arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · อรหันตวรรค

๓. อุตตริมนุสสธรรมสูตร

เล่ม ๒๒

Text layerBuddha’s wordsItems ๓๔๘ (Royal Thai)3/10 in อรหันตวรรค4 editions

๓. อุตฺตริมนุสฺสธมฺมสุตฺต

๓. อุตตริมนุสสธัมมสูตร

ว่าด้วยญาณทัสสนะที่ยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ อรหันตวรรค อุตตริมนุสสธรรมสูตร (Royal Thai Volume 22 · Mahachula Volume 22 · Mahamakut Volume 36 · Chaloem Phrakiat Volume 22)

บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 22, pp. 409–409 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 22, pp. 600–601

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มุฏฺฐสจฺจํ อสมฺปชญฺญํ อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ โภชเน อมตฺตญฺญุตํ กุหนํ ลปนํ. อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุํ.

ฉ ภิกฺขเว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม ฉ? มุฏฺฐสจฺจํ อสมฺปชญฺญํ อินฺทฺริเยสุ อคุตฺตทฺวารตํ โภชเน อมตฺตญฺญุตํ กุหนํ ลปนํ. อิเม โข ภิกฺขเว ฉ ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อลมริยญาณทสฺสนวิเสสํ สจฺฉิกาตุนฺติ. ตติยํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการไม่ได้ ก็ไม่อาจทำให้แจ้ง ญาณทัสสนะที่ประเสริฐอันสามารถ อันวิเศษยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์ ได้ธรรม ๖ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความหลงลืมสติ

๒. ความไม่มีสัมปชัญญะ

๓. ความไม่คุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย

๔. ความไม่รู้จักประมาณในการบริโภค

๕. การหลอกลวง

๖. การพูดป้อยอ

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุยังละธรรม ๖ ประการนี้แลไม่ได้ ก็ไม่อาจทำให้แจ้งญาณ ทัสสนะที่ประเสริฐอันสามารถ อันวิเศษยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์ได้ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการได้แล้ว จึงอาจทำให้แจ้งญาณทัสสนะ ที่ประเสริฐอันสามารถ อันวิเศษยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์ได้ธรรม ๖ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ความหลงลืมสติ

๒. ความไม่มีสัมปชัญญะ

๓. ความไม่คุ้มครองทวารในอินทรีย์

๔. ความไม่รู้จักประมาณในการบริโภค

๕. การหลอกลวง

๖. การพูดป้อยอ

ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุละธรรม ๖ ประการนี้แลได้แล้ว จึงอาจทำให้แจ้งญาณ ทัสสนะที่ประเสริฐอันสามารถ อันวิเศษยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์ได้

อุตตริมนุสสธัมมสูตรที่ ๓ จบ

Footnotes (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. 1ญาณทัสสนะที่ประเสริฐอันสามารถ หมายถึงมหัคคตโลกุตตรปัญญา (ปัญญาชั้นโลกุตตระที่ถึงความ เป็นใหญ่) อันประเสริฐ บริสุทธิ์ สูงสุด สามารถกำจัดกิเลสได้ (องฺ.ทสก.อ. ๓/๔๘/๓๕๐) อีกนัยหนึ่ง หมายถึงญาณทัสสนะที่วิเศษสามารถที่จะทำความเป็นอริยะ ได้แก่ มรรค ๔ ผล ๔ (อริยภาวํ กาตุํ สมตฺถํ ญาณทสฺสนวิเสสํ, จตฺตาโร มคฺเค จตฺตาริ ผลานิ) (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๗๗/๑๕๓)
  2. 2ธรรมของมุนษย์ ในที่นี้หมายถึงกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ (องฺ.เอกก.อ. ๑/๔๕/๕๑)
  3. 3ดูเชิงอรรถที่ ๑ ปัญจกนิบาต ข้อ ๘๓ (กุหกสูตร) หน้า ๑๕๑ ในเล่มนี้
  4. 4การพูดป้อยอ ในที่นี้หมายถึงการพูดป้อยอมุ่งหวังลาภสักการะและชื่อเสียง (องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๗๗/๑๕๓)

End of ๓. อุตตริมนุสสธรรมสูตร