พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต · ทุติยปัณณาสก์
พาลวรรค
เล่ม ๒๐Text layerBuddha’s wordsItems ๓๔๓–๓๖๒ (Royal Thai)5/5 in ทุติยปัณณาสก์4 editions
พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ทุกนิบาต ทุติยปัณณาสก์ พาลวรรค (Royal Thai Volume 20 · Mahachula Volume 20 · Mahamakut Volume 33 · Chaloem Phrakiat Volume 20)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 20, pp. 134–138
(๑๐) ๕. พาลวรรค
ว่าด้วยคนพาลและบัณฑิต
{๓๔๓} [๗๐๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่นำเอาภาระที่ยังไม่มาถึงไป ๑ คนที่ไม่นำเอาภาระที่มาถึงไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล” (๑){๓๔๔} [๗๐๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่นำเอาภาระที่มาถึงไป ๑ คนที่ไม่นำเอาภาระที่ยังไม่มาถึงไป ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๒){๓๔๕} [๗๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร ๑ คนที่มีความสำคัญ ว่าไม่ควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล”
(๓){๓๔๖} [๗๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่ควรในของที่ไม่ควร ๑ คนที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๔){๓๔๗} [๗๑๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาล มี ๒ ประเภทนี้แล” (๕){๓๔๘} [๗๑๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ คน
ที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๖)
{๓๔๙} [๗๑๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นธรรมในข้อที่ไม่เป็นธรรม ๑ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นธรรมในข้อที่เป็นธรรม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล” (๗){๓๕๐} [๗๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นธรรมในข้อที่ไม่เป็นธรรม ๑ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นธรรมในข้อที่เป็นธรรม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๘){๓๕๑} [๗๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นวินัยในข้อที่ไม่เป็นวินัย
๑ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นวินัยในข้อที่เป็นวินัย ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คนพาลมี ๒ ประเภทนี้แล” (๙){๓๕๒} [๗๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้ ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นวินัยในข้อที่ไม่เป็นวินัย ๑ คนที่มีความสำคัญว่าเป็นวินัยในข้อที่เป็นวินัย ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัณฑิตมี ๒ ประเภทนี้แล” (๑๐){๓๕๓} [๗๑๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่รังเกียจสิ่งที่ไม่น่ารังเกียจ ๑ ผู้ที่ไม่รังเกียจสิ่งที่น่ารังเกียจ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๑)
- ๑อาสวะ ในที่นี้หมายถึงกิเลสทั้งหลาย (องฺ.ทุก.อ. ๖๔)
{๓๕๔} [๗๑๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่ไม่รังเกียจสิ่งที่ไม่น่ารังเกียจ ๑ ผู้ที่รังเกียจสิ่งที่น่ารังเกียจ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๒){๓๕๕} [๗๑๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ไม่ควร ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่ควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๓){๓๕๖} [๗๒๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่ควรในของที่ไม่ควร
๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าควรในของที่ควร ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๔){๓๕๗} [๗๒๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๕){๓๕๘} [๗๒๒] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นอาบัติในข้อที่ไม่เป็นอาบัติ ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นอาบัติในข้อที่เป็นอาบัติ ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๖){๓๕๙} [๗๒๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นธรรมในข้อที่ไม่เป็นธรรม ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นธรรมในข้อที่เป็นธรรม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๗)
{๓๖๐} [๗๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นธรรมในข้อที่ไม่เป็นธรรม ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นธรรมในข้อที่เป็นธรรม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๘){๓๖๑} [๗๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นวินัยในข้อที่ไม่เป็นวินัย ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นวินัยในข้อที่เป็นวินัย ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมเจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๑๙){๓๖๒} [๗๒๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภท ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ ผู้ที่มีความสำคัญว่าไม่เป็นวินัยในข้อที่ไม่เป็นวินัย ๑ ผู้ที่มีความสำคัญว่าเป็นวินัยในข้อที่เป็นวินัย ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อาสวะย่อมไม่เจริญแก่คน ๒ ประเภทนี้แล” (๒๐)
จบ พาลวรรคที่ ๕
จบ ทุติยปัณณาสก์
๓. ตติยปัณณาสก์
(๑๑) ๑. อาสาทุปปชหวรรค
ว่าด้วยบุคคลและธรรม ๒ ประเภท
{๓๖๓} [๗๒๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้ละได้ยาก ๒ อย่างคืออะไรบ้าง คือ ความหวังในลาภ ๑ ความหวังในชีวิต ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความหวัง ๒ อย่างนี้แลละได้ยาก” (๑){๓๖๔} [๗๒๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้หาได้ยากในโลก ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ บุพพการีบุคคล ๑ กตัญญูกตเวทีบุคคล ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลหาได้ยากในโลก” (๒){๓๖๕} [๗๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้หาได้ยากในโลก ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ คนที่อิ่มแล้ว ๑ คนที่ให้อิ่ม ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลหาได้ยากในโลก” (๓){๓๖๖} [๗๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้ให้อิ่มได้ยาก ๒ ประเภท คืออะไรบ้าง คือ บุคคลผู้เก็บสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ บุคคลผู้สละสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลให้อิ่มได้ยาก” (๔){๓๖๗} [๗๓๑] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้ให้อิ่มได้ง่าย ๒ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ บุคคลผู้ไม่เก็บสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ บุคคลผู้ไม่สละสิ่งที่ได้ ๆ มา ๑ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคล ๒ ประเภทนี้แลให้อิ่มได้ง่าย” (๕)
- ๑คนที่อิ่มแล้ว หมายถึงพระปัจเจกพุทธเจ้า พระอรหันตขีณาสพสาวกของพระพุทธเจ้า คนที่ให้อิ่ม หมายถึงพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งชื่อว่าทั้งอิ่มแล้วทั้งยังผู้อื่นให้อิ่ม (องฺ.ทุก.อ. ๖๕)
- ๒ผู้ไม่สละสิ่งที่ได้ ๆ มา หมายถึงผู้ไม่สละสิ่งของที่ได้มาทั้งหมดแก่ผู้อื่น เหลือไว้บางส่วนให้ตนบริโภคเพียงยังอัตภาพให้เป็นไป (องฺ.ทุก.อ. ๖๕)
End of พาลวรรค