พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย · อัพยากตสังยุตต์
๓. สาริปุตตโกฏฐิตสูตร ที่ ๑
เล่ม ๑๘Text layerBuddha’s wordsItems ๗๗๑–๗๗๒ (Royal Thai)3/11 in อัพยากตสังยุตต์4 editions
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค อัพยากตสังยุตต์ สาริปุตตโกฏฐิตสูตร ที่ ๑ (Royal Thai Volume 18 · Mahachula Volume 18 · Mahamakut Volume 29 · Chaloem Phrakiat Volume 18)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 18, pp. 494–496
“ข้อนั้นไม่ควรเลย พระพุทธเจ้าข้า”
“ถูกละ ๆ อนุราธะ ทั้งเมื่อก่อนและทั้งบัดนี้ เราย่อมบัญญัติเฉพาะ ทุกข์และความดับทุกข์เท่านั้น”
๓. ปฐมสารีปุตตโกฏฐิตสูตร
ว่าด้วยพระโกฏฐิตะถามปัญหาพระสารีบุตร สูตรที่ ๑
{๗๗๑} [๔๑๒] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาโกฏฐิตะอยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้พระนครพาราณสี ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเย็น ท่านพระมหาโกฏฐิตะออกจากที่หลีกเร้นแล้วได้เข้าไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระสารีบุตร ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้ถามท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนพระสารีบุตร สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกหรือ”ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ปัญหานี้เป็นปัญหาที่พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์”“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีกหรือ”
“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ แม้ปัญหานี้ก็เป็นปัญหาที่พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์”“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มีหรือหนอ”“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ แม้ปัญหานี้ก็เป็นปัญหาที่พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์อีกเหมือนกัน”“ดูก่อนท่านผ้มีอายุ สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่หรือ”
“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ แม้ปัญหานี้ก็เป็นปัญหาที่พระผู้มีพระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์อีกเหมือนกัน”
{๗๗๒} ‘‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อผมถามว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกหรือ’ ท่านก็ตอบว่า ‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ปัญหานี้เป็นปัญหาที่พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์’ ... เมื่อผมถามว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่หรือ’ ท่านก็ตอบว่า ‘ดูก่อนท่านผู้มีอายุ แม้ปัญหานี้ก็เป็นปัญหาที่พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์’ ดูก่อนท่านผู้มีอายุ ก็อะไรเล่าเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์ปัญหานี้”“ดูก่อนท่านผู้มีอายุ คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มีไม่เกิดอีกก็มี’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี นี้เป็นเพียงคำที่หมายถึงรูป
ดูก่อนท่านผู้มีอายุ คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี นี้เป็นเพียงคำที่หมายถึงเวทนา
ดูก่อนท่านผู้มีอายุ คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิด อีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี นี้เป็นเพียงคำที่หมายถึงสัญญา
ดูก่อนท่านผู้มีอายุ คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี นี้เป็นเพียงคำที่หมายถึงสังขาร
ดูก่อนท่านผู้มีอายุ คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ ก็ดี คำว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็ดี นี้เป็นเพียงคำที่หมายถึงวิญญาณดูก่อนท่านผู้มีอายุ นี่แลเป็นเหตุปัจจัยให้พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์ปัญหานั้น”
๔. ทุติยสารีปุตตโกฏฐิตสูตร
ว่าด้วยพระโกฏฐิตะถามปัญหาพระสารีบุตร สูตรที่ ๒
{๗๗๓} [๔๑๓] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาโกฏฐิตะอยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้พระนครพาราณสี ... ได้มีคำถามอย่างนั้นเหมือนกันว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยให้พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรงพยากรณ์ปัญหานี้”{๗๗๔} ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อบุคคลไม่รู้ไม่เห็นรูปตามความเป็นจริง ไม่รู้ไม่เห็นเหตุเกิดแห่งรูปตามความเป็นจริง ไม่รู้ไม่เห็นความดับแห่งรูปตามความเป็นจริง ไม่รู้ไม่เห็นข้อปฏิบัติที่ทำให้ถึงความดับ แห่งรูปตามความเป็นจริง{๗๗๕} ก็ย่อมมีความเห็นว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ บ้าง ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ บ้าง ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ บ้าง ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ บ้างดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อบุคคลไม่รู้ไม่เห็นเวทนาตามความเป็นจริง ...
ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อบุคคลไม่รู้ไม่เห็นสัญญาตามความเป็นจริง ...
ดูก่อนท่านผู้มีอายุ เมื่อบุคคลไม่รู้ไม่เห็นสังขารตามความเป็นจริง ...
End of ๓. สาริปุตตโกฏฐิตสูตร ที่ ๑