arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก · กัลยาณวรรค

ปริหานิกถา

เล่ม ๓๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๙๑–๒๕๔ (Royal Thai)5/13 in กัลยาณวรรค4 editions

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ กัลยาณวรรค ปริหานิกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 80 · Chaloem Phrakiat Volume 37)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 119–160

Page 119

๒. ปริหานิกถา

ว่าด้วยความเสื่อมจากอรหัตผล

๑. วาทยุตติปริหานิ

ว่าด้วยหลักการโต้วาทะในเรื่องความเสื่อม

[๒๓๙] สกวาทีถามว่า พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ในภพทั้งปวงหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ในภพทั้งปวงหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เหตุเสื่อมของพระอรหันต์มีได้ในภพทั้งปวงหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

{๑๙๑} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ในกาลทั้งปวงหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ในกาลทั้งปวงหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เหตุเสื่อมของพระอรหันต์ มีได้ในกาลทั้งปวงหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พวกภิกษุฝ่ายปรวาทีที่ถือว่าพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ คือ พวกภิกษุนิกายสมิติยะ นิกายวัชชิปุตตกะ นิกายสัพพัตถิกวาท และนิกายมหาสังฆิกะบางพวก (อภิ.ปญฺจ.อ. ๑๖๑)
Page 120

ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ทุกองค์เทียวเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ทุกองค์เทียวเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เหตุเสื่อมของพระอรหันต์มีได้ทุกองค์เทียวหรือ

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๙๒} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เมื่อเสื่อมจากอรหัตตผลย่อมเสื่อมจากผลทั้ง ๔ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. เศรษฐีดำรงตำแหน่งเศรษฐีอยู่ด้วยทรัพย์ ๔ แสน เมื่อทรัพย์ ๑ แสนสิ้นไป เป็นผู้ควรจะเสื่อมจากความเป็นเศรษฐีหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. เขาเสื่อมจากสมบัติทั้งปวงใช่ใหม ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เศรษฐีดำรงดำแหน่งเศรษฐีอยู่ด้วยทรัพย์ ๔ แสน เมื่อทรัพย์ ๑ แสนสิ้นไป เขาควรเป็นผู้เสื่อมจากสมบัติทั้งปวงหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เมื่อเสื่อมจากอรหัตตผลเป็นผู้ควรจะเสื่อมจากผลทั้ง ๔ หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Page 121

๒. อริยบุคคลสังสันทนปริหานิ

ว่าด้วยการสนทนาถึงพระอริยบุคคลในเรื่องความเสื่อม

{๑๙๓} [๒๔๐] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๙๔} ส. พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Page 122

{๑๙๕} ส. พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๙๖} ส. พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๙๗} ส. พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 123

ส. พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๙๘} ส. พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๙๙} [๒๔๑] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เมื่อเสื่อมจากอรหัตตผลย่อมตั้งอยู่ในธรรมอะไร ?

ป. ในอนาคามิผล

ส. พระอนาคามีเมื่อเสื่อมจากอนาคามิผลย่อมตั้งอยู่ในธรรมอะไร ?

ป. ในสกทาคามิผล

ส. พระสกทาคามีเมื่อเสื่อมจากสกทาคามิผลย่อมตั้งอยู่ในธรรมอะไร ?

ป. ในโสดาปัตติผล

ส. พระโสดาบันเมื่อเสื่อมจากโสดาปัตติผลย่อมตั้งอยู่ในภูมิแห่งปุถุชนหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ท่านจงรับรู้นิคคหะดังต่อไปนี้ หากว่าพระอรหันต์เมื่อเสื่อมจากอรหัตตผลย่อมตั้งอยู่ในอนาคามิผล พระอนาคามีเมื่อเสื่อมจากอนาคามิผลย่อมตั้งอยู่ในสกทาคามิผล พระสกทาคามีเมื่อเสื่อมจากสกทาคามิผลย่อมตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระโสดาบันเมื่อเสื่อมจากโสดาปัตติผลย่อมตั้งอยู่ในภูมิแห่งปุถุชน”

Page 124

{๒๐๐} ส. พระอรหันต์เมื่อเสื่อมจากอรหัตตผลย่อมตั้งอยู่ในโสดาปัตติผลหรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถัดจากโสดาปัตติผลท่านก็ทำให้แจ้งซึ่งอรหัตตผลทีเดียวหรือ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

[๒๔๒] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอรหันต์หรือพระโสดาบัน ?

ป. พระอรหันต์

ส. หากว่าพระอรหันต์ละกิเลสได้มากกว่า และพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้”{๒๐๑} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอรหันต์หรือพระสกทาคามี ?

ป. พระอรหันต์

ส. หากว่าพระอรหันต์ละกิเลสได้มากกว่า และพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้”

Page 125

{๒๐๒} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอรหันต์หรือพระอนาคามี

ป. พระอรหันต์

ส. หากว่าพระอรหันต์ละกิเลสได้มากกว่า และพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้”{๒๐๓} ส. พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอนาคามีหรือพระโสดาบัน

ป. พระอนาคามี

ส. หากว่าพระอนาคามีละกิเลสได้มากกว่า และพระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้”{๒๐๔} [๒๔๓] ส. พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Page 126

ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระอนาคามีหรือพระสกทาคามี?

ป. พระอนาคามี

ส. หากว่าพระอนาคามีละกิเลสได้มากกว่า และพระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้”{๒๐๕} ส. พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ใครละกิเลสได้มากกว่า พระสกทาคามีหรือพระโสดาบัน?

ป. พระสกทาคามี

ส. หากว่าพระสกทาคามีละกิเลสได้มากกว่า และพระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้”{๒๐๖} [๒๔๔] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. มรรคภาวนาของใครเยี่ยมกว่า ของพระอรหันต์หรือของพระโสดาบัน ?

ป. ของพระอรหันต์

Page 127

ส. หากว่ามรรคภาวนาของพระอรหันต์เยี่ยมกว่า และพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้”{๒๐๗} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. สติปัฏฐานภาวนา ... สัมมัปปธานภาวนา ... อิทธิบาทภาวนา ... อินทริยภาวนา ... พลภาวนา ... โพชฌังคภาวนาของใครเยี่ยมกว่า ของพระอรหันต์หรือของพระโสดาบัน ?

ป. ของพระอรหันต์

ส. หากว่าโพชฌังคภาวนาของพระอรหันต์เยี่ยมกว่า และพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้”{๒๐๘} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. มรรคภาวนา ... โพชฌังคภาวนาของใครเยี่ยมกว่า ของพระอรหันต์หรือของพระสกทาคามี ?

ป. ของพระอรหันต์

Page 128

ส. หากว่าโพชฌังคภาวนาของพระอรหันต์เยี่ยมกว่า และพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้”{๒๐๙} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. มรรคภาวนา ... โพชฌังคภาวนาของใครเยี่ยมกว่า ของพระอรหันต์หรือของพระอนาคามี

ป. ของพระอรหันต์

ส. หากว่าโพชฌังคภาวนาของพระอรหันต์เยี่ยมกว่า และพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้”{๒๑๐} [๒๔๕] ส. พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. มรรคภาวนา ... โพชฌังคภาวนาของใครเยี่ยมกว่า ของพระอนาคามีหรือของพระโสดาบัน

ป. ของพระอนาคามี

ส. หากว่าโพชฌังคภาวนาของพระอนาคามีเยี่ยมกว่า และพระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้”

Page 129

{๒๑๑} ส. พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. มรรคภาวนา ... โพชฌังคภาวนาของใครเยี่ยมกว่า ของพระอนาคามีหรือของพระสกทาคามี ?

ป. ของพระอนาคามี

ส. หากว่าโพชฌังคภาวนาของพระอนาคามีเยี่ยมกว่า และพระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้”{๒๑๒} [๒๔๖] ส. พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. มรรคภาวนา ... โพชฌังคภาวนาของใครเยี่ยมกว่า ของพระสกทาคามีหรือของพระโสดาบัน ?

ป. ของพระสกทาคามี

ส. หากว่าโพชฌังคภาวนาของพระสกทาคามีเยี่ยมกว่า และพระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้” ...

{๒๑๓} [๒๔๗] ส. พระอรหันต์เห็นทุกข์แล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

Page 130

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเห็นทุกข์แล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เห็นสมุทัยแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเห็นสมุทัยแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เห็นนิโรธแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเห็นนิโรธแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เห็นมรรคแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเห็นมรรคแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

Page 131

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๑๔} ส. พระอรหันต์เห็นทุกข์แล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเห็นทุกข์แล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เห็นสมุทัยแล้ว ... เห็นนิโรธแล้ว ... เห็นมรรคแล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๑๕} ส. พระอรหันต์เห็นทุกข์แล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีเห็นทุกข์แล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Page 132

ส. พระอรหันต์เห็นสมุทัยแล้ว ... เห็นนิโรธแล้ว ... เห็นมรรคแล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีเห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๑๖} [๒๔๘] ส. พระอนาคามีเห็นทุกข์แล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเห็นทุกข์แล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

ส. พระอนาคามีเห็นสมุทัยแล้ว ... เห็นนิโรธแล้ว ... เห็นมรรคแล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอนาคามีเห็นทุกข์แล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเห็นทุกข์แล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

Page 133

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น...

ส. พระอนาคามีเห็นสมุทัยแล้ว ... เห็นนิโรธแล้ว ... เห็นมรรคแล้ว .... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเห็นสัจจะ ๔ แล้วพระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๑๗} [๒๔๙] ส. พระสกทาคามีเห็นทุกข์แล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเห็นทุกข์แล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระสกทาคามีเห็นสมุทัยแล้ว ... เห็นนิโรธแล้ว ... เห็นมรรคแล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันเห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๑๘} [๒๕๐] ส. พระโสดาบันเห็นทุกข์แล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 134

ส. พระอรหันต์เห็นทุกข์แล้ว พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระโสดาบันเห็นสมุทัยแล้ว ... เห็นนิโรธแล้ว .... เห็นมรรคแล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เห็นสัจจะ ๔ แล้วพระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๑๙} ส. พระสกทาคามีเห็นทุกข์แล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เห็นสัจจะ ๔ แล้วพระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๒๐} ส. พระอนาคามีเห็นทุกข์แล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๒๑} ส. พระโสดาบันเห็นทุกข์แล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

Page 135

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีเห็นทุกข์แล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๒๒} ส. พระสกทาคามีเห็นทุกข์แล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีเห็นทุกข์แล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๒๓} ส. พระโสดาบันเห็นทุกข์แล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีเห็นทุกข์แล้ว ... เห็นสัจจะ ๔ แล้ว พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๒๔} [๒๕๑] ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Page 136

ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละสีลัพพตปรามาสขาดแล้ว ... ละราคะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว ... ละโทสะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว ... ละโมหะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ละโทสะขาดแล้ว ... ละโมหะขาดแล้ว ... ละมานะขาดแล้ว ... ละทิฏฐิขาดแล้ว ... ละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละถีนะขาดแล้ว ... ละอุทธัจจะขาดแล้ว ... ละอหิริกะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ละอโนตตัปปะขาดแล้วพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละสีลัพพตปรามาสขาดแล้ว ... ละราคะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว ... ละโทสะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว ... ละโมหะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Page 137

{๒๒๕} ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละสีลัพพตปรามาสขาดแล้ว ... ละกามราคะอย่างหยาบขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างหยาบขาดแล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ละโทสะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างหยาบขาดแล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๒๖} ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 138

ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละสีลัพพตปรามาสขาดแล้ว ... ละกามราคะอย่างละเอียดขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างละเอียดขาดแล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ละโทสะขาดแล้ว ...ละอโนตตัปปะขาดแล้วพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างละเอียดขาดแล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๒๗} [๒๕๒] ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Page 139

ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละโมหะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอนาคามีละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างละเอียดขาดแล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละโมหะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๒๘} ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละสีลัพพตปรามาสขาดแล้ว ... ละกามราคะอย่างหยาบขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างหยาบขาดแล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

Page 140

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอนาคามีละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างละเอียดขาดแล้ว พระอนาคามีเสื่อมจากอนาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างหยาบขาดแล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๒๙} [๒๕๓] ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันสะสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระโสดาบันละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละโมหะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระสกทาคามีละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละกามราคะอย่างหยาบขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างหยาบขาดแล้ว พระสกทาคามีเสื่อมจากสกทาคามิผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 141

ส. พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละโมหะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว พระโสดาบันเสื่อมจากโสดาปัตติผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๓๐} [๒๕๔] ส. พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ละโทสะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระโสดาบันละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละโมหะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๓๑} [๒๕๕] ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

Page 142

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระสกทาคามีละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างหยาบขาดแล้ว พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๓๒} [๒๕๖] ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอนาคามีละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างละเอียดขาดแล้ว พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ละราคะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์ย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Page 143

{๒๓๓} [๒๕๗] ส. พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างละเอียดขาดแล้ว พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระโสดาบันละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละโมหะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว ?

ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างละเอียดขาดแล้ว พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๓๔} [๒๕๘] ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างละเอียดขาดแล้ว พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระสกทาคามีละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างหยาบขาดแล้ว พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอนาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างละเอียดขาดแล้ว พระอนาคามีย่อมไม่เสื่อมจากอนาคามิผลหรือ ?

Page 144

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๓๕} [๒๕๙] ส. พระโสดาบันละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างหยาบขาดแล้ว พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระโสดาบันละวิจิกิจฉาขาดแล้ว ... ละโมหะที่เป็นเหตุไปอบายขาดแล้ว พระโสดาบันย่อมไม่เสื่อมจากโสดาปัตติผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสกทาคามีละสักกายทิฏฐิขาดแล้ว ... ละพยาบาทอย่างหยาบขาดแล้ว พระสกทาคามีย่อมไม่เสื่อมจากสกทาคามิผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๓๖} [๒๖๐] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ราคะอันพระอรหันต์ละขาดแล้ว ถอนรากขึ้นแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วน ทำให้ถึงความไม่มี ทำให้ไม่เกิดขึ้นอีกต่อไปเป็นธรรมดาแล้วมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าราคะอันพระอรหันต์ละขาดแล้ว ถอนรากขึ้นแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วน ทำให้ถึงความไม่มี ทำให้ไม่เกิดขึ้นอีกต่อไปเป็นธรรมดาแล้ว ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้’

Page 145

{๒๓๗} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โทสะอันพระอรหันต์ละขาดแล้ว ... โมหะ ... มานะ ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... ถีนะ ... อุทธัจจะ ... อหิริกะ ... อโนตตัปปะอันพระอรหันต์ละขาดแล้ว ถอนรากขึ้นแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วน ทำให้ถึงความไม่มี ทำให้ไม่เกิดขึ้นอีกต่อไปเป็นธรรมดาแล้วมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าอโนตตัปปะอันพระอรหันต์ละขาดแล้ว ถอนรากขึ้นแล้ว ทำให้เป็นดุจตาลยอดด้วน ทำให้ถีงความไม่มี ทำให้ไม่เกิดขึ้นอีกต่อไปเป็นธรรมดาแล้ว ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”{๒๓๘} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งราคะมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระอรหันต์เจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งราคะ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”

{๒๓๙} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เจริญสติปัฏฐาน ... เจริญสัมมัปปธาน ... เจริญอิทธิบาท ... เจริญอินทรีย์ ... เจริญพละ ... เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งราคะมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 146

ส. หากว่าพระอรหันต์เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งราคะ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”

{๒๔๐} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งโทสะ ... เพื่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะ ... พระอรหันต์เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งโทสะ ... เพื่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระอรหันต์เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดอโนตตัปปะ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”

{๒๔๑} [๒๖๑] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เป็นผู้ปราศจากราคะ โทสะ โมหะแล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระลงแล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ถอดกิเลสดุจลิ่มได้แล้ว กลบคูกิเลสได้แล้ว ถอนเสาระเนียดขึ้นแล้ว เป็นผู้ไม่มีลิ่มสสัก เป็นพระอริยะ ลดธงคือมานะแล้ว วางภาระแล้ว หมดเครื่องผูกพันแล้ว มีชัยชนะอย่างดีวิเศษแล้ว ท่านกำหนดรู้ทุกข์ ละสมุทัย ทำให้แจ้งนิโรธ เจริญมรรคแล้ว รู้ยิ่งซึ่งธรรมที่ควรรู้ยิ่ง กำหนดรู้ธรรมที่ควรกำหนดรู้ ละธรรมที่ควรละ เจริญธรรมที่ควรเจริญ ทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ควรทำให้แจ้งแล้วมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 147

ส. หากว่าพระอรหันต์เป็นผู้ปราศจากราคะ โทสะ แล้ว ... ทำให้แจ้ง ซึ่งธรรมที่ควรทำให้แจ้งแล้ว ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”{๒๔๒} [๒๖๒] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้ พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๔๓} ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ดูเทียบใน อภิ.ปุ. (แปล) ๓๖/๑-๒/๑๗๓
Page 148

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตละโทสะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตละโทสะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาด แล้วพระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งราคะ พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งราคะ พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเจริญสติปัฏฐาน ... เจริญสัมมัปปธาน ... เจริญอิทธิบาท ... เจริญอินทรีย์ ... เจริญพละ ... เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งราคะ พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเจริญสติปัฏฐาน ... เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งราคะ พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งโทสะ ... เพื่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะ ... เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งโทสะ ... เพื่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะ พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 149

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเจริญมรรคเพี่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะ ... เจริญโพชฌงค์เพี่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะ พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๔๔} ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเป็นผู้ปราศจากราคะ โทสะ โมหะแล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระลงแล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้ว มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ ถอดกิเลสดุจลิ่มได้แล้ว กลบคูกิเลสได้แล้ว ถอนเสาระเนียดขึ้นแล้ว เป็นผู้ไม่มีลิ่มสลัก เป็นพระอริยะ ลดธงคือมานะแล้ว วางภาระแล้ว หมดเครื่องผูกพันแล้ว มีชัยชนะอย่างดีวิเศษแล้ว ท่านกำหนดรู้ทุกข์ ละสมุทัย ทำให้แจ้งนิโรธ เจริญมรรคแล้ว รู้ยิ่งธรรมที่ควรรู้ยิ่ง กำหนดรู้ธรรมที่ควรกำหนดรู้ ละธรรมที่ควรละ เจริญธรรมที่ควรเจริญ ทำให้แจ้งธรรมที่ควรทำให้แจ้งแล้ว พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเป็นผู้ปราศจากราคะโทสะแล้ว ... ทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ควรทำให้แจ้งแล้ว พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๔๕} [๒๖๓] ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 150

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตละราคะขาดแล้ว พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตละโทสะขาดแล้ว ... ละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตละอโนตตัปปะขาดแล้ว พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งราคะ ... เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งราคะ พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งราคะ ... เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งราคะ พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งโทสะ ... เพื่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะ ... เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งโทสะ ... เพื่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะ พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 151

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเจริญมรรคเพื่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะ ... เจริญโพชฌงค์เพื่อละขาดซึ่งอโนตตัปปะ พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตเป็นผู้ปราศจากราคะ โทสะ (โมหะ)แล้ว ... ทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ควรทาให้แจ้งแล้ว พระอรหันต์ผู้อสมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตเป็นผู้ปราศจากราคะ โทสะ (โมหะ)แล้ว ... ทำให้แจ้งซึ่งธรรมที่ควรทำให้แจ้งแล้ว พระอรหันต์ผู้สมยวิมุตย่อมไม่เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๔๖} [๒๖๔] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระสารีบุตรเถระเสื่อมแล้วจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระมหาโมคคัลลานเถระ ... พระมหากัสสปเถระ ... พระมหากัจจายนเถระ ... พระมหาโกฏฐิกเถระ ... พระมหาปันถกเถระเสื่อมแล้วจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระสารีบุตรเถระไม่ได้เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 152

ส. หากว่าพระสารีบุตรเถระไม่ได้เสื่อมจากอรหัตตผล ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”

ส. พระมหาโมคคัลลานเถระ ... พระมหากัสสปเถระ ... พระมหากัจจายนเถระ ... พระมหาโกฏฐิกเถระ ... พระมหาปันถกเถระไม่ได้เสื่อมจากอรหัตตผลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระมหาโมคคัลลานเถระ ... พระมหาปันถกเถระไม่ได้เสื่อมจากอรหัตตผล ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”

จบ อริยปุคคลสังสันทนปริหานิ

๓. สุตตสาธนปริหานิ

ว่าด้วยการยกพระสูตรมาสาธกในเรื่องความเสื่อม

{๒๔๗} [๒๖๕] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า

“ก็ปฏิปทาทั้งระดับสูงที่ทำได้ง่าย และระดับต่ำที่ทำได้ยาก พระพุทธสมณะทรงประกาศไว้แล้ว พระมุนีทั้งหลายจะบรรลุนิพพานซํ้า ๒ ครั้งก็หาไม่ และจะบรรลุนิพพานด้วยมรรคจิตเพียงมรรคเดียวก็หาไม่” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ดูเทียบใน ขุ.สุ. (แปล) ๒๕/๗๒๐/๖๖๖
Page 153

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”

{๒๔๘} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บรรดากิเลสวัฏที่พระอรหันต์ตัดแล้ว ยังมีบางอย่างที่ยังจะต้องตัดอีกหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. บรรดากิเลสวัฏที่พระอรหันต์ตัดแล้ว ยังมีบางอย่างที่ยังจะต้องตัดอีกหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า

“ท่านผู้เสร็จกิจที่จำต้องทำแล้ว เป็นผู้ปราศจากตัณหา ไม่มีกิเลสเครื่องยึดถือ บรรดากิเลสวัฏที่ท่านตัดแล้ว ไม่มีอันใดที่ยังจะต้องตัดอีก ท่านถอนห้วงนํ้าและบ่วงได้แล้ว” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บรรดากิเลสวัฏที่พระอรหันต์ตัดแล้ว ยังมีบางอย่างที่ยังจะต้องตัดอีก”{๒๔๙} [๒๖๖] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ห้วงนํ้าและบ่วง ในที่นี้หมายถึงกิเลส (อภิ.ปญฺจ.อ. ๑๖๕)
Page 154

ส. กิจที่ทำแล้วต้องกลับสร้างสมอีกมีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กิจที่ทำแล้วต้องกลับสร้างสมอีกมีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า

“กิจที่ควรทำและการเพิ่มพูนกิจที่ทำแล้วย่อมไม่มีแก่ภิกษุนั้นผู้หลุดพ้นแล้วโดยชอบ มีจิตสงบภูเขาศิลาเป็นแท่งทึบย่อมไม่หวั่นไหวด้วยลม ฉันใด รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ และธรรมารมณ์ทั้งสิ้น ทั้งที่เป็นอิฏฐารมณ์และอนิฏฐารมณ์ ย่อมยังจิตอันตั้งมั่น หลุดพ้นวิเศษแล้วของภิกษุผู้คงที่ให้หวั่นไหวไม่ได้ ฉันนั้น และภิกษุนั้นย่อมพิจารณาเห็นความเกิดขึ้นและความเสื่อมไปแห่งจิตนั้น”

ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “กิจที่ทำแล้วต้องกลับสร้างสมอีกมีอยู่”{๒๕๐} [๒๖๗] ป. ท่านไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้” หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ดูเทียบใน วิ.มหา. (แปล) ๕/๓/๑๔, องฺ.ฉกฺก. (แปล) ๒๒/๕๕/๕๓๖
Page 155

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้ย่อมเป็นไปเพื่อความเสื่อมแก่ภิกษุผู้สมยวิมุต ธรรม ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ (๑) ความเป็นผู้ยินดีในการงาน (๒) ความเป็นผู้ยินดีในการพูดคุย (๓) ความเป็นผู้ยินดีในการนอน (๔) ความเป็นผู้ยินดีในการคลุกคลีด้วยหมู่คณะ (๕) ไม่พิจารณาจิตตามที่หลุดพ้นแล้ว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๕ ประการนี้แลย่อมเป็นไปเพื่อความเสื่อมแก่ภิกษุผู้สมยวิมุต”

ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น พระอรหันต์ก็เสื่อมจากอรหัตตผลได้ ?

{๒๕๑} ส. พระอรหันต์มีความเพลิดเพลินในการงานหรือ ?

ป. ไม่ควรกลาวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังมีความเพลิดเพลินในการงานหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ยังมีราคะ กามราคะ กิเลสเครื่องกลุ้มรุมจิตคือ กามราคะ กิเลสเครื่องประกอบไว้ในภพคือกามราคะ กิเลสดุจห้วงนํ้าคือกาม กิเลสเครื่องประกอบคือกาม กิเลสเครื่องกั้นจิตคือความพอใจในกามหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังมีความเพลิดเพลินในการสนทนา ยังมีความเพลิดเพลินในการหลับ ยังมีความเพลิดเพลินในการคลุกคลีหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ดูเทียบใน องฺ.ปญฺจก. (แปล) ๒๒/๑๔๙/๒๔๕-๒๔๖
Page 156

ส. พระอรหันต์ยังมีความเพลิดเพลินในการคลุกคลีหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ยังมีราคะ กามราคะ กิเลสเครื่องกลุ้มรุมจิตคือกามราคะ กิเลสเครื่องประกอบไว้ในภพคือกามราคะ กิเลสดุจหัวงนํ้าคือกาม กิเลสเครื่องประกอบคือกาม กิเลสเครื่องกั้นจิตคือความพอใจในกามหรือป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๕๒} [๒๖๘] ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์เมื่อเสื่อมจากอรหัตตผล ถูกอะไรกลุ้มรุมจึงเสื่อม ?

ป. ถูกราคะกลุ้มรุมจึงเสื่อม

ส. การกลุ้มรุมเกิดขึ้นเพราะอาศัยอะไร ?

ป. เกิดขึ้นเพราะอาศัยอนุสัย

ส. พระอรหันต์ยังมีอนุสัยหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังมีอนุสัยหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ยังมีกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย ภวราคานุสัย อวิชชานุสัยหรือ ?

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อนุสัย กิเลสที่นอนเนื่องอยู่ในสันดาน ๗ อย่าง คือ (๑) กามราคานุสัย กิเลสที่นอนเนื่องในสันดานคือความกำหนัดในกาม (๒) ปฏิฆานุสัย กิเลสที่นอนเนื่องในสันดานคือความกระทบกระทั่งแห่งจิต (๓) ทิฎฐานุสัย กิเลสที่นอนเนื่องในสันดานคือความเห็นผิด (๔) วิจิกิจฉานุสัย กิเลสที่นอนเนื่องในสันดานคือความสงสัย (๕) มานานุสัย กิเลสที่นอนเนื่องในสันดานคือความถือตัว (๖) ภวราคานุสัยกิเลสที่นอนเนื่องในสันดานคือความกำหนัดในภพ (๗) อวิชชานุสัย กิเลสที่นอนเนื่องในสันดานคือความไม่รู้ (ที.ปา. (แปล) .๑๑/๓๓๒/๓๔๙, สํ.สฬา.อ. ๑๔, ขุ.ปฏิ.อ. ๑/๑๒๙)
Page 157

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. พระอรหันต์ถูกโทสะกลุ้มรุมจึงเสื่อม ... ถูกโมหะกลุ้มรุมจึงเสื่อมส. ความกลุ้มรุมเกิดขึ้นเพราะอาศัยอะไร ?

ป. เกิดขึ้นเพราะอาศัยอนุสัย

ส. พระอรหันต์ยังมีอนุสัยหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังมีอนุสัยหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ยังมีกามราคานุสัย ... อวิชชานุสัยหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๕๓} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. เมื่อพระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผล อะไรก่อตัวขึ้น ?

ป. ราคะก่อตัวขึ้น

ส. สักกายทิฏฐิก่อตัวขึ้นหรือ วิจิกิจฉาก่อตัวขึ้นหรือ สีลัพพตปรามาสก่อตัวขึ้นหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. โทสะก่อตัวขึ้น ... โมหะก่อตัวขึ้น ... สักกายทิฏฐิก่อตัวขึ้น ... วิจิกิจฉาก่อตัวขึ้น ... สีลัพพตปรามาสก่อตัวขึ้นหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๒๕๔} ส. พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้หรือ ?

Page 158

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ยังสะสมอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์เลิกสะสมอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังละอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังยึดมั่นอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังชำระล้างอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังหมักหมมอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังกำจัดมืดอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังมืดมัวอยู่หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ยังสะสมอยู่ก็ไม่ใช่ เลิกสะสมอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้เลิกสะสมแล้วดำรงอยู่ มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 159

ส. หากว่าพระอรหันต์ยังสะสมอยู่ก็ไม่ใช่ เลิกสะสมอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้เลิกสะสมแล้วดำรงอยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”ส. พระอรหันต์ยังละอยู่ก็ไม่ใช่ ยังยึดมั่นอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้ละขาดแล้วดำรงอยู่ มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระอรหันต์ยังละอยู่ก็ไม่ใช่ ยังยึดมั่นอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้ละขาดแล้วดำรงอยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”ส. พระอรหันต์ยังชำระล้างอยู่ก็ไม่ใช่ ยังหมักหมมอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้ชำระล้างแล้วดำรงอยู่ มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระอรหันต์ยังชำระล้างอยู่ก็ไม่ใช่ ยังหมักหมมอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้ชำระล้างแล้วดำรงอยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”ส. พระอรหันต์ยังกำจัดมืดอยู่ก็ไม่ใช่ ยังมืดมัวอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้กำจัดมืดแล้วดำรงอยู่ มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระอรหันต์ยังกำจัดมืดอยู่ก็ไม่ใช่ ยังมืดมัวอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้กำจัดมืดแล้วดำรงอยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์เสื่อมจากอรหัตตผลได้”

จบ ปริหานิกถา

Page 160

๓. (ก) พรหมจริยกถา

ว่าด้วยเรื่องพรหมจรรย์

๑. สุทธพรหมจริยกถา

ว่าด้วยเรื่องพรหมจรรย์ล้วน ๆ

{๒๕๕} [๒๖๙] สกวาทีถามว่า การประพฤติพรหมจรรย์ไม่มีในหมู่เทวดาหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. เทวดาทั้งหมดเป็นผู้เงอะงะ เป็นใบ้ ไม่รู้เดียงสา ใช้ภาษาใบ้ ไม่สามารถรู้ความแห่งคำที่กล่าวดีกล่าวชั่ว เทวดาทั้งหมดไม่เลื่อมใสในพระพุทธเจ้า ไม่เลื่อมใสในพระธรรม ไม่เลื่อมใสในพระสงฆ์ ไม่เข้าไปนั่งใกล้พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ไม่ทูลถามปัญหากะพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้า ไม่ชื่นชมในปัญหาที่พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าวิสัชนาแล้ว เทวดาทั้งหมดประกอบด้วยเครื่องกั้นคือกรรม เครื่องกั้นคือกิเลส เครื่องกั้นคือวิบาก ไม่มีศรัทธา ไม่มีฉันทะ เป็นผู้มีปัญญาทราม เป็นผู้ไม่ควรเพื่อก้าวลงสู่ความแน่นอนอันเป็นทางชอบในกุศลธรรมทั้งหลาย เทวดาทั้งหมดเป็นผู้ทำมาตุฆาต เป็นผู้ทำปิตุฆาต เป็นผู้ทำอรหันตฆาต เป็นผู้ทำโลหิตุปบาท เป็นผู้ทำสังฆเภท เทวดาทั้งหมดเป็นผู้ฆ่าสัตว์ เป็นผู้ลักทรัพย์ เป็นผู้ประพฤติผิดในกาม เป็นผู้กล่าวเท็จ เป็นผู้กล่าวส่อเสียด เป็นผู้กล่าวคำหยาบ เป็นผู้กล่าวเพ้อเจ้อ เป็นผู้มากด้วยอภิชฌา เป็นผู้มีจิตพยาบาท เป็นมิจฉาทิฏฐิหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. เทวดาที่ไม่เป็นผู้เงอะงะ ไม่เป็นใบ้ เป็นผู้รู้เดียงสา ไม่ใช้ภาษาใบ้ สามารถจะรู้เนื้อความแห่งคำที่กล่าวดีกล่าวชั่วมีอยู่ เทวดาที่เลื่อมใส