พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๑
๘. อาสวสูตร ที่ ๒
เล่ม ๒๕Text layerBuddha’s wordsItems ๒๓๕ (Royal Thai)8/10 in วรรคที่ ๑4 editions
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๑ อาสวสูตร ที่ ๒ (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 45 · Chaloem Phrakiat Volume 25)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 401–402
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
สาวกของพระพุทธเจ้า ผู้มีจิตตั้งมั่น มีสัมปชัญญะ
มีสติ รู้ประจักษ์ถึงอาสวะ เหตุเกิดอาสวะ ธรรมเป็นที่
ดับอาสวะ และข้อปฎิบัติให้ถึงความสิ้นอาสวะ ชื่อว่า
เป็นภิกษุ ผู้ละตัณหาได้แล้ว ผู้ปรินิพพานแล้วเพราะ
อาสวะสิ้นไป
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๘. ทุติยอาสวสูตร
ว่าด้วยอาสวะ ๓ ประการ สูตรที่ ๒
{๒๓๕} [๕๗] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า‘‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะนี้มี ๓ ประการ อาสวะ ๓ ประการ คืออะไรบ้าง คือ
๑. กามาสวะ ๒. ภวาสวะ
๓. อวิชชาสวะ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะมี ๓ ประการนี้แล”
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
๑. ปฐมวรรค ๙. ตัณหาสูตร
ภิกษุผู้มีกามาสวะสิ้นแล้ว ละอวิชชาสวะได้แล้ว
หมดภวาสวะแล้ว พ้นวิเศษแล้ว หาอุปธิมิได้แล้ว พิชิต
พญามารพร้อมหมู่เสนาได้ ย่อมมีสรีระเป็นชาติสุดท้าย
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมา แล้วอย่างนี้
๙. ตัณหาสูตร
ว่าด้วยตัณหา ๓ ประการ
{๒๓๖} [๕๘] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า‘‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัณหานี้มี ๓ ประการ ตัณหา ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ
๑. กามตัณหา ๒. ภวตัณหา
๓. วิภวตัณหา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตัณหามี ๓ ประการนี้แล”
- ๑ตัณหา หมายถึงความทะยานอยาก หรือภาวะจิตที่ดิ้นเข้าไปสู่อารมณ์มีรูปเป็นต้น แยกประเภทเป็น ๓ คือ (๑) กามตัณหา ตัณหาในกามคุณ หมายถึงความอยากในอารมณ์มีรูปเป็นต้นที่เกิดขึ้นด้วยอำนาจความอยากได้กามคุณคือสิ่งสนองความต้องการทางประสาทสัมผัสทั้ง 6 (ตา หู จมูก ลิ้น กาย) เป็นชื่อของกามคุณ ๕ (๒) ภวตัณหา ตัณหาในภพ หมายถึงความอยากในภาวะของตัวตนที่จะได้จะเป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง อยากเป็น อยากคงอยู่ตลอดไป ความติดใจอยู่ในรูปภพอรูปภพ หรือติดใจในฌานสมาบัติ ซึ่งประกอบด้วยสัสสตทิฏฐิ (๓) วิภวตัณหา ตัณหาในวิภพ หมายถึงความอยากในความพรากพ้นไปแห่งตัวตนจากความเป็นอย่างใดอย่างหนึ่งอันไม่น่าปรารถนาอยากทำลาย อยากให้ดับสูญ ซึ่งประกอบด้วยอุจเฉททิฏฐิ (นัย ที.ปา.อ. ๑๘๒, ที.ม.อ. ๙๘, สํ.ข.อ. ๒๙๐, ขุ.อิติ.อ. ๒๒๖-๒๒๗, อภิ.วิ.อ. ๑๑๙)
End of ๘. อาสวสูตร ที่ ๒