arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ลาภสักการสังยุตต์ · จตุตถวรรค

๕. ปักกันตสูตร

เล่ม ๑๖

Text layerBuddha’s wordsItems ๕๘๖–๕๙๑ (Royal Thai)5/8 in จตุตถวรรค4 editions

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค ลาภสักการสังยุตต์ จตุตถวรรค ปักกันตสูตร (Royal Thai Volume 16 · Mahachula Volume 16 · Mahamakut Volume 26 · Chaloem Phrakiat Volume 16)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 26, pp. 676–678

Page 676

เกษมจากโยคะ ซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สุกกธรรมของเทวทัตผู้ถูกลาภสักการะและความสรรเสริญครอบงำย่ำยีจิต ถึงความขาดสูญแล้ว ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณ ฯ ล ฯ อย่างนี้แลเธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.

จบทุติยธรรมสูตรที่ ๔

อรรถกถาทุติยธรรมสูตรที่ ๔

ทุติยธรรมสูตรที่ ๔ ไม่มีอรรถกถาอธิบาย

๕. ปักกันตสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะเกิดแก่พระเทวทัตเพื่อฆ่าตนเอง

[๕๘๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ภูเขาคิชฌกูฏ กรุงราชคฤห์ เมื่อพระเทวทัตหลีกไปยังไม่นาน ณ ที่นั้นแลพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงปรารภพระเทวทัต ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายมาว่าดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญเกิดแก่เทวทัต เพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม.

[๕๘๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนต้นกล้วยเผล็ดผลเพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันใด ลาภสักการะและความสรรเสริญเกิดแก่เทวทัต เพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันนั้นเหมือนกัน.

[๕๘๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนไม้ไผ่ออกขุย เพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันใด ลาภสักการะและความสรรเสริญเกิด

Page 677

แก่เทวทัต เพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันนั้นเหมือนกัน.

[๕๘๙] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนไม้อ้อออกดอก เพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันใด ลาภสักการะและความสรรเสริญเถิดแก่เทวทัต เพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันนั้นเหมือนกัน.

[๕๙๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนแม่ม้าอัสดรตั้งครรภ์เพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันใด ลาภสักการะและความสรรเสริญเกิดแก่เทวทัต เพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันนั้นเหมือนกัน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณ ฯลฯ อย่างนี้แลเธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.

[๕๙๑] พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นได้ตรัสไวยากรณ-ภาษิตนี้แล้ว จึงได้ตรัสคำเป็นคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า

ผลกล้วยฆ่าต้นกล้วย ขุยไผ่ฆ่าไม่ไผ่ ดอกอ้อฆ่าไม้อ้อ

ลูกม้าฆ่าแม่ม้าอัสดง ฉันใด สักการะก็ฆ่าคนชั่ว

ฉันนั้น.

จบปักกันตสูตรที่ ๕

อรรถกถาปักกันตสูตรที่ ๕

พึงทราบวินิจฉัยในปักกันตสูตรที่ ๕ ดังต่อไปนี้.

บทว่า ปราภวาย ความว่า เพื่อความไม่เจริญ คือความฉิบหาย.

บทว่า อสฺสตรี ความว่า ม้าอัสดร เกิดในท้องของแม่ม้า. บทว่าอตฺตวธาย คพฺภํ คณฺหาติ ความว่า แม่ม้าอัสดร ผสมครรภ์นั้นกับพ่อม้า.

แม่ม้าอัสดรนั้นตั้งท้อง ไม่สามารถจะออกลูกได้เมื่อถึงเวลา ยืนเอาเท้าตะกุยดิน เมื่อเป็นเช่นนั้น เขาจึงมัดเท้า ๔ เท้าของแม่น้ำอัสดรนั้นไว้ที่

Page 678

หลัก ๔ หลัก ผ่าท้องเอาลูกออก. แม่ม้าอัสดรนั้น ตายในที่นั้นนั่นเอง.

เพราะเหตุนั้น ท่านจึงกล่าวข้อนั้น.

จบอรรถกถาปักกันตสูตรที่ ๕

๖. รถสูตร

ว่าด้วยพระเจ้าอชาตสัตรูราชกุมารบำรุงพระเทวทัต

[๕๙๒] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน กลัน-ทกนิวาปสถาน กรุงราชคฤห์. สมัยนั้น พระเจ้าอชาตสัตรูราชกุมารเสด็จไปบำรุงพระเทวทัต ทั้งเวลาเย็นเวลาเช้า ด้วยรถประมาณ ๕๐๐ คันและรับสั่งให้นำภัตตาหารสำหรับบูชาไปพระราชทาน ๕๐๐ ถาด ครั้งนั้นภิกษุทั้งหลายเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นเข้าไปเฝ้าแล้ว ถวายบังคมแล้วนั่งอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นภิกษุเหล่านั้นนั่งเรียบร้อยแล้ว ได้กราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระเจ้าอชาตสัตรูราชกุมารจักเสด็จไปบำรุงพระเทวทัต ทั้งเวลาเย็นเวลาเช้า ด้วยรถประมาณ ๕๐๐คัน และจักรับสั่งให้นำภัตตาหารสำหรับบูชาไปพระราชทาน ๕๐๐ ถาดพระเจ้าข้า.

[๕๙๓] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายอย่ายินดีลาภสักการะและความสรรเสริญของเทวทัตเลย เพราะพระเจ้าอชาตสัตรูราชกุมารจักเสด็จไปบำรุงเทวทัต ทั้งเวลาเย็นเวลาเช้าด้วยรถประมาณ ๕๐๐ คัน และจักรับสั่งให้นำภัตตาหารสำหรับบูชาไปพระราชทาน ๕๐๐ ถาดเพียงใด เทวทัตก็พึงหวังความเสื่อมในกุศลธรรม