arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สติปัฏฐานสังยุต · สีลัฏฐิติวรรค

มานทินนสูตร

เล่ม ๑๙

Text layerBuddha’s wordsItems ๗๙๓–๗๙๕ (Royal Thai)10/10 in สีลัฏฐิติวรรค4 editions

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค สติปัฏฐานสังยุต สีลัฏฐิติวรรค มานทินนสูตร (Royal Thai Volume 19 · Mahachula Volume 19 · Mahamakut Volume 30 · Chaloem Phrakiat Volume 19)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 19, pp. 273–276

Page 273

จิตในจิต ... จักพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่’ ดูก่อนคฤหบดี ท่านพึงศึกษาอย่างนี้แล”

{๗๙๑} “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ธรรมคือสติปัฏฐาน ๔ เหล่าใดที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้แล้ว ธรรมเหล่านั้นก็มีอยู่ในตัวกระผม และกระผมย่อมเห็นประจักษ์ในธรรมเหล่านั้น ก็กระผมย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา ... พิจารณาเห็นจิตในจิต ... พิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่{๗๙๒} ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ก็โอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้แล้ว กระผมยังไม่เห็นสังโยชน์ข้อใดข้อหนึ่งที่ยังละไม่ได้แล้วในตนเลย”

“ดูก่อนคฤหบดี เป็นลาภของท่าน ท่านได้ดีแล้ว อนาคามิผลอันท่านทำให้แจ้งแล้ว”

๑๐. มานทินนสูตร

ว่าด้วยผู้เจริญสติปัฏฐาน ๔ ได้อนาคามิผล

{๗๙๓} [๓๙๖] นิทานต้นสูตรเหมือนกัน

ก็สมัยนั้นแล มานทินนคฤหบดีป่วยเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ครั้งนั้นแล มานทินนคฤหบดีเรียกบุรุษคนหนึ่งมาสั่งว่า ‘มานี่แน่ะ พ่อมหาจำเริญ พ่อจงเข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ครั้นแล้วจงกราบเท้าทั้งสองของท่านด้วยเศียรเกล้าตามคำของเราว่า ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ มานทินนคฤหบดีป่วยเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา เขาขอกราบเท้าทั้งสองของท่านพระอานนท์ด้วยเศียรเกล้า’ ดังนี้ และจงกราบเรียนอย่างนี้ว่า ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ได้

Page 274

โปรดเถิด ขอท่านพระอานนท์จงอาศัยความอนุเคราะห์เข้าไปยังนิเวศน์ของมานทินนคฤหบดีด้วยเถิด”

บุรุษนั้นรับคำมานทินนคฤหบดีแล้ว จึงเข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ครั้นแล้วนมัสการท่านพระอานนท์แล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้เรียนท่านพระอานนท์ว่า “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ มานทินนคฤหบดีป่วยเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา ท่านขอกราบเท้าทั้งสองของท่านพระอานนท์ด้วยเศียรเกล้า และสั่งให้กราบเรียนอย่างนี้ว่า ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ได้โปรดเถิด ขอท่านพระอานนท์จงอาศัยความอนุเคราะห์เข้าไปยังนิเวศน์ของมานทินนคฤหบดีด้วยเถิด’ ดังนี้” ท่านพระอานนท์รับคำโดยดุษณีภาพครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปยังนิเวศน์ของมานทินนคฤหบดี แล้วนั่งบนอาสนะที่เขาปูถวาย ครั้นแล้วได้ถามมานทินนคฤหบดีว่า

“ดูก่อนคฤหบดี ท่านยังพอทนได้อยู่หรือ พอยังอัตภาพให้เป็นไปได้อยู่หรือ ทุกขเวทนาค่อยทุเลาลง ไม่กำเริบขึ้นหรือ อาการค่อยคลายลงไม่รุนแรงขึ้นหรือ”

{๗๙๔} มานทินนคฤหบดีตอบว่า “กระผมทนไม่ได้อยู่ ยังอัตภาพให้เป็นไปไม่ได้อยู่ ทุกขเวทนาของกระผมกล้านัก มีแต่กำเริบ ไม่ทุเลาลงเลย อาการมีแต่รุนแรงยิ่งขึ้น ไม่คลายลงเลย”

“ดูก่อนคฤหบดี เพราะเหตุนั้นแล ท่านพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราจักพิจารณาเห็นกายในกาย มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ จักพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา ... จักพิจารณาเห็นจิตในจิต ... จักพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่’ ดูก่อนคฤหบดี ท่านพึงศึกษาอย่างนี้แล”

Page 275

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ธรรมคือสติปัฏฐาน ๔ เหล่าใดที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้แล้ว ธรรมเหล่านั้นก็มีอยู่ในตัวกระผม และกระผมย่อมเห็นประจักษ์ในธรรมเหล่านั้น ก็กระผมย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา ... พิจารณาเห็นจิตในจิต ... พิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่{๗๙๕} ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ก็โอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงไว้แล้ว กระผมยังไม่เห็นสังโยชน์ข้อใดข้อหนึ่งที่ยังละไม่ได้แล้วในตนเลย”

“ดูก่อนคฤหบดี เป็นลาภของท่าน ท่านได้ดีแล้ว อนาคามิผลอันท่าน ทำให้แจ้งแล้ว”

จบ สีลัฏฐิติวรรคที่ ๓

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. สีลสูตร ๒. จิรัฏฐิติสูตร

๓. ปริหานสูตร ๔. สุทธสูตร

๕. อัญญตรพราหมณสูตร ๖. ปเทสสูตร

๗. สมัตตสูตร ๘. โลกสูตร

๙. สิริวัฑฒสูตร ๑๐. มานทินนสูตร

Page 276

๔. อนนุสสุตวรรค

๑. อนนุสสูตสูตร

ว่าด้วยธรรมที่ไม่เคยได้ฟังมาก่อน

{๗๙๖} [๓๙๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า‘นี้คือการพิจารณาเห็นกายในกาย’ จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘การพิจารณาเห็นกายในกายนี้นั้นอันเราควรเจริญ’ จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘การพิจารณาเห็นกายในกายอันเราเจริญแล้ว’{๗๙๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้คือการพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนานี้นั้นอันเราควรเจริญ’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนานี้อันเราเจริญแล้ว’

{๗๙๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้คือการพิจารณาเห็นจิตในจิต... ว่า ‘การพิจารณาเห็นจิตในจิตนี้นั้นอันเราควรเจริญ’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นจิตในจิตนี้อันเราเจริญแล้ว’

{๗๙๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เราในธรรมที่เราไม่เคยได้ฟังมาก่อนว่า ‘นี้คือการพิจารณาเห็นธรรมในธรรม’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นธรรมในธรรมนี้นั้นอันเราควรเจริญ’ ... ว่า ‘การพิจารณาเห็นธรรมในธรรมนี้อันเราเจริญแล้ว”