arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต · วรรคที่ ๑

๕. เอสนาสูตร ที่ ๑

เล่ม ๒๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๒๓๒ (Royal Thai)5/10 in วรรคที่ ๑4 editions

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาต วรรคที่ ๑ เอสนาสูตร ที่ ๑ (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 45 · Chaloem Phrakiat Volume 25)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 398–399

Page 398

๑. ปฐมวรรค ๕. ปฐมเอสนาสูตร

๕. ปฐมเอสนาสูตร

ว่าด้วยการแสวงหา ๓ ประการ สูตรที่ ๑

{๒๓๒} [๕๔] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การแสวงหานี้มี ๓ ประการ การแสวงหา ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ

๑. การแสวงหากาม ๒. การแสวงหาภพ

๓. การแสวงหาพรหมจรรย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การแสวงหามี ๓ ประการนี้แล”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระ ภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึง ตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

สาวกของพระพุทธเจ้าผู้มีจิตตั้งมั่น มีสัมปชัญญะ

มีสติ รู้ประจักษ์ถึงการแสวงหา เหตุเกิดแห่งการแสวงหา

ธรรม เป็นที่ดับแห่งการแสวงหา และข้อปฏิบัติให้ถึง

ความสิ้นไปแห่งการแสวงหา ชื่อว่าเป็นภิกษุ เป็นผู้ละ

ตัณหาไดัแล้ว ผู้ปรินิพพานแล้วเพราะไม่มีการแสวงหา

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความแม้นี้ไว้แล้ว ข้าพเจ้าก็ได้สดับมาแล้วอย่างนี้

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑การแสวงหากามหมายถึงความพอใจ ความกำหนัด ความเพลิดเพลิน ความเยื่อใย ความกระหาย ความสยบ ความหมกมุ่นในกามทั้งหลาย การแสวงหาภพ หมายถึงความปรารถนาที่จะเกิดในรูปภพและอรูปภพ การแสวงหาพรหมจรรย์ หมายถึงทิฏฐิหรือลัทธิของศาสดาเจ้าลัทธิที่เป็นนักบวชนอกพระพุทธศาสนา เช่น เห็นว่าโลกเที่ยงหรือไม่เที่ยง เป็นต้น (ขุ.อิติ.อ. ๒๒๓-๒๒๔)
Page 399

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ

๖. ทุติยเอสนาสูตร

ว่าด้วยการแสวงหา ๓ ประการ สูตรที่ ๒

{๒๓๓} [๕๕] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การแสวงหานี้มี ๓ ประการ การแสวงหา ๓ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

๑. การแสวงหากาม ๒. การแสวงหาภพ

๓. การแสวงหาพรหมจรรย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การแสวงหามี ๓ ประการนี้แล”

ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึง ตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า

(การแสวงหามี ๓ คือ) การแสวงหากาม การแสวง

หาภพ และการแสวงหาพรหมจรรย์ คือ การยึดมั่นว่า

อย่างนี้จริง ทิฏฐิฐาน และเหตุเกิดแห่งกิเลส

อริยบุคคลผู้ไม่ยินดีด้วยความยินดีทั้งปวง ผู้น้อมไป

ในธรรมเป็นที่สิ้นตัณหา ละทั้งการแสวงหาทั้งหลายได้แล้ว

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ทั้ง ๓ บทนี้อรรถกถาอธิบายว่า เป็นบทจำกัดความ (บทสรุป) ของคำว่า การแสวงหาพรหมจรรย์ โดยบทว่า การยึดมั่นว่าอย่างนี้จริง แสดงถึงอาการที่เป็นไปแห่งทิฏฐิว่า ‘สิ่งนี้เท่านั้นจริง สิ่งอื่นเปล่า’ บทว่า ทิฏฐิฐาน หมายถึงทิฏฐิทั้งหลายที่เป็นเหตุก่อความพินาศทั้งสิ้น บทว่า เหตุเกิด แห่งกิเลส หมายถึงเมี่อเพิ่มพูนทิฏฐิเหล่านั้นฃี้นเรื่อย ๆ ก็เป็นเหตุเกิดแห่งกิเลสมีโลภะเป็นต้น กล่าวโดยง่าย การแสวงหาพรหมจรรย์ ได้แก่ ทิฏฐิทั้งหลายที่ยึดมั่นผิด ๆ ว่า ‘สิ่งนี้เท่านั้นจริง สิ่งอื่นเปล่า’ อันเป็นเหตุก่อความพินาศทั้งสิ้น และเป็นเหตุก่อให้เกิดกิเลสและทุกข์ (ขุ.อิติ.อ. ๒๒๕)