องบำรุง
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งพูดกะอุบาสกคนหนึ่งว่า “ดูก่อนอุบาสก ภิกษุที่ท่านบำรุงด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัช บริขารนั้นเป็นพระอรหันต์” และอุบาสกนั้นก็บำรุงภิกษุนั้นด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เธอมีความกังวลใจจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติปาราชิก แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๑๔)
เรื่องทำไม่ยาก
{๒๙๐} [๒๒๕] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุทั้งหลายได้ถามภิกษุนั้นว่า “คุณมีอุตตริมนุสสธรรมหรือ”
ภิกษุนั้นตอบว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย การทำพระอรหัตตผลให้แจ้งไม่ใช่ของทำได้ยาก” แล้วเธอก็มีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้น ส่วนเราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๑๕)
เรื่องความเพียร
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุทั้งหลายได้ถามภิกษุนั้นว่า “คุณมีอุตตริมนุสสธรรมหรือ”
ภิกษุนั้นตอบว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย ท่านผู้ปรารภความเพียรแล้ว พึงยังธรรมให้สัมฤทธิผลได้” แล้วเธอก็มีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้น ส่วนเราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๑๖)
เรื่องไม่กลัวความตาย
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุทั้งหลายได้กล่าวกะภิกษุนั้นว่า “ดูก่อนอาวุโส คุณอย่าได้กลัวเลย”
ภิกษุนั้นตอบว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย ผมไม่กลัวต่อความตาย” แล้วเธอก็มีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้น ส่วนเราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๑๗)
เรื่องเดือดร้อนใจ
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุทั้งหลายได้กล่าวกะภิกษุนั้นว่า “ดูก่อนอาวุโส ท่านอย่าได้กลัวเลย”
ภิกษุนั้นตอบว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย สำหรับท่านผู้เดือดร้อนใจต้องกลัวแน่” แล้วเธอก็มีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้น ส่วนเราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๑๘)
เรื่องประกอบโดยชอบ
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุทั้งหลายได้ถามภิกษุนั้นว่า “คุณมีอุตตริมนุสสธรรมหรือ”
ภิกษุนั้นตอบว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย อันท่านผู้ประกอบโดยชอบพึงยังธรรมให้สัมฤทธิผลได้” แล้วเธอก็มีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้น ส่วนเราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๑๙)
เรื่องปรารภความเพียร
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุทั้งหลายได้ถามภิกษุนั้นว่า “คุณมีอุตตริมนุสสธรรมหรือ”
ภิกษุนั้นตอบว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย ท่านผู้มีความเพียรอันปรารภแล้วพึงยังธรรมให้สัมฤทธิผลได้” แล้วเธอก็มีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้น ส่วนเราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๒๐)
เรื่องประกอบความเพียร
ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุทั้งหลายได้ถามภิกษุนั้นว่า “คุณมีอุตตริมนุสสธรรมหรือ”
ภิกษุนั้นตอบว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย ท่านผู้มีความเพียรอันประกอบแล้วพึงยังธรรมให้สัมฤทธิผลได้” แล้วเธอก็มีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้นส่วน เราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๒๑)
เรื่องอดกลั้นเวทนา ๒ เรื่อง
๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุทั้งหลายได้ถามภิกษุนั้นว่า “ดูก่อนอาวุโส คุณยังพอทนได้หรือ ยังพอให้อัตภาพเป็นไปได้หรือ”
ภิกษุนั้นตอบว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย อันคนพอดีพอร้ายไม่สามารถจะอดกลั้นได้หรอก” แล้วเธอก็มีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้น ส่วนเราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๒๒)
๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธ ภิกษุทั้งหลายได้ถามภิกษุนั้นว่า “ดูก่อนอาวุโส คุณยังพอทนได้หรือ ยังพอให้อัตภาพเป็นไปได้หรือ”
ภิกษุนั้นตอบว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย อันปุถุชนไม่สามารถจะอดกลั้นได้หรอก” แล้วเธอก็มีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้น ส่วนเราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุผู้ไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๒๓)
เรื่องพราหมณ์ ๕ เรื่อง
{๒๙๑} [๒๒๖] ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล พราหมณ์คนหนึ่งนิมนต์ภิกษุทั้งหลายมาแล้วได้กล่าวว่า “นิมนต์พระอรหันต์ทั้งหลายมาเถิดเจ้าข้า” ภิกษุเหล่านั้นมีความกังวลใจว่า “พวกเราหาได้เป็นพระอรหันต์ไม่ ก็พราหมณ์นี้มาร้องเรียกพวกเราด้วยวาทะว่าอรหันต์ พวกเราจะพึงปฏิบัติอย่างไรดีหนอ” จึงได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติในเพราะคำกล่าวด้วยความเลื่อมใส” (๒๔)๒. ก็โดยสมัยนั้นแล พราหมณ์คนหนึ่งนิมนต์ภิกษุทั้งหลายมาแล้วได้กล่าวว่า “นิมนต์พระอรหันต์ทั้งหลายนั่งเถิดเจ้าข้า” ภิกษุเหล่านั้นมีความกังวลใจว่า “พวกเราหาได้เป็นพระอรหันต์ไม่ ก็พราหมณ์นี้มาร้องเรียกพวกเราด้วยวาทะว่าอรหันต์ พวกเราจะพึงปฏิบัติอย่างไรดีหนอ” จึงได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติในเพราะคำกล่าวด้วยความเลื่อมใส” (๒๕)
- ๑ปุถุชน คนที่ยังมีกิเลสหนา สามารถก่อให้เกิดกิเลสได้นานัปการ หมายถึงคนธรรมดาทั่วไป ซึ่งยังไม่เป็นอริยบุคคล มี ๒ ประเภท คือ อันธปุถุชน คนโง่เขลาที่ไม่สามารถพัฒนาตนให้เป็นอริยบุคคล และ กัลยาณปุถุชน คนที่สามารถพัฒนาตนให้เป็นอริยบุคคลได้ (นัย ที.สี.อ. ๕๘)
๓. ก็โดยสมัยนั้นแล พราหมณ์คนหนึ่งนิมนต์ภิกษุทั้งหลายมาแล้วได้กล่าวว่า “นิมนต์พระอรหันต์ทั้งหลายฉันเถิดเจ้าข้า” ภิกษุเหล่านั้นมีความกังวลใจว่า “พวกเราหาได้เป็นพระอรหันต์ไม่ ก็พราหมณ์นี้มาร้องเรียกพวกเราด้วยวาทะว่าอรหันต์ พวกเราจะพึงปฏิบัติอย่างไรดีหนอ” จึงได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติในเพราะคำกล่าวด้วยความเลื่อมใส” (๒๖)๔.
ก็โดยสมัยนั้นแล พราหมณ์คนหนึ่งนิมนต์ภิกษุทั้งหลายมาแล้วได้กล่าวว่า “นิมนต์พระอรหันต์ทั้งหลายฉันให้อิ่มเถิดเจ้าข้า” ภิกษุเหล่านั้นมีความกังวลใจว่า “พวกเราหาได้เป็นพระอรหันต์ไม่ ก็พราหมณ์นี้มาร้องเรียกพวกเราด้วยวาทะว่าอรหันต์ พวกเราจะพึงปฏิบัติอย่างไรดีหนอ” จึงได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติในเพราะคำกล่าวด้วยความเลื่อมใส” (๒๗)๕. ก็โดยสมัยนั้นแล พราหมณ์คนหนึ่งนิมนต์ภิกษุทั้งหลายมาแล้วได้กล่าวว่า “นิมนต์พระอรหันต์ทั้งหลายกลับไปเถิดเจ้าข้า” ภิกษุเหล่านั้นมีความกังวลใจว่า “พวกเราหาได้เป็นพระอรหันต์ไม่ ก็พราหมณ์นี้มาร้องเรียกพวกเราด้วยวาทะว่าอรหันต์ พวกเราจะพึงปฏิบัติอย่างไรดีหนอ” จึงได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม่ต้องอาบัติในเพราะคำกล่าวด้วยความเลื่อมใส” (๒๘)เรื่องพยากรณ์มรรคผล ๓ เรื่อง
{๒๙๒} ๑. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งพูดอวดอุตตริมนุสสธรรมแก่ภิกษุอีกรูปหนึ่ง แม้ภิกษุรูปนั้นก็กล่าวอย่างนี้ว่า “อาวุโส แม้ผมก็ละ
- ๑คำว่า พยากรณ์ เป็นสำนวนบาลีที่หมายถึงเปิดเผยให้ทราบ แสดงให้รู้ เช่นในที่นี้ พยากรณ์มรรคผล ก็คือประกาศหรือแสดงให้รู้ว่าตนได้บรรลุมรรคผล (นัย ขุ.ปฏิ.อ. ๒/๒๑๖)
อาสวะได้” เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๒๙)
๒. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งพูดอวดอุตตริมนุสสธรรมแก่ภิกษุอีกรูปหนึ่ง แม้ภิกษุรูปนั้นก็ได้กล่าวอย่างนี้ว่า “อาวุโส แม้ผมก็มีธรรมเหล่านั้น” เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๓๐)๓. ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งพูดอวดอุตตริมนุสสธรรมแก่ภิกษุอีกรูปหนึ่ง แม้ภิกษุรูปนั้นก็โต้กล่าวอย่างนี้ว่า “อาวุโส แม้ผมก็ปรากฏชัดในธรรมเหล่านี้” เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๓๑)
เรื่องครองเรือน
{๒๙๓} ก็โดยสมัยนั้นแล พวกญาติได้กล่าวกะภิกษุรูปหนึ่งว่า “นิมนต์ท่านมาอยู่ครองเรือนเถิด ขอรับ”
ภิกษุรูปนั้นตอบว่า “ญาติโยมทั้งหลาย คนอย่างฉันไม่ควรที่จะอยู่ครองเรือนดอก” เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”
“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๓๒)
เรื่องห้ามกาม
[๒๒๗] ก็โดยสมัยนั้นแล พวกญาติได้กล่าวกะภิกษุรูปหนึ่งว่า “นิมนต์ท่านมาบริโภคกามเถิด ขอรับ” ภิกษุรูปนั้นตอบว่า “ญาติโยมทั้งหลาย
กามทั้งหลายฉันห้ามได้แล้ว” เธอมีความกังวลใจ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”
“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๓๓)
เรื่องยินดี
ก็โดยสมัยนั้นแล พวกญาติได้กล่าวกะภิกษุรูปหนึ่งว่า “ท่านยังยินดีอยู่หรือ” ภิกษุรูปนั้นตอบว่า “ญาติโยมทั้งหลาย ฉันยินดีอยู่ด้วยความยินดีเป็นอย่างยิ่ง” เธอมีความกังวลใจว่า “เฉพาะท่านที่เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเท่านั้นจึงควรพูดอย่างนั้น ส่วนเราสิหาได้เป็นสาวกของพระองค์ไม่ เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอคิดอย่างไร”“ข้าพระพุทธเจ้ามิได้มีความประสงค์จะพูดอวด พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุ ภิกษุไม่มีความประสงค์จะพูดอวดไม่ต้องอาบัติ” (๓๔)
เรื่องหลีกไป
{๒๙๔} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุเป็นอันมากจำพรรษาอยู่ในอาวาสแห่งหนึ่งตั้งกติกากันไว้ว่า “ภิกษุรูปใดหลีกไปจากอาวาสนี้ก่อน พวกเราจักเข้าใจภิกษุนั้นว่าเป็นพระอรหันต์” ภิกษุรูปหนึ่งหลีกไปจากอาวาสนั้นก่อนด้วยตั้งใจว่า “ภิกษุทั้งหลายจะได้เข้าใจเราว่าเป็นพระอรหันต์“ เธอมีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติปาราชิกแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอต้องอาบัติปาราชิกแล้ว” (๓๕)
เรื่องอัฏฐิสังขลิกเปรต (เปรตร่างกระดูก)
{๒๙๕} [๒๒๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะอยู่ ณ เขาคิชฌกูฏ ครั้นเวลาเช้า ท่านพระมหาโมคคัลลานะครองอันตรวาสกถือบาตรจีวรแล้วเข้าไปหาท่านพระลักขณะจนถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะท่านพระลักขณะดังนี้ว่า “อาวุโสลักขณะ มาเถิด เราจะเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครราชคฤห์ด้วยกัน” ท่านพระลักขณะรับคำท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้วขณะที่ท่านพระมหาโมคคัลลานะกำลังลงจากเขาคิชฌกูฏนั้น ได้แย้มขึ้น ณ ที่แห่งหนึ่ง ท่านพระลักขณะจึงได้ถามท่านพระมหาโมคคัลลานะว่า “อาวุโสมหาโมคคัลลานะ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้ท่านแย้มขึ้นมา”
“อาวุโสลักขณะ ยังไม่ใช่เวลาที่จะตอบปัญหานี้ ท่านจงถามผมถึงปัญหานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าเถิด”
ครั้นท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะเที่ยวบิณฑบาตในพระนครราชคฤห์ กลับจากบิณฑบาตหลังจากฉันแล้ว จึงพากันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรช้างหนึ่ง ครั้นนั่งแล้วท่านพระลักขณะได้กล่าวกะท่านพระมหาโมคคัลลานะดังนี้ว่า “อาวุโสโมคคัลลานะ เมื่อท่านกำลังลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้แย้มขึ้น ณ ที่แห่งหนึ่ง อาวุโสโมคคัลลานะ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้ท่านแย้มขึ้นมา”ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นอัฏฐิสังขลิกเปรตซึ่งมีแต่ร่างกระดูกลอยไปในเวหา มีฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุมพากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้ง
ฉีกเนื้อตามช่องซี่โครง สะบัดอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนื้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สาวกทั้งหลายย่อมเป็นผู้มีจักษุมีญาณอยู่ คือสาวกที่ได้รู้ได้เห็นสัตว์เช่นนี้หรือที่ทำให้เป็นพยานได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อก่อนเราก็ได้เห็นสัตว์นั้น แต่เราไม่ได้พยากรณ์ ถ้าเราพยากรณ์สัตว์นั้น คนอื่นก็จะไม่เชื่อเรา ข้อนั้นก็จะพึงเป็นไปเพื่อไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความทุกข์แก่ผู้ไม่เชื่อเราเหล่านั้นสิ้นกาลนาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นคนฆ่าโคอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้นเขาจึงหมกไหม้อยู่ในนรกหลายปี หลายร้อยปี หลายพันปี หลายแสนปี แล้วได้รับอัตภาพเช่นนี้ ด้วยวิบากที่เหลือแห่งกรรมนั้นแหละ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๓๖)
เรื่องมังสเปสิเปรต (เปรตร่างชิ้นเนื้อ)
[๒๒๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะอยู่ ณ เขาคิชฌกูฏ ครั้นเวลาเช้า ท่านพระมหาโมคคัลลานะครองอันตรวาสก ถือบาตรจีวรแล้ว เข้าไปหาท่านพระลักขณะจนถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะท่านพระลักขณะ ดังนี้ว่า “อาวุโสสักขณะมาเถิดเราจะเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครราชคฤห์ด้วยกัน” ท่านพระสักขณะรับคำท่านพระมหาโมคคัลลานะแล้ว
ขณะที่ท่านพระมหาโมคคัลลานะกำลังลงจากเขาคิชฌกูฏนั้น ได้แย้มขึ้น ณ ที่แห่งหนึ่ง ท่านพระลักขณะจึงได้ถามท่านพระมหาโมคคัลลานะว่า “อาวุโสมหาโมคคัลลานะ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้ท่านแย้มขึ้นมา”
“อาวุโสลักขณะ ยังไม่ใช่เวลาที่จะตอบปัญหานี้ ท่านจงถามผมถึงปัญหานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าเถิด”
ครั้นท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะเที่ยวบิณฑบาตในพระนครราชคฤห์ กลับจากบิณฑบาตหลังจากฉันแล้ว จึงพากันเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ครั้นนั่งแล้วท่านพระลักขณะได้กล่าวกะท่านพระมหาโมคคัลลานะดังนี้ว่า “อาวุโสโมคคัลลานะ เมื่อท่านกำลังลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้แย้มขึ้น ณ ที่แห่งหนึ่ง อาวุโสโมคคัลลานะ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้ท่านแย้มขึ้นมา”ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นมังสเปสิเปรตซึ่งมีแต่ชิ้นเนื้อลอยไปในเวหา มีฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุมพากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้งฉีกเนื้อตามช่องซี่โครง สะบัดอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโสผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็น ปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สาวกทั้งหลายย่อมเป็นผู้มีจักษุมีญาณอยู่ คือสาวกที่ได้รู้ได้เห็น
สัตว์เช่นนี้หรือที่ทำให้เป็นพยานได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อก่อนเราก็ได้เห็นสัตว์นั้น แต่เราไม่ได้พยากรณ์ ถ้าเราพยากรณ์สัตว์นั้น คนอื่นก็จะไม่เชื่อเรา ข้อนั้นก็จะพึงเป็นไปเพื่อไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความทุกข์ แก่ผู้ไม่เชื่อเราเหล่านั้นสิ้นกาลนาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นคนฆ่าโคอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้นเขาจึงหมกไหม้อยู่ในนรกหลายปี หลายร้อยปี หลายพันปี หลายแสนปี แล้วได้รับอัตภาพเช่นนี้ ด้วยวิบากที่เหลือแห่งกรรมนั้นแหละ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๓๗)
เรื่องมังสปิณฑเปรต (เปรตร่างก้อนเนื้อ)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นมังสปิณฑเปรตซึ่งมีแต่ก้อนเนื้อลอยไปในเวหา มีฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุมพากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้งฉีกเนื้อสะบัด ร่างนั้นอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นพรานนกอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๓๘)
เรื่องนิจฉวิเปรต (เปรตเพศชายมีร่างไร้ผิวหนัง)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นนิจฉวิเปรตซึ่งเป็นเพศชาย ไม่มีผิวหนัง ลอยอยู่ในเวหา มีฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุมพากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิก ทึ้งฉีกเนื้อร่างนั้นสะบัดอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นคนฆ่าแกะอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๓๙)
เรื่องอสิโลมเปรต (เปรตเพศชายมีขนเป็นดาบ)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นอสิโลมเปรตซึ่งเป็นเพศชายมีขนเป็นดาบลอยอยู่ในเวหา ดาบเหล่านั้นหลุดลอยขึ้นไปแล้วก็ตกลงมาที่ร่างของมันอีก เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่า
อัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นคนฆ่าสุกรอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๔๐)
เรื่องสัตติโลมเปรต (เปรตเพศชายมีขนเป็นหอก)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ....
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นสัตติโลมเปรตซึ่งเป็นเพศชายมีขนเป็นหอกลอยอยู่ในเวหา หอกเหล่านั้นหลุดลอยขึ้นไปแล้วก็ตกลงมาที่ร่างของมันอีก เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นพรานล่าสัตว์อยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๔๑)
เรื่องอุสุโลมเปรต (เปรตเพศชายมีขนเป็นลูกศร)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นอุสุโลมเปรตซึ่งเป็นเพศชายมีขนเป็นลูกศรลอยอยู่ในเวหา ลูกศรเหล่านั้นหลุดลอยขึ้นไปแล้วก็ตกลงมาที่ร่างของมันอีก เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นเพชฌฆาตอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ”(๔๒)
เรื่องสูจิโลมเปรต (เปรตมีขนเป็นเข็ม)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นสูจิโลมเปรตซึ่งเป็นเพศชายมีขนเป็นเข็มลอยอยู่ในเวหา เข็มเหล่านั้นหลุดลอยขึ้นไปแล้วก็ตกลงมาที่ร่างของมันอีก เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่า
อัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า“ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นนายสารถีอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๔๓)
เรื่องสูจกโลมเปรต (เปรตถูกเข็มเสียบ)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นสูจกเปรตซึ่งเป็นเพศชายถูกเข็มเสียบลอยอยู่ในเวหา เข็มเหล่านั้นเสียบเข้าที่ศีรษะของเปรตนั้นแล้วออกทางปาก เสียบเข้าที่ปากแล้วออกทางอก เสียบเข้าที่อกแล้วออกทางท้อง เสียบเข้าที่ท้องแล้วออกทางขา เสียบเข้าที่ขาแล้วออกทางแข้ง เสียบเข้าที่แข้งแล้วออกทางเท้า เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นคนส่อเสียดอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๔๔)
เรื่องกุมภัณฑเปรต (เปรตมีอัณฑะโตเท่าหม้อ)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นกุมภัณฑเปรตซึ่งเป็นเพศชายมีลูกอัณฑะโตเท่าหม้อลอยอยู่ในเวหา เปรตนั้น เมื่อเดินก็ต้องยกลูกอัณฑะขึ้นพาดคอแล้วเดิน เมื่อนั่งก็ต้องนั่งทับลูกอัณฑะ ฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุม พากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้งฉีกเนื้อเปรตนั้นสะบัดอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นผู้พิพากษาโกงชาวบ้านอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๔๕)
เรื่องคูถนิมุคคเปรต (เปรตจมคูถ)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นคูถนิมุคคเปรตซึ่งเป็นเพศชายจมคูถจนมิด
ศีรษะลอยอยู่ในเวหา มีฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุม พากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้งฉีกเนื้อเปรตนั้นสะบัดอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนื้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเป็นชู้กับภรรยาผู้อื่นอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๔๖)
เรื่องคูถขาทิเปรต (เปรตกินคูถ)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นคูถขาทิเปรตซึ่งเป็นเพศชายจมอยู่ในหลุมคูถจนมิดศีรษะพลางใช้มือทั้งสองกอบคูถกิน ลอยอยู่ในเวหา ฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุม พากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้งฉีกเนื้อเปรตนั้นสะบัดอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า“ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นพราหมณ์ผู้ชั่วช้าอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง คือครั้งศาสนาพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า พราหมณ์นั้นนิมนต์พระภิกษุสงฆ์ด้วยภัตตาหารแล้ว สั่งให้คนเทคูถลงในรางจนเต็ม ให้ไปแจ้งเวลาฉัน แล้วได้กล่าวดังนี้ว่า ‘ขอท่านผู้เจริญทั้งหลายจงฉันอาหารและนำไปให้พอแก่ความต้องการจากสถานที่นี้’ ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น เขาหมกไหม้อยู่ในนรกหลายปี หลายร้อยปี หลายพันปี หลายแสนปี แล้วได้รับอัตภาพเช่นนี้ด้วยวิบากที่เหลือแห่งกรรมนั้นแหละ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๔๗)
เรื่องนิจฉวิตถีเปรต (เปรตเพศหญิงไม่มีผิวหนัง)
[๒๓๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นนิจฉวิตถีเปรตซึ่งเป็นเพศหญิง ไม่มีผิวหนัง ลอยอยู่ในเวหา มีฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุมพากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้งฉีกเนื้อเปรตนั้นสะบัดอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า“ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยประพฤตินอกใจสามีอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๔๘)
เรื่องมังคุลิตถีเปรต (เปรตเพศหญิงรูปร่างน่าเกลียด)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นมังคุลิตถีเปรตซึ่งเป็นเพศหญิง มีรูปร่างน่าเกลียด มีกลิ่นเหม็น ลอยอยู่ในเวหา มีฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุมพากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้งฉีกเนื้อเปรตนั้นสะบัดอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นแม่มดอยู่ในพระนครราชคฤห์นี่เอง ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๔๙)
เรื่องโอกิลินีเปรต (เปรตเพศหญิงถูกไฟลวก)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นโอกิลินีเปรตซึ่งเป็นเพศหญิง มีร่างกายมอมแมม ถูกไฟลวก มีเถ้าถ่านลอยคลุ้งรอบตัว ลอยอยู่ในเวหา มีฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุมพากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้งฉีกเนื้อเปรตนั้นสะบัด
อยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นอัครมเหสีของพระเจ้ากาลิงคะ นางเป็นคนขี้หึง ได้เอากระทะที่มีถ่านไฟคลอกสตรีผู้ร่วมพระสวามีด้วยกัน ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๕๐)
เรื่องอสีสกพันธเปรต (เปรตใม่มีศีรษะ)
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นอสีสกพันธเปรต (เปรตไม่มีศีรษะ) ตาและปากของเปรตนั้นมีอยู่ตรงอก มีฝูงแร้ง เหยี่ยว และนกตะกรุมพากันโฉบอยู่ขวักไขว่ จิกทึ้งฉีกเนื้อเปรตนั้นสะบัดอยู่ไปมา เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็น ปานนี้มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุลสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเกิดเป็นเพชฌฆาตฆ่าโจรชื่อทามริกะ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๕๑)
เรื่องเปรตภิกษุ
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นเปรตซึ่งมีรูปร่างเป็นภิกษุลอยอยู่ในเวหา สังฆาฏิ บาตร และประคดเอวของเปรตนั้นมีไฟติดลุกโชนโชติช่วง เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเป็นภิกษุผู้มีบาปหนาในศาสนาของพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๕๒)
เรื่องเปรตภิกษุณี
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤษ์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นเปรตซึ่งมีรูปร่างเป็นภิกษุณีลอยอยู่ในเวหา สังฆาฏิ บาตร และประคดเอวของเปรตนั้นมีไฟติดลุกโชนโชติช่วง เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์
จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเป็นภิกษุณีผู้มีบาปหนาในศาสนาของพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะ ไม่ต้องอาบัติ” (๕๓)
เรื่องเปรตสิกขมานา
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นเปรตซึ่งมีรูปร่างเป็นสิกขมานาลอยอยู่ในเวหา สังฆาฏิ บาตร และประคดเอวของเปรตนั้นมีไฟติดลุกโชนโชติช่วง เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเป็นสิกขมานาผู้มีบาปหนาในศาสนาของพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะ ไม่ต้องอาบัติ” (๕๔)
เรื่องเปรตสามเณร
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นเปรตซึ่งมีรูปร่างเป็นสามเณรลอยอยู่ในเวหา สังฆาฏิ บาตร และประคดเอวของเปรตนั้นมีไฟติดลุกโชนโชติช่วง เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุสสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเป็นสามเณรผู้มีบาปหนาในศาสนาของพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะ ไม่ต้องอาบัติ” (๕๕)
เรื่องเปรตสามเณรี
โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น ท่านพระลักขณะกับท่านพระมหาโมคคัลลานะ ...
ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวว่า “อาวุโส ผมลงจากเขาคิชฌกูฏ ใกล้พระนครราชคฤห์นี้ ได้เห็นเปรตซึ่งมีรูปร่างเป็นสามเณรีลอยอยู่ในเวหา สังฆาฏิ บาตร และประคดเอวของเปรตนั้นมีไฟติดลุกโชนโชติช่วง เปรตนั้นส่งเสียงร้องครวญครางอยู่ อาวุโส ผมนั้นได้คิดเช่นนี้ว่า ‘น่าอัศจรรย์
จริงหนอ น่าประหลาดจริงหนอ ที่มีสัตว์เห็นปานนี้ มียักษ์เห็นปานนี้ มีเปรตเห็นปานนี้ มีการได้อัตภาพเห็นปานนี้อยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ท่านพระมหาโมคคัลลานะอวดอุตตริมนุลสธรรม”
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ... สัตว์นั้นเคยเป็นสามเณรีผู้มีบาปหนาในศาสนาของพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะ ไม่ต้องอาบัติ” (๕๖)
เรื่องแม่นํ้าตโปทา
{๒๙๖} [๒๓๑] ครั้งนั้นแล ท่านพระมหาโมคคัลลานะเรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม่น้ำตโปทานี้ไหลมาแต่ห้วงนํ้าใด ห้วงน้ำนั้น มีน้ำใส เย็น จืดสนิท สะอาดบริสุทธิ์ มีท่าเรียบราบ น่ารื่นรมย์ มีปลาและเต่ามาก และมีดอกบัวประมาณเท่ากงเกวียนแย้มบานอยู่ แต่ถึงอย่างนั้น แม่น้ำตโปทานี้ก็ยังเดือดพล่านไหลไปอยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระมหาโมคคัลลานะจึงได้กล่าวอย่างนี้ว่า “ดูก่อนอาวุโส แม่น้ำตโปทานี้ไหลมาแต่ห้วงน้ำใด ห้วงน้ำนั้นมีนํ้าใส เย็น จืดสนิท สะอาดบริสุทธิ์ มีท่าเรียบราบ น่ารื่นรมย์ มีปลาและเต่ามาก และมีดอกบัวประมาณเท่ากงเกวียนแย้มบานอยู่ แต่ถึงอย่างนั้น แม่น้ำตโปทานี้ก็ยังเดือดพล่านไหลไปอยู่’ ดังนี้เล่า ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวอวดอุดตริมนุสสธรรม” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม่น้ำตโปทานี้ไหลมาแต่ห้วงน้ำใดห้วงน้ำนั้นมี นํ้าใส เย็น จืดสนิท สะอาดบริสุทธิ์ มีท่าเรียบราบ น่ารื่นรมย์ มีปลาและเต่ามาก และมีดอกบัวประมาณเท่ากงเกวียนแย้มบานอยู่ เออก็แม่น้ำ
ตโปทานี้ไหลผ่านมาในระหว่างมหานรกสองขุม เพราะฉะนั้น แม่น้ำตโปทานี้จึงเดือดพล่านไหลไปอยู่ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๕๗)
เรื่องรบ ณ พระนครราชคฤห์
{๒๙๗} ก็โดยสมัยนั้นแล พระเจ้าพิมพิสาร จอมเสนามาคธราช ทรงทำสงครามพ่ายแพ้พวกเจ้าลิจฉวี ต่อมาภายหลัง ท้าวเธอทรงระดมพลยกไปรบชนะพวกเจ้าลิจฉวี และเขาตีกลองนันทิเภรีประกาศชัยชนะในสงครามว่า “พระราชาทรงชนะพวกเจ้าลิจฉวีแล้ว” ครั้งนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะเรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า “อาวุโสทั้งหลาย พระราชาทรงปราชัยพวกเจ้าลิจฉวิ แต่เขาตีกลองนันทิเภรีประกาศชัยชนะในสงครามว่า ‘พระราชาทรงได้ชัยชนะพวกเจ้าลิจฉวิแล้ว”ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระมหาโมคคัลลานะจึงได้กล่าวอย่างนี้ว่า ‘อาวุโสทั้งหลาย พระราชาทรงปราชัยพวกเจ้าลิจฉวีแล้ว แต่เขาตีกลองนันทิเภรีประกาศชัยชนะในการสงครามว่า ‘พระราชาทรงได้ชัยชนะพวกเจ้าลิจฉวีแล้ว’ ดังนี้เล่า ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวอวดอุตตริมนุสสธรรม” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ครั้งแรกพระราชาทรงปราชัยพวกเจ้าลิจฉวี ต่อมาภายหลัง ท้าวเธอทรงระดมพลยกไปรบชนะพวกเจ้าลิจฉวี ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๕๘)
- ๑เจ้าลิจฉวี เป็นชื่อเรียกกษัตริย์ผู้ปกครองแคว้นวัชชีซึ่งเป็นหนึ่งในคว้นใหญ่ ๑๖ แคว้น ในสมัยพุทธกาล มีนครหลวงชื่อว่า เวลาลี โดยปกครองด้วยระบอบสามัคคีธรรม
- ๒กลองนันทิเภรี กลองที่ตีประกาศชัยชนะ (วิ.อ. ๑/๕๕๕)
เรื่องช้างลงนํ้า
{๒๙๘} [๒๓๒] ครั้งนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะเรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย เราเข้าอาเนญชสมาธิ ใกล้ฝั่งแม่น้ำสัปปินิกา ณ ตำบลนี้ ได้ยินเสียงโขลงช้างที่ลงน้ำแล้วขึ้นมาเปล่งเสียงดังโกญจนาทอยู่”
ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระมหาโมคคัลลานะจึงได้กล่าวอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าอาเนญชสมาธิ ใกล้ฝั่งแม่นํ้าสัปปินิกา ณ ตำบลนี้ ได้ยินเสียงโขลงช้างที่ลงนํ้าแล้วขึ้นมาเปล่งเสียงดังโกญจนาทอยู่’ ดังนี้เล่า ท่านพระมหาโมคคัลลานะกล่าวอวดอุตตริมนุสสธรรม” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สมาธินั้นมีอยู่ แต่ไม่บริสุทธิ์ โมคคัลลานะพูดจริง โมคคัลลานะไม่ต้องอาบัติ” (๕๙)
เรื่องพระโสภิตะอรหันต์ระลึกชาติได้ ๕๐๐ กัป
{๒๙๙} ครั้งนั้น ท่านพระโสภิตะเรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า “ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย เราระลึกชาติได้ ๕๐๐ กัลป์” ภิกษุทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระโสภิตะจึงได้กล่าวอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนอาวุโสทั้งหลาย เราระลึกชาติได้ ๕๐๐ กัลป์’ ดังนี้เล่า ท่านพระโสภิตะกล่าวอวดอุตตริมนุสสธรรม” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ชาตินี้ของโสภิตะมีอยู่ แต่มีชาติเดียวเท่านั้นแล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โสภิตะพูดจริง โสภิตะไม่ต้องอาบัติ” (๖๐)
จบ ปาราชิกสิกขาบทที่ ๔
บทสรุป
{๓๐๐} [๒๓๓] “ท่านทั้งหลาย ธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบท ข้าพเจ้ายกขึ้นแสดงแล้ว ภิกษุต้องอาบัติปาราชิกอย่างใดอย่างหนึ่งแล้ว ย่อมไม่ได้สังวาสภับภิกษุทั้งหลาย เป็นปาราชิก หาสังวาสมิได้ ในภายหลังเหมือนในกาลก่อน ข้าพเจ้าขอถามท่านทั้งหลายในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบท นั้นว่า ‘ท่านทั้งหลายบริสุทธิ์ในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบทนี้แล้วหรือ’ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่สองว่า ‘ท่านทั้งหลายบริสุทธิ์ในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบทนี้แล้วหรือ’ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่สามว่า‘ท่านทั้งหลายบริสุทธิ์ในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบทนี้แล้วหรือ’ ท่านทั้งหลายบริสุทธิ์ในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบทนี้แล้ว เพราะฉะนั้น จึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้แล”
จบ ปาราชิก
หัวข้อประจำเรื่อง
ปาราชิก ๔ สิกขาบท คือ เมถุนธรรม ว่าด้วยการเสพเมถุนธรรม ๑ อทินนาทาน ว่าด้วยการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ ๑ มนุสสวิคคหะ ว่าด้วยการพรากกายมนุษย์ ๑ อุตตริมนุสสธรรม ว่าด้วยการอวดอุตตริมนุสสธรรม ๑ เป็นสาเหตุแห่งการตัดรากเหง้าอย่างไม่ต้องสงสัย ดังนี้แล
จบ ปาราชิกกัณฑ์
End of วินีตวัตถุ