arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มาตุคามสังยุต · เปยยาลวรรค

๑. อมนาปสูตร

เล่ม ๑๘

Text layerBuddha’s wordsItems ๔๕๘–๔๕๙ (Royal Thai)1/19 in เปยยาลวรรค4 editions

พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค มาตุคามสังยุต เปยยาลวรรค อมนาปสูตร (Royal Thai Volume 18 · Mahachula Volume 18 · Mahamakut Volume 29 · Chaloem Phrakiat Volume 18)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 29, pp. 66–68

Page 66

๓. มาตุคามสังยุต

เปยยาลวรรคที่ ๑

๑. อมนาปสูตร

ว่าด้วยมาตุคามผู้ประกอบด้วยองค์ ๕

เป็นที่ถูกใจและไม่ถูกใจของบุรุษ

[๔๕๘] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ย่อมไม่เป็นที่ชอบใจของบุรุษโดยส่วนเดียว องค์ ๕ เป็นไฉน. คือรูปไม่สวย ๑ ไม่มีโภคสมบัติ ๑ ไม่มีมารยาท ๑ เกียจคร้าน ๑ ไม่ได้บุตรเพื่อเขา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เหล่านั้นแลย่อมไม่เป็นที่ชอบใจของบุรุษโดยส่วนเดียว.

[๔๕๙] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ย่อมเป็นที่ชอบใจของบุรุษโดยส่วนเดียว องค์ ๕ เป็นไฉน. คือ มีรูปสวย ๑ มีโภคสมบัติ ๑ มีมารยาท ๑ ขยันไม่เกียจคร้าน ๑ ได้บุตรเพื่อเขา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มาตุคามผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เหล่านั้นแลย่อมเป็นที่ชอบใจของบุรุษโดยส่วนเดียว.

จบ อมนาปสูตรที่ ๑

Page 67

มาตุคามสังยุต

อรรถกถาเปยยาลวรรคที่ ๑

อรรถกถาอมนาปสูตรที่ ๑

พึงทราบวินิจฉัยในอมนาปสูตรที่ ๑ แห่งมาตุคามสังยุต ดังต่อไปนี้บทว่า องฺเคหิ คือด้วยองค์แห่งโทษ บทว่า น จ รูปวา ความว่ามีรูปไม่สมประกอบ พิการ รูปร่างน่าเกลียด. บทว่า น จ โภควา ความว่าไม่ถึงพร้อมด้วยโภคะ คือทรัพย์ไม่มี. บทว่า น จ สีลวา ความว่าผู้มีศีลวิบัติ คือทุศีล. บทว่า อลโส จ ความว่า ย่อมไม่สามารถทำการงานทั้งหลายมีการตัดฟืนและการหุงเป็นต้น คนเกียจคร้าน ความเป็นผู้เกียจคร้าน ย่อมนั่งหลับในที่นั่งบ้าง ย่อมยืนหลับในที่ยืนบ้าง บทว่าปชญฺจสฺส น ลภติ ความว่า ย่อมไม่ได้บุตรที่จะให้ดำรงวงศ์ตระกูลได้เพื่อบุรุษนั้น ย่ามชื่อว่า หญิงหมัน. สุกกปักข์ พึงทราบโดยปริยายอันตรงกันข้ามกับที่กล่าวแล้ว. สูตรที่ ๒ พึงให้เนื้อความกลับกัน โดยนัยอันกล่าวแล้วในสูตรที่ ๑.

จบ อรรถกถาอมนาปสูตรที่ ๑

Page 68

๒. มนาปสูตร๑

ว่าด้วยบุรุษผู้ประกอบด้วยองค์ ๕

เป็นที่ถูกใจและไม่ถูกใจของมาตุคาม

[๔๖๐] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุรุษผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ย่อมไม่เป็นที่ชอบใจของมาตุคามโดยส่วนเดียว องค์ ๕ เป็นไฉน. คือ รูปไม่สวย ๑ ไม่มีโภคสมบัติ ๑ ไม่มีมารยาท ๑ เกียจคร้าน ๑ ไม่ได้บุตรเพื่อเขา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุรุษผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เหล่านี้แลย่อมไม่เป็นที่ชอบใจของมาตุคามโดยส่วนเดียว.

[๔๖๑] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุรุษผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ ย่อมเป็นที่ชอบใจของมาตุคามโดยส่วนเดียว องค์ ๕ เป็นไฉน. คือ มีรูปสวย ๑มีโภคสมบัติ ๑ มีมารยาท ๑ ขยันไม่เกียจคร้าน ๑ ได้บุตรเพื่อเขา ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุรุษผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ เหล่านี้แล ย่อมเป็นที่ชอบใจของมาตุคามโดยส่วนเดียว.

จบ มนาปสูตรที่ ๒

๓. อาเวณิกสูตร

ว่าด้วยความทุกข์เฉพาะของมาตุคาม ๕ ประการ

[๔๖๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความทุกข์แผนกหนึ่งของมาตุคามที่ตนจะต้องเสวย เว้นจากบุรุษ ๕ อย่างนี้ ความทุกข์ ๕ อย่างเป็นไฉน.

คือ มาตุคามในโลกนี้ เมื่อยังกำลังสาวไปสู่สกุลผัวเว้นจากญาติ อันนี้เป็นความทุกข์แผนกหนึ่งของมาตุคามข้อต้นที่ตนจะต้องเสวย เว้นจากบุรุษ.

๑. สูตรที่ ๒ ไม่มีอรรถกถาแก้