พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ · พาลวรรค
ลักขณสูตร
เล่ม ๒๐Text layerBuddha’s wordsItems ๔๔๑ (Royal Thai)2/10 in พาลวรรค4 editions
๒. ลกฺขณสุตฺต
๒. ลักขณสูตร
ว่าด้วยลักษณะคนพาลและบัณฑิต
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ติกนิบาต ปฐมปัณณาสก์ พาลวรรค ลักขณสูตร (Royal Thai Volume 20 · Mahachula Volume 20 · Mahamakut Volume 34 · Chaloem Phrakiat Volume 20)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 20, pp. 97–97 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 20, pp. 140–141
กมฺมลกฺขโณ ภิกฺขเว พาโล, กมฺมลกฺขโณ ปณฺฑิโต, อปทาเน โสภติ (๑) ปญฺญาติ. (๒) ตีหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ ? กายทุจฺจริเตน วจีทุจฺจริเตน มโนทุจฺจริเตน. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ.
ตีหิ ภิกฺขเว ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ. กตเมหิ ตีหิ ? กายสุจริเตน วจีสุจริเตน มโนสุจริเตน. อิเมหิ โข ภิกฺขเว ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ.
ตสฺมาติห ภิกฺขเว เอวํ สิกฺขิตพฺพํ “เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต พาโล เวทิตพฺโพ, เต ตโย ธมฺเม อภินิวชฺเชตฺวา, เยหิ ตีหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ปณฺฑิโต เวทิตพฺโพ, เต ตโย ธมฺเม สมาทาย วตฺติสฺสามา”ติ. เอวญฺหิ โว ภิกฺขเว สิกฺขิตพฺพนฺติ. ทุติยํ.
- 1ฉ.ม. อปทานโสภนี
- 2ก. ปญฺญา
ภิกษุทั้งหลาย คนพาลมีกรรมเป็นเครื่องกำหนด บัณฑิตมีกรรมเป็นเครื่อง กำหนด ปัญญาเมื่อใช้เป็นประจำจึงงดงาม บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ พึงทราบว่า เป็นคนพาลธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
๑. กายทุจริต (ความประพฤติชั่วด้วยกาย)
๒. วจีทุจริต (ความประพฤติชั่วด้วยวาจา)
๓. มโนทุจริต (ความประพฤติชั่วด้วยใจ)
บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แล พึงทราบว่า เป็นคนพาล
บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ พึงทราบว่า เป็นบัณฑิต
ธรรม ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ
๑. กายสุจริต (ความประพฤติชอบด้วยกาย) ๒. วจีสุจริต (ความประพฤติชอบด้วยวาจา)
๓. มโนสุจริต (ความประพฤติชอบด้วยใจ)
บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการนี้แล พึงทราบว่า เป็นบัณฑิต
เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า “บุคคลประกอบด้วย ธรรม ๓ ประการใด พึงทราบว่า เป็นคนพาล เราจักประพฤติเว้นธรรม ๓ ประการ นั้น บุคคลประกอบด้วยธรรม ๓ ประการใด พึงทราบว่า เป็นบัณฑิต เราจัก ถือปฏิบัติธรรม ๓ ประการนั้น”ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงสำเหนียกอย่างนี้แล
ลักขณสูตรที่ ๒ จบ
- 1งดงาม ในที่นี้ คือปรากฏ หมายถึงทั้งคนพาลและบัณฑิตย่อมปรากฏเพราะจริตของตน ๆ (องฺ.ติก.อ. ๒/๒/๗๘)
End of ลักขณสูตร