arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย เวทนาสังยุต · ปฐมกสคาถวรรค

๕. ทัฏฐัพพสูตร

เล่ม ๑๘

Text layerBuddha’s wordsItems ๓๖๗–๓๖๘ (Royal Thai)5/10 in ปฐมกสคาถวรรค4 editions

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค เวทนาสังยุต ปฐมกสคาถวรรค ทัฏฐัพพสูตร (Royal Thai Volume 18 · Mahachula Volume 18 · Mahamakut Volume 29 · Chaloem Phrakiat Volume 18)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 18, pp. 282–283

Page 282

{๓๖๖} ทุกขเวทนาอันเป็นไปในสรีระ ซึ่งจะพร่าชีวิตไปได้

ที่เกิดขึ้นแล้ว นรชนใดอดกลั้นไม่ได้ ถูกเวทนาถูกต้อง

แล้วย่อมหวั่นไหว

นรชนนั้นจัดว่าเป็นผู้ทุรพล มีกำลังน้อย ย่อม

ครํ่าครวญ รํ่าไร นรชนนั้นย่อมไม่ปรากฏในบาดาล ทั้ง

หยั่งไม่ถึงอีกด้วย

ส่วนทุกขเวทนาอันเป็นไปในสรีระ ซึ่งจะพร่าชีวิตไป

ได้ที่เกิดขึ้นแล้ว นรชนใดอดกลั้นได้ ถูกเวทนาถูกต้อง

แล้วย่อมไม่หวั่นไหว นรชนนั้นแลย่อมปรากฏในบาดาล

ทั้งหยั่งถึงอีกด้วย

๕. ทัฏฐัพพสูตร

ว่าด้วยพึงเห็นเวทนา ๓ โดยควานเป็นทุกข์เป็นต้น

{๓๖๗} [๒๕๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ เหล่านี้ เวทนา ๓ คืออะไรบ้างคือ สุขเวทนา ทุกขเวทนา อทุกขมสุขเวทนา ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเห็นสุขเวทนาโดยความเป็นทุกข์ พึงเห็นทุกขเวทนาโดยความเป็นลูกศร พึงเห็นอทุกขมสุขเวทนาโดยความเป็นของไม่เที่ยง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุที่ภิกษุเห็นสุขเวทนาโดยความเป็นทุกข์เห็นทุกขเวทนาโดยความเป็นลูกศร เห็นอทุกขมสุขเวทนาโดยความเป็นของไม่เที่ยง ภิกษุนี้เรากล่าวว่า ผู้มีความเห็นโดยชอบ ตัดตัณหาได้เด็ดขาดแล้ว เพิกถอนสังโยชน์ได้แล้ว ได้ทำที่สุดแห่งทุกข์แล้วเพราะละมานะได้โดยชอบ”

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑เป็นผู้ทุรพล ในที่นี้ หมายถึงเป็นผู้มีญาณเพลากำลัง หรือเป็นผู้ทรามปัญญา (สํ.สฬา.อ. ๑๓๗)
  2. ๒มีกำลังน้อย ในที่นี้ หมายถึงมีเรี่ยวแรงคือญาณน้อย หรือมีปัญญาน้อย (สํ.สฬา.อ. ๑๓๗)
Page 283

{๓๖๘} ถ้าภิกษุใดเห็นสุขโดยความเป็นทุกข์ เห็นทุกข์โดย

ความเป็นลูกศร เห็นอทุกขมสุขซึ่งมีอยู่นั้นโดยความเป็น

ของไม่เที่ยง ภิกษุนั้นเป็นผู้เห็นโดยชอบ ย่อมกำหนดรู้

เวทนาทั้งหลายได้

ครั้นกำหนดรู้เวทนาแล้วย่อมเป็นผู้หาอาสวะมิได้ใน

ปัจจุบัน ตั้งอยู่ในธรรม ถึงที่สุดเวทนา เพราะกายแตกไป

ย่อมไม่เข้าถึงการนับว่า ‘เป็นผู้กำหนัด ขัดเคือง เป็นผู้หลง’

ดังนี้

๖. สัลลสูตร

ว่าด้วยเวทนาเปรียบด้วยลูกศร

{๓๖๙} [๒๕๔] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วย่อมเสวยสุขเวทนาบ้าง ทุกขเวทนาบ้าง อทุกขมสุขเวทนาบ้าง อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วก็ย่อมเสวยสุขเวทนาบ้าง ทุกขเวทนาบ้าง อทุกขมสุขเวทนาบ้าง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในชน ๒ ประเภทนั้น อะไรเป็นความพิเศษ เป็นความแปลกกัน เป็นเหตุทำให้ต่างกันระหว่าง อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วกับปุถุชนผู้มิได้สดับแล้ว”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมทั้งหลายของพวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลัก ...”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วถูกทุกขเวทนาถูกต้องเข้าแล้วย่อมเศร้าโศก ลำบาก รำพัน ตีอกคร่ำครวญถึงความหลงเพ้อไปได้ เขาย่อมเสวยเวทนา ๒ อย่าง คือ เวทนาทางกายและเวทนาทางใจ