พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา · สัตตกนิบาต
๕. สรภังเถรคาถา
เล่ม ๒๖Text layerBuddha’s wordsItems ๓๖๕ (Royal Thai)5/5 in สัตตกนิบาต4 editions
_______
๕. สรภงฺคตฺเถรคาถา
๕. สรภังคเถรคาถา
ภาษิตของพระสรภังคเถระ
(พระสรภังคเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรคาถา สัตตกนิบาต สรภังเถรคาถา (Royal Thai Volume 26 · Mahachula Volume 26 · Mahamakut Volume 52 · Chaloem Phrakiat Volume 26)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 26, pp. 341–341 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 26, pp. 422–423
สเร หตฺเถหิ ภญฺชิตฺวา กตฺวาน กุฏิมจฺฉิสํ
เตน เม สรภงฺโคติ นามํ สมฺมติยา อหุ.
เราได้ใช้มือหักต้นแขม ทำกระท่อมอยู่อาศัย
เพราะเหตุนั้น เราจึงได้มีชื่อโดยสมมติว่าสรภังคะ
น มยฺหํ กปฺปเต อชฺช สเร หตฺเถหิ ภญฺชิตุํ
สิกฺขาปทา โน ปญฺญตฺตา โคตเมน ยสสฺสินา.
วันนี้ เราไม่สมควรใช้มือทั้งสองหักต้นแขมอีก
เพราะพระสมณโคดมผู้เรืองยศ
ทรงบัญญัติสิกขาบททั้งหลายสำหรับพวกเราแล้ว
สกลํ สมตฺตํ โรคํ สรภงฺโค นาทฺทสํ ปุพฺเพ
โสยํ โรโค ทิฏฺโฐ วจนกเรนาติเทวสฺส.
เมื่อก่อน เราผู้ชื่อว่าสรภังคะไม่เคยได้เห็นโรค ครบบริบูรณ์
โรคนี้นั้นเราผู้ทำตามพระดำรัสของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ผู้เป็นเทพยิ่งกว่าเทพได้เห็นแล้ว
- 1อุปาทานขันธ์ ๕ (รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ) ชื่อว่า โรค เพราะอรรถว่าเสียดแทงด้วย อำนาจแห่งการเป็นทุกขเวทนาเป็นต้น (ขุ.เถร.อ. ๒/๔๘๙/๑๕๗)
เยเนว มคฺเคน คโต วิปสฺสี
เยเนว มคฺเคน สิขี จ เวสฺสภู
กกุสนฺธโกณาคมโน จ กสฺสโป
เตนญฺชเสน อคมาสิ โคตโม.
พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่า วิปัสสี สิขี
เวสสภู กกุสันธะ โกนาคมนะ และกัสสปะ
ได้ทรงดำเนินไปโดยทางใดแล
พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าโคดมก็ทรงดำเนินโดยทางนั้น
วีตตณฺหา อนาทานา สตฺต พุทฺธา ขโยคธา
เยหายํ เทสิโต ธมฺโม ธมฺมภูเตหิ ตาทิภิ.
พระพุทธเจ้าทั้ง ๗ พระองค์ปราศจากตัณหา
ไม่ทรงยึดมั่น หยั่งถึงความดับ เสด็จอุบัติโดยธรรมกาย ผู้คงที่
ได้ทรงแสดงธรรมนี้ คือ
จตฺตาริ อริยสจฺจานิ อนุกมฺปาย ปาณินํ
ทุกฺขํ สมุทโย มคฺโค นิโรโธ ทุกฺขสงฺขโย.
อริยสัจ ๔ อันได้แก่ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์
ความดับทุกข์ และทางที่ดำเนินไปให้ถึงความสิ้นทุกข์
ด้วยทรงอนุเคราะห์เหล่าสัตว์
ยสฺมึ นิวตฺตเต (๑) ทุกฺขํ สํสารสฺมึ อนนฺตกํ
เภทา อิมสฺส กายสฺส ชีวิตสฺส จ สงฺขยา
อญฺโญ ปุนพฺภโว นตฺถิ สุวิมุตฺโตมฺหิ สพฺพธีติ.
สรภงฺโค เถโร. สตฺตกนิปาโต นิฏฺฐิโต.
- 1ม. ยสฺมึ น นิพฺพตฺตเต
ทุกข์อันไม่มีที่สุดในสังสารวัฏ
ย่อมเป็นไปไม่ได้ในนิโรธที่ทรงแสดงไว้
เพราะกายนี้ดับไป และเพราะชีวิตนี้สิ้นไป ภพใหม่ไม่มีอีก
เราเป็นผู้หลุดพ้นดีแล้วจากสรรพกิเลสและภพทั้งปวง
สัตตกนิบาต จบ
รวมเรื่องพระเถระที่มีในนิบาตนี้ คือ
๑. พระสุนทรสมุทรเถระ ๒. พระลกุณฏกภัททิยเถระ
๓. พระภัททเถระ ๔. พระโสปากเถระ
๕. พระสรภังคเถระ
End of ๕. สรภังเถรคาถา