พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย อนมตัคคสังยุตต์ · ปฐมวรรค
๕. ปัพพตสูตร
เล่ม ๑๖Text layerBuddha’s wordsItems ๔๒๙–๔๓๐ (Royal Thai)5/10 in ปฐมวรรค4 editions
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค อนมตัคคสังยุตต์ ปฐมวรรค ปัพพตสูตร (Royal Thai Volume 16 · Mahachula Volume 16 · Mahamakut Volume 26 · Chaloem Phrakiat Volume 16)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 16, pp. 246–247
๕. ปัพพตสูตร
ว่าด้วยกำหนดอายุกัปด้วยการเปรียบกับภูเขา
{๔๒๙}[๑๒๘] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...
ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ
ภิกษุรูปนั้นนั่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ
กัปหนึ่งยาวนานเพียงไรเล่าหนอ”
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ กัปหนึ่งนานนัก มิใช่
ง่ายเลยที่จะนับกัปนั้นว่า มีเท่านี้ปี มีเท่านี้ ๑๐๐ ปี มีเท่านี้ ๑,๐๐๐ ปี หรือว่ามีเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ ปี”
“ก็พระองค์พอจะทรงอุปมาได้ไหม พระพุทธเจ้าข้า”
{๔๓๐} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “พอจะอุปมาได้ ภิกษุ” แล้วจึงตรัสต่อ
ไปว่า “ดูก่อนภิกษุ เปรียบเหมือนมีภูเขาหินเทือกใหญ่ยาวโยชน์หนึ่ง กว้างโยชน์หนึ่ง สูงโยชน์หนึ่ง ไม่มีช่อง ไม่มีโพรง เป็นแท่งทึบ บุรุษพึงเอาผ้า
แคว้นกาสีมาแล้วปัดภูเขานั้น ๑๐๐ ปีต่อครั้ง ภูเขาหินเทือกใหญ่นั้นยังจะ
หมดไปสิ้นไปเพราะความพยายามนี้เร็วกว่าแล ส่วนกัปหนึ่งหาได้หมดไปสิ้น
ไปเร็วอย่างนั้นไม่ ดูก่อนภิกษุ กัปหนึ่งยาวนานอย่างนี้แล บรรดากัปที่ยาวนานอย่างนี้ เธอทั้งหลายท่องเที่ยวไปแล้วมิใช่ ๑ กัป มิใช่ ๑๐๐ กัป มิใช่๑,๐๐๐ กัป มิใช่ ๑๐๐,๐๐๐ กัป ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าสังสารวัฏนี้ไม่มี
ใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเพียงเท่านี้
ก็เพียงพอที่จะเบื่อหน่าย เพียงพอที่จะคลายกำหนัด เพียงพอที่จะหลุดพ้น
ในสังขารทั้งปวงกัน” (๕)
๖. สาสปสูตร
ว่าด้วยกำหนดอายุกัปด้วยการเปรียบกับเมล็ดผักกาด
{๔๓๑}[๑๒๙] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...
ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ
ภิกษุรูปนั้นนั่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ
กัปหนึ่งยาวนานเพียงไรเล่าหนอ,’
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ กัปหนึ่งนานนัก มิใช่
ง่ายเลยที่จะนับกัปนั้นว่า มีเท่านี้ปี ... หรือว่ามีเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ปี”
“ก็พระองค์พอจะทรงอุปมาได้ไหม พระพุทธเจ้าข้า”
{๔๓๒} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “พอจะอุปมาได้ ภิกษุ” แล้วจึงตรัสต่อ
ไปว่า “ดูก่อนภิกษุ เปรียบเหมือนมีนครที่สร้างด้วยเหล็ก ยาวโยชน์หนึ่ง
กว้างโยชน์หนึ่ง สูงโยชน์หนึ่ง เต็มด้วยเมล็ดผักกาด มีเมล็ดผักกาดรวมกันเป็นกลุ่มก้อน บุรุษพึงหยิบเอาเมล็ดผักกาดออกจากนครนั้น ๑๐๐ ปีต่อเมล็ดเมล็ดผักกาดกองใหญ่นั้นจะยังสิ้นไปหมดไปเพราะความพยายามนี้เร็วกว่าแลส่วนกัปหนึ่งหาได้หมดไปสิ้นไปเร็วอย่างนั้นไม่ ดูก่อนภิกษุ กัปหนึ่งยาวนาน
อย่างนี้แล บรรดากัปที่ยาวนานอย่างนี้ เธอทั้งหลายท่องเที่ยวไปแล้วมิใช่ ๑
กัป มิใช่ ๑๐๐ กัป มิใช่ ๑,๐๐๐ กัป มิใช่ ๑๐๐,๐๐๐ กัป ข้อนั้นเพราะเหตุไรเพราะว่าสังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เหตุเพียงเท่านี้ก็เพียงพอที่จะเบื่อหน่าย เพียงพอที่จะคลายกำหนัดเพียงพอที่จะหลุดพ้นในสังขารทั้งปวงกัน” (๖)
End of ๕. ปัพพตสูตร