พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ · อานิสังสวรรค
๑๑. ตัณหาสูตร
เล่ม ๒๒Text layerBuddha’s wordsItems ๓๗๗ (Royal Thai)11/11 in อานิสังสวรรค4 editions
๑๑. ตณฺหาสุตฺต
๑๑. ตัณหาสูตร
ว่าด้วยตัณหาและมานะ
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ อานิสังสวรรค ตัณหาสูตร (Royal Thai Volume 22 · Mahachula Volume 22 · Mahamakut Volume 36 · Chaloem Phrakiat Volume 22)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 22, pp. 421–422 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 22, pp. 627–628
ติสฺโส อิมา ภิกฺขเว ตณฺหา ปหาตพฺพา ตโย จ มานา. กตมา ติสฺโส ตณฺหา ปหาตพฺพา? กามตณฺหา ภวตณฺหา วิภวตณฺหา. อิมา ติสฺโส ตณฺหา ปหาตพฺพา. กตเม ตโย มานา ปหาตพฺพา? มาโน โอมาโน อติมาโน อิเม ตโย มานา ปหาตพฺพา: ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อิมา ติสฺโส ตณฺหา ปหีนา โหนฺติ อิเม จ ตโย มานา. อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อจฺเฉชฺชิ ตณฺหํ, วิวตฺตยิ สญฺโญชนํ, สมฺมา มานาภิสมยา อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺสาติ. เอกาทสมํ. อานิสํสวคฺโค ทสโม. ตสฺสุทฺทานํ
(๑) ปาตุภาโว อานิสํโส อนิจฺจํ ทุกฺขมนตฺตโต
นิพฺพานํ ตโย อโนทิสํ วุตฺตา ภวา ตณฺหาย เต ทสาติ.
ทุติยปณฺณาสโก นิฏฺฐิโต. ๑
- 1- ๑ ฉ.ม. ปาตุภาโว อานิสํโส อนิจฺจทุกฺขอนตฺตโต นิพฺพานํ อนวตฺถิ อุกฺขิตฺตาสิ อตมฺมโย
ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุควรละตัณหา ๓ ประการ และควรละมานะ ๓ ประการตัณหา ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
๑. กามตัณหา (ความทะยานอยากในกามธาตุ)
๒. รูปตัณหา (ความทะยานอยากในรูปธาตุ)
๓. อรูปตัณหา (ความทะยานอยากในอรูปธาตุ)
นี้คือตัณหา ๓ ประการที่ภิกษุควรละ
๑. มานะ (ความถือตัวว่าเสมอเขา)
๒. โอมานะ (ความถือตัวว่าด้อยกว่าเขา)
๓. อติมานะ (ความถือตัวว่าดีกว่าเขา)
นี้คือมานะ ๓ ประการที่ภิกษุควรละ
ภิกษุทั้งหลาย เพราะภิกษุละตัณหา ๓ ประการนี้ได้ และละมานะ ๓ ประการ นี้ได้ เราจึงเรียกภิกษุนี้ว่า ‘ตัดตัณหาได้แล้ว ถอนสังโยชน์ได้แล้ว ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ แล้วเพราะละมานะได้โดยชอบ’
ตัณหาสูตรที่ ๑๑ จบ
อานิสังสวรรคที่ ๑๐ จบ
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. ปาตุภาวสูตร ๒. อานิสังสสูตร
๓. อนิจจสูตร ๔. ทุกขสูตร
๕. อนัตตสูตร ๖. นิพพานสูตร
๗. อนวัฏฐิตสูตร ๘. อุกขิตตาสิกสูตร
๙. อตัมมยสูตร ๑๐. ภวสูตร
๑๑. ตัณหาสูตร
ทุติยปัณณาสก์ จบ
- 1ดู อภิ.วิ. (แปล) ๓๕/๙๑๗/๕๗๓
- 2ดู อภิ.วิ. (แปล) ๓๕/๘๗๘-๘๘๑/๕๕๗-๕๕๘
End of ๑๑. ตัณหาสูตร