พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ธาตุสังยุตต์ · จตุตถวรรค
๗. อุปปาทสูตร
เล่ม ๑๖Text layerBuddha’s wordsItems ๔๑๔–๔๑๕ (Royal Thai)7/10 in จตุตถวรรค4 editions
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค ธาตุสังยุตต์ จตุตถวรรค อุปปาทสูตร (Royal Thai Volume 16 · Mahachula Volume 16 · Mahamakut Volume 26 · Chaloem Phrakiat Volume 16)
The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.
ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 26, pp. 501–502
ชื่อว่าไม่ชื่นชมทุกข์ ผู้ใดไม่ชื่นชมทุกข์ เรากล่าวว่า ผู้นั้นหลุดพ้นจากทุกข์ผู้ใดไม่ชื่นชมอาโปธาตุ. . . ผู้ใดไม่ชื่นชมเตโชธาตุ. . . ผู้ใดไม่ชื่นชมวาโยธาตุ ผู้นั้นชื่อว่าไม่ชื่นชมทุกข์ ผู้ใดไม่ชื่นชมทุกข์ เรากล่าวว่า ผู้นั้นหลุดพ้นจากทุกข์ ดังนี้.
จบอภินันทนสูตรที่ ๖
อรรถกถาอภินันทสูตรที่ ๖ เป็นต้น
ท่านกล่าววิวัฏฏะไว้ในสูตรที่ ๖ สูตรที่ ๗.
๗. อุปปาทสูตร
ว่าด้วยความเกิดและตั้งอยู่แห่งธาตุทั้ง ๔
[๔๑๔] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระ-ภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย. . . แล้วได้ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลายความเกิด ความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งปฐวีธาตุ. . .นั่นเป็นความเกิดแห่งทุกข์ เป็นที่ตั้งแห่งโรค เป็นความปรากฏแห่งชรามรณะความเกิด ความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งอาโปธาตุ. . . แห่งเตโชธาตุ. . . แห่งวาโยธาตุ นั่นเป็นความเกิดแห่งทุกข์ เป็นที่ตั้งแห่งโรคเป็นความปรากฏแห่งชรามรณะ.
[๔๑๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความดับ ความสงบ ความสูญสิ้นแห่งปฐวีธาตุ. . .นั่นเป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรคเป็นความสูญสิ้นแห่งชรามรณะ ความดับ ความสงบ ความสูญสิ้นแห่ง
อาโปธาตุ. . . แห่งเตโชธาตุ. . .แห่งวาโยธาตุ. . . นั่นเป็นความดับแห่งทุกข์ เป็นความสงบแห่งโรค เป็นความสูญสิ้นแห่งชรามรณะ.
จบอุปปาทสูตรที่ ๗
๘. ปฐมสมณพราหมณสูตร
ว่าด้วยเป็นสมณะเป็นพราหมณ์
[๔๑๖] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระ-ภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลาย. . . แล้วได้ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลายธาตุเหล่านี้มี ๔ อย่าง คือ ปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโย-ธาตุ ก็สมณะหรือพราหมณ์บางพวกย่อมไม่ทราบชัดตามความเป็นจริงซึ่งความแช่มชื่น โทษ และเครื่องสลัดออกแห่งธาตุทั้ง ๔ เหล่านี้ สมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น ย่อมไม่ได้รับสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะ ย่อมไม่ได้รับสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ ท่านสมณพราหมณ์เหล่านั้นย่อมไม่กระทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์แห่งความเป็นสมณะ หรือประโยชน์แห่งความเป็นพราหมณ์ ด้วยปัญญาอันรู้ยิ่งด้วยตนเองในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่.
[๔๑๗] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ส่วนสมณะหรือพราหมณ์บางพวกย่อมทราบชัดตามความเป็นจริง ซึ่งความแช่มชื่น โทษ และเครื่องสลัดออกแห่งธาตุทั้ง ๔ เหล่านี้ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นแล ย่อมได้รับสมมติว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะ ได้รับสมมติว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ และท่านเหล่านั้นย่อมกระทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์แห่งความเป็น
End of ๗. อุปปาทสูตร