arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย โพชฌงคสังยุต · คิลานวรรค

คิลานสูตร ที่ ๑

เล่ม ๑๙

Text layerBuddha’s wordsItems ๔๑๕–๔๑๙ (Royal Thai)4/10 in คิลานวรรค4 editions

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค โพชฌงคสังยุต คิลานวรรค คิลานสูตร ที่ ๑ (Royal Thai Volume 19 · Mahachula Volume 19 · Mahamakut Volume 30 · Chaloem Phrakiat Volume 19)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 19, pp. 140–141

Page 140

๔. ปฐมคิลานสูตร

ว่าด้วยพระมหากัสสปะหายจากอาพาธด้วยโพชฌงค์

{๔๑๕} [๑๙๕] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็สมัยนั้นท่านพระมหากัสสปะอาพาธเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนาอยู่ที่ปิปผลิคูหา

{๔๑๖} ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จออกจากที่เร้นในเวลาเย็น เข้าไปหาท่านพระมหากัสสปะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ แล้วได้ตรัสถามพระมหากัสสปะว่า “ดูก่อนกัสสปะ เธอยังพอทนได้อยู่หรือ พอยังอัตภาพให้เป็นไปได้อยู่หรือ ทุกขเวทนาค่อยทุเลาลง ไม่กำเริบขึ้นหรืออาการค่อยคลายลง ไม่รุนแรงขึ้นหรือ”ท่านพระมหากัสสปะกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทนไม่ได้อยู่ ยังอัตภาพให้เป็นไปไม่ได้อยู่ ทุกขเวทนาของข้าพระองค์กล้านักมีแต่กำเริบ ไม่ทุเลาลงเลย อาการมีแต่รุนแรงยิ่งขึ้น ไม่คลายลงเลย”

{๔๑๗} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนกัสสปะ โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้เรา กล่าวไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อ ความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง

ดูก่อนกัสสปะ{๔๑๘} สติสัมโพชฌงค์เรากล่าวไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์เรากล่าวไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน ดูก่อนกัสสปะ โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้แลเรากล่าวไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน”ท่านพระมหากัสสปะกราบทูลว่า {๔๑๙} “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า โพชฌงค์ ดีนัก ข้าแต่พระสุคตเจ้า โพชฌงค์ดีนัก”

Page 141

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว ท่านพระมหากัสสปะยินดีชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้า และท่านพระมหากัสสปะได้หายจากอาพาธนั้นแล้ว ทั้งอาพาธนั้นท่านพระมหากัสสปะก็ละได้แล้ว ด้วยประการฉะนี้แล

๕. ทุติยคิลานสูตร

ว่าด้วยพระมหาโมคคัลลานะหายอาพาธด้วยโพชฌงค์ ๗

{๔๒๐} [๑๙๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ก็สมัยนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะอาพาธ เป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนาอยู่ที่ภูเขาคิชฌกูฏ

{๔๒๑} ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จออกจากที่เร้นในเวลาเย็น เข้าไปหาท่านพระมหาโมคคัลลานะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วประทับนั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้ แล้วได้ตรัสถามท่านพระมหาโมคคัลลานะว่า “ดูก่อนโมคคัลลานะ เธอยังพอทนได้อยู่หรือ พอยังอัตภาพให้เป็นไปได้อยู่หรือ ทุกขเวทนาค่อยทุเลาลง ไม่กำเริบขึ้นหรือ อาการค่อยคลายลงไม่รุนแรงขึ้นหรือ”ท่านพระมหาโมคคัลลานะกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทนไม่ได้อยู่ ยังอัตภาพให้เป็นไปไม่ได้อยู่ ทุกขเวทนาของข้าพระองค์กล้านัก มีแต่กำเริบ ไม่ทุเลาลงเลย อาการมีแต่รุนแรงยิ่งขึ้น ไม่คลายลงเลย”

{๔๒๒} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนโมคคัลลานะ โพชฌงค์ ๗ เหล่านี้ เรากล่าวไว้ชอบแล้ว อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง