arnon.onlineSign inAsk AI

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ · อัพยากตวรรค

อัพยากตสูตร

เล่ม ๒๓

Text layerBuddha’s wordsItems ๕๑ (Royal Thai)1/11 in อัพยากตวรรค4 editions

พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เข้าในปัณณาสก์ อัพยากตวรรค อัพยากตสูตร (Royal Thai Volume 23 · Mahachula Volume 23 · Mahamakut Volume 37 · Chaloem Phrakiat Volume 23)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 23, pp. 98–100

Page 98

๖. อัพยากตวรรค

๑. อัพยากตสูตร

ว่าด้วยเหตุที่จะสิ้นสงสัยในเรื่องที่มิได้ทรงพยากรณ์

{๕๑} [๕๔] ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอแลเป็นเหตุเป็นปัจจัยซึ่งเป็นเหตุให้อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วไม่เกิดความสงสัยในเรื่องที่ พระองค์มิได้ทรงพยากรณ์ไว้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เพราะทิฏฐิ ดับไป ความ สงสัยในเรื่องที่เรามิได้พยากรณ์ไว้จึงไม่เกิดขึ้นแก่อริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว ดูก่อนภิกษุ ความเห็นนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ก็เป็นทิฏฐิ ความ เห็นนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ก็เป็นทิฏฐิ ความเห็นนี้ว่า ‘สัตว์ หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ ก็เป็นทิฏฐิ ความเห็นนี้ว่า ‘สัตว์ หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ก็เป็นทิฏฐิ ดูก่อนภิกษุ ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วย่อมไม่รู้ประจักษ์ทิฏฐิ เหตุเกิดทิฏฐิ ความดับ แห่งทิฏฐิ ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งทิฏฐิ ทิฏฐินั้นย่อมเจริญแก่เขา เขาย่อมไม่พ้นจาก ชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาส เรากล่าวว่าย่อมไม่พ้นไปจากทุกข์ได้ดูก่อนภิกษุ ส่วนอริยสาวกผู้ได้สดับแล้วแลย่อมรู้ประจักษ์ทิฏฐิ เหตุเกิดทิฏฐิ ความดับแห่งทิฏฐิ ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งทิฏฐิ ทิฏฐินั้นของอริยสาวกนั้นย่อมดับ อริยสาวกนั้นย่อมพ้นไปจากชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาส เรากล่าวว่าย่อมพ้นไปจากทุกข์ได้

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ทิฏฐิ ในที่นี้หมายถึงมิจฉาทิฏฐ <*> ความเห็นผิด (องฺ.สตฺตก.อ.๑๘๙)
  2. <*> ทิฏฐิ - ผู้รวบรวม
Page 99

ดูก่อนภิกษุ อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วรู้อยู่เห็นอยู่อย่างนี้แล ย่อมไม่พยากรณ์ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ไม่พยากรณ์ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ ไม่พยากรณ์ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ ไม่พยากรณ์ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ดูก่อนภิกษุ อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วรู้อยู่เห็นอยู่อย่างนี้แล ย่อมมีธรรมดา ไม่พยากรณ์ในเรื่องที่เราไม่ได้พยากรณ์ไว้อย่างนี้แล

ดูก่อนภิกษุ อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วรู้อยู่เห็นอยู่อย่างนี้แล ย่อมไม่ พรั่นพรึง ไม่หวั่น ไม่ไหว ไม่ถึงความสะดุ้งในเรื่องที่เราไม่ได้พยากรณ์ไว้

ดูก่อนภิกษุ ความเห็นนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ เป็นความทะยานอยาก ... เป็นความหมายรู้... เป็นความสำคัญ... เป็นความเยิ่นเย้อ... เป็นความถือมั่น... ความเห็นนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ เป็นความเดือดร้อน ความเห็นนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมไม่เกิดอีก’ เป็นความเดือดร้อน ความเห็นนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีกก็มี ไม่เกิดอีกก็มี’ เป็นความเดือดร้อน ความเห็นนี้ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไปจะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ เป็นความเดือดร้อน ดูก่อนภิกษุ ปุถุชนผู้มิได้สดับแล้วย่อมไม่รู้ประจักษ์ถึงความเดือดร้อน เหตุเกิดความเดือดร้อน ความดับแห่งความเดือดร้อน

ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งความเดือดร้อน ความเดือดร้อนนั้นย่อมเจริญแก่เขา เขาย่อมไม่พ้นไปจากชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส และอุปายาส เรากล่าวว่าย่อมไม่พ้นไปจากทุกข์ได้ดูก่อนภิกษุ ส่วนอริยสาวกผู้ได้สดับแล้วแลย่อมรู้ประจักษ์ถึงความเดือดร้อน เหตุเกิดความเดือดร้อน ความดับแห่งความเดือดร้อน ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งความเดือดร้อน ความเดือดร้อนนั้นของเขาย่อมดับ เขาย่อมพ้นไปจากชาติ ... เรากล่าวว่าย่อมพ้นไปจากทุกข์ได้

ดูก่อนภิกษุอริยสาวกผู้ได้สดับแล้วรู้อยู่เห็นอยู่อย่างนี้แลย่อมไม่พยากรณ์ว่า‘สัตว์หลังจากตายไปย่อมเกิดอีก’ ... ไม่พยากรณ์ว่า ‘สัตว์หลังจากตายไป

Page 100

จะว่าเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่’ ดูก่อนภิกษุ อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วรู้อยู่ เห็นอยู่อย่างนี้แล ย่อมมีธรรมดาไม่พยากรณ์ในเรื่องที่เราไม่ได้พยากรณ์ไว้อย่างนี้

ดูก่อนภิกษุ อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วรู้อยู่เห็นอยู่อย่างนี้แลย่อมไม่พรั่นพรึง ไม่หวั่น ไม่ไหว ไม่ถึงความสะดุ้งในเรื่องที่เราไม่ได้พยากรณ์ไว้

ดูก่อนภิกษุ นี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยซึ่งเป็นเหตุให้อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วไม่เกิดความสงสัยในเรื่องที่เราไม่ได้พยากรณ์ไว้แล้ว”

๒. ปุริสคติสูตร

ว่าด้วยปุริสคติ ๗ ประการ

{๕๒} [๕๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงปุริสคติ ๗ ประการและอนุปาทาปรินิพพาน เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวให้ฟัง” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ปุริสคติ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ(๑) ภิกษุในธรรมวินัยนี้เป็นผู้ปฏิบัติอย่างนี้ คือ ได้ความวางเฉยว่า ‘ถ้ากรรมในอดีตไม่ได้มีแล้วไซร้ อัตภาพในปัจจุบันของเราก็จะไม่มี ถ้ากรรมในอนาคตจักไม่มีไซร้ อัตภาพในอนาคตของเราก็จักไม่มี เบญจขันธ์ที่กำลังเป็นอยู่ที่เป็นมาแล้ว เราย่อมละได้’ เธอไม่ยินดีในเบญจขันธ์อันเป็นอดีต ไม่ข้องอยู่ในเบญจขันธ์อันเป็นอนาคต ย่อมพิจารณาเห็นบทอันสงบระงับอย่างยิ่ง ซึ่งมี

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ปุริสคติ คติคือญาณของบุรุษ (องฺ.สตฺตกอ.อ. ๑๙๐) หมายถึงความเป็นไปแห่งญาณของบุรุษคือ ภิกษุ หรือการใช้ความคิดพิจารณาที่ประกอบด้วยเหตุผลของภิกษุผู้เป็นพระอนาคามี
  2. ๒อนุปาทาปรินิพพาน หมายถึงภาวะนิพพานที่ปราศจากเหตุปัจจัย (องฺ.สตฺตก.อ. ๑๙๐) ๓ บทอันสงบระงับอย่างยิ่ง หมายถึงสภาวะที่เข้าถึงได้คือพระนิพพาน (องฺ.สตฺตก.อ. ๑๙๐)