arnon.onlineSign in

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน · เมฆิยวรรค

๒. อุทธตสูตร

เล่ม ๒๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๙๐ (Royal Thai)2/10 in เมฆิยวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน เมฆิยวรรค อุทธตสูตร (Royal Thai Volume 25 · Mahachula Volume 25 · Mahamakut Volume 44 · Chaloem Phrakiat Volume 25)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 25, pp. 216–217

Page 216

๔. เมฆิยวรรค ๒. อุทธตสูตร

{๘๙} ดูก่อนเมฆิยะ อนัตตสัญญาย่อมปรากฏแก่ภิกษุผู้ได้อนิจจสัญญา ผู้ที่ได้อนัตตสัญญาย่อมบรรลุนิพพานอันถอนเสียได้ซึ่งอัสมิมานะในปัจจุบันทีเดียว”ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

อกุศลวิตกทั้งที่หยาบและละเอียดเป็นไปแล้ว ก็ทำใจ

ให้ฟุ้งซ่าน บุคคลผู้มีจิตหมุนไปแล้ว ไม่ทราบถึงวิตก

ในใจเหล่านี้ จึงต้องเวียนว่ายตายเกิดในภพน้อยภพใหญ่

ส่วนบุคคลผู้มีความเพียร ทราบถึงวิตกในใจเหล่านี้

มีสติปิดกั้นเสีย อริยสาวกผู้ตรัสรู้แล้วย่อมละอกุศลวิตก ที่เป็นไปแล้วทำใจให้ฟุ้งซุ่านนี้ได้เด็ดขาดไม่เหลือเลย

๒. อุทธตสูตร

ว่าด้วยผู้มีจิตฟุ้งซ่าน

{๙๐} [๓๒] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ สาลวัน อันเป็นสถานที่ เสด็จประพาสของเหล่ามัลลกษัตริย์ ใกล้พระนครกุสินารา ก็ครั้งนั้นแล ภิกษุจำนวนมากเป็นผู้ฟุ้งซ่าน เย่อหยิ่ง กลับกลอก ปากกล้า แก่คุย ลืม

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อนัตตสัญญา หมายถึงความกำหนดหมายว่าเป็นอนัตตาด้วยอำนาจแห่งการพิจารณาอนัดต ลักษณะ (แห่งสภาวธรรม) ที่เป็นไปอย่างนี้ว่า ‘ธรรมทั้งปวงไม่เที่ยง’ ดังนี้เป็นต้น โดยเป็นสภาพที่ หาแก่นสารมิได้ โดยไม่เป็นไปตามอำนาจ โดยความกลายเป็นอื่น โดยความเปล่า และโดยความว่าง (ขุ.อุ.อ. ๒๕๑)
  2. ๒กลับกลอก (จปลา) ในที่นี้หมายถึงเป็นผู้ประกอบหรือมัวยุ่งอยู่กับเรื่องที่เลอะเทอะไม่เหมาะแก่สมณะ เช่น การประดับตกแต่งบาตรจีวรให้ดูสวยงาม เป็นต้น (ขุ.อุ.อ. ๒๕๔)
Page 217

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

สติ ขาดสัมปชัญญะ จิตใจไม่ตั้งมั่น ไม่มั่นคง ไม่สำรวมอินทรีย์ อยู่กันที่กุฎีป่า ไม่ไกลพระผู้มีพระภาคเจ้า

พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงเห็นภิกษุเหล่านั้นเป็นผู้ฟุ้งซ่าน เย่อหยิ่ง กลับกลอก ปากกล้า แก่คุย ลืมสติ ขาดสัมปชัญญะ จิตใจไม่ตั้งมั่น ไม่มั่นคง ไม่สำรวมอินทรีย์ อยู่กันที่กุฎิป่าไม่ไกลสำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นอย่างนี้ว่า

ภิกษุผู้ไม่รักษากาย ถูกมิจฉาทิฏฐิกำจัดแล้ว ถูก

ถีนมิทธะครอบงำแล้ว ย่อมตกอยูในอำนาจมาร

เพราะฉะนั้น ภิกษุพึงรักษาจิต มีความดำริชอบ

เป็นอารมณ์ มุ่งความเห็นถูกต้องเป็นสำคัญ รู้ความเกิด

ขึ้นและความเสื่อมไป ขจัดถีนมิทธะได้ ก็จะพึงละทุคติ

ได้ทั้งหมด

๓. โคปาลกสูตร

ว่าด้วยมรณกรรมของนายโคบาล

{๙๑} [๓๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนื้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปแคว้นโกศล พร้อมด้วยพระภิกษุหมู่ใหญ่ ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแวะเข้าไปประทับ นั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ใต้ต้นไม้ต้นหนื่ง ขณะนั้นเอง นายโคบาลคนหนึ่ง เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มี พระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสชี้แจง