arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธสังยุต มูลปัณณาสก์ · อัตตทีปวรรค

๑. อัตตทีปสูตร

เล่ม ๑๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๘๗–๘๘ (Royal Thai)1/10 in อัตตทีปวรรค4 editions

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ขันธวารวรรค ขันธสังยุต มูลปัณณาสก์ อัตตทีปวรรค อัตตทีปสูตร (Royal Thai Volume 17 · Mahachula Volume 17 · Mahamakut Volume 27 · Chaloem Phrakiat Volume 17)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 17, pp. 57–58

Page 57

๕. อัตตทีปวรรค

๑. อัตตทีปสูตร

ว่าด้วยการพึ่งอัตตาพึ่งธรรม

{๘๗} [๔๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นผู้มีตนเป็นที่พึ่ง มีตนเป็นสรณะ ไม่มีสิ่งอื่นเป็นสรณะ จงเป็นผู้มีธรรมเป็นที่พึ่ง มีธรรมเป็นสรณะ ไม่มีสิ่งอื่นเป็นสรณะอยู่กันเถิด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อเธอทั้งหลายมีตนเป็นที่พึ่ง มีตนเป็นสรณะ ไม่มีสิ่งอื่นเป็นสรณะ มีธรรมเป็นที่พึ่ง มีธรรมเป็นสรณะ ไม่มีสิ่งอื่นเป็นสรณะอยู่กัน พึงพิจารณาโดยแยบคายว่า ‘โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาสมีกำเนิดมาอย่างไร เกิดมาจากอะไร’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาส มีกำเนิดมาอย่างไร เกิดมาจากอะไร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วในโลกนี้ ผู้ไม่ได้พบพระอริยเจ้าทั้งหลาย ไม่ฉลาดในธรรมของพระอริยเจ้า ไม่ได้รับการแนะนำในธรรมของพระอริยเจ้า ไม่ได้พบสัตบุรุษทั้งหลาย ไม่ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ไม่ได้รับการแนะนำในธรรมของสัตบุรุษ ย่อมเห็นรูปโดยความเป็นอัตตา ๑ ย่อมเห็นอัตตามีรูป ๑ ย่อมเห็นรูปในอัตตา ๑ ย่อมเห็นอัตตาในรูป ๑ รูปนั้นของเขาย่อมแปรผันเป็นอย่างอื่นไป เพราะรูปแปรผันเป็นอย่างอื่นไป โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาส ย่อมเกิดขึ้นแก่เขาย่อมเห็นเวทนาโดยความเป็นอัตตา ๑ ...

ย่อมเห็นสัญญาโดยความเป็นอัตตา ๑ ...

Page 58

ย่อมเห็นสังขารทั้งหลายโดยความเป็นอัตตา ๑ ...

ย่อมเห็นวิญญาณโดยความเป็นอัตตา ๑ ย่อมเห็นอัตตามีวิญญาณ ๑ ย่อมเห็นวิญญาณในอัตตา ๑ ย่อมเห็นอัตตาในวิญญาณ ๑ วิญญาณนั้นของเขาย่อมแปรผันเป็นอย่างอื่นไป เพราะวิญญาณแปรผันเป็นอย่างอื่นไป โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาสย่อมเกิดขึ้นแก่เขา

{๘๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เมื่อภิกษุรู้ว่ารูปไม่เที่ยง แปรผันไป คลายไป ดับไป เห็นตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบอย่างนี้ว่า ‘รูปในกาลก่อนและรูปทั้งมวลในบัดนี้ล้วนไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา’ ดังนี้ ย่อมละโสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาสได้ เพราะละโสกะ เป็นต้นเหล่านั้นได้ จึงไม่สะดุ้งกลัว เมื่อไม่สะดุ้งกลัว ย่อมอยู่เป็นสุข ภิกษุผู้มีปกติอยู่เป็นสุขเราเรียกว่า ‘ผู้ดับแล้วด้วยองค์นั้น’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็เมื่อภิกษุรู้ว่า เวทนาไม่เที่ยง ... สัญญาไม่เที่ยง ... สังขารไม่เที่ยง ... วิญญาณไม่เที่ยง แปรผันไป คลายไป ดับไป เห็นตามความเป็นจริงด้วยปัญญาอันชอบอย่างนี้ว่า ‘วิญญาณในกาลก่อนและวิญญาณทั้งมวลในบัดนี้ ล้วนไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา’ ดังนี้ ย่อมละโสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาสได้ เพราะละโสกะ เป็นต้นเหล่านั้นได้ ย่อมไม่สะดุ้งกลัว เมื่อไม่สะดุ้งกลัว ย่อมอยู่เป็นสุข ภิกษุผู้มีปกติอยู่เป็นสุขเราเรียกว่า ‘ผู้ดับแล้วด้วยองค์นั้น”

๒. ปฏิปทาสูตร

ว่าด้วยข้อปฏิบัติเพื่อความเกิดและความดับสักกายทิฏฐิ

{๘๙} [๔๔] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ผู้ดับแล้วด้วยองค์นั้น หมายถึงดับกิเลสทั้งหลายได้ด้วยองค์คือวิปัสสนา (สํ.ข.อ. ๒๙๕)