arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๑

สมาธิกถา

เล่ม ๓๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๔๖๖–๑๔๖๙ (Royal Thai)6/8 in วรรคที่ ๑๑4 editions

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๑ สมาธิกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 739–741

Page 739

(๔) ไม่มีใครที่จะรับรองได้ ไม่ว่าจะเป็นสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดผู้หนึ่งในโลกก็ตาม ว่า ‘ผลแห่งบาปกรรมอันเศร้าหมอง เป็นเหตุให้เกิดในภพใหม่ มีทุกข์เป็นกำไร มีทุกข์เป็นผล ทำให้มีชาติชราและมรณะต่อไป อย่าได้เกิดเลย’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม ๔ ประการนี้ไม่มีใครที่จะรับรองได้ ไม่ว่าจะเป็นสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือผู้ใดผู้หนึ่งในโลกก็ตาม” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ผู้ประกอบด้วยกำลังแห่งฤทธิ์พึงดำรงอยู่ตลอดกัป”

จบ อิทธิพลกถา

(๑๑๓) ๘. สมาธิกถา

ว่าด้วยเรื่องความสืบต่อแห่งจิตเป็นสมาธิ

{๑๔๖๖} [๖๒๕] สกวาทีถามว่า ความสืบต่อแห่งจิตเป็นสมาธิหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. ความสืบต่อแห่งจิตที่เป็นอดีตเป็นสมาธิหรือ ?

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พึงดูเทียบใน องฺ.จตุกฺก. (แปล) ๒๑/๑๘๒/๒๘๓
  2. ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายสัพพัตถิกวาทและนิกายอุตตราปถกะ ซึ่งมีความเห็นว่า ความสืบต่อแห่งจิตจัดเป็นสมาธิ เพราะอาศัยพระพุทธพจน์เป็นต้นว่า ‘เรา ... เสวยความสุขส่วนเดียวอยู่ได้ตลอด ๗ คืน ๗ วัน’ เป็นข้ออ้าง โดยไม่คำนึงถึงหลักการที่ว่า ภาวะที่จิตมีอารมณ์เป็นหนึ่งแม้ที่เกิดขึ้นในขณะจิตหนี่ง ชื่อว่าสมาธิ เพราะมีความหมายว่าตั้งมั่น (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๕๙)
Page 740

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ความสืบต่อแห่งจิตเป็นสมาธิหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ความสืบต่อแห่งจิตที่เป็นอนาคตเป็นสมาธิหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ความสืบต่อแห่งจิตเป็นสมาธิหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อดีตก็ดับไปแล้ว อนาคตก็ยังไม่เกิด มิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าอดีตก็ดับไปแล้ว อนาคตก็ยังไม่เกิด ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ความสืบต่อแห่งจิตเป็นสมาธิ” .

{๑๔๖๗} [๖๒๖] ป. สมาธิเป็นไปในจิตขณะอันหนึ่งหรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยจักขุวิญญาณ ชื่อว่าผู้เข้าสมาบัติหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ป. บุคคลผู้พร้อมเพรียงด้วยโสตวิญญาณ ... ผู้พร้อมเพรียงด้วยฆานวิญญาณ ... ผู้พร้อมเพรียงด้วยชิวหาวิญญาณ ผู้พร้อมเพรียงด้วยอกุศลจิต ... ผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตที่สหรคตด้วยราคะ ... ผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตที่สหรคตด้วยโทสะ ... ผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตที่สหรคตด้วยโมหะ ... ผู้พร้อมเพรียงด้วยจิตสหรคตด้วยอโนตตัปปะ ชื่อว่าผู้เข้าสมาบัติหรือ ?

ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๔๖๘} ส. ความสืบต่อแห่งจิตเป็นสมาธิหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Page 741

ส. ความสืบต่อแห่งอกุศลจิตเป็นสมาธิหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ความสืบต่อแห่งจิตที่สหรคตด้วยราคะ ... ที่สหรคตด้วยโทสะ ... ที่สหรคตด้วยโมหะ ... ที่สหรคตด้วยอโนตัปปะเป็นสมาธิหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๔๖๙} ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “ความสืบต่อแห่งจิตเป็นสมาธิ” หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนนิครนถ์ผู้มีอายุทั้งหลาย เราแหละสามารถที่จะไม่เคลื่อนไหวกาย ไม่พูด เสวยความสุขส่วนเดียวอยู่ได้ตลอด ๗ คืน ๗ วัน” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น ความสืบต่อแห่งจิตก็ต้องเป็นสมาธิ

จบ สมาธิกถา

(๑๑๔) ๙. ธัมมัฏฐิตตากถา

ว่าด้วยเรื่องความตั้งอยู่แห่งสภาวรรม<*>

{๑๔๗๐} [๖๒๗] สกวาทีถามว่า ความตั้งอยู่แห่งสภาวธรรมเป็นภาวะที่สำเร็จแล้วหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พึงดูเทียบใน มู.มู. (แปล) ๑๒/๑๘๐/๒๐๕
  2. ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะ ซึ่งมีความเห็นว่า ความตั้งอยู่แห่งสภาวธรรม กล่าวคือปฏิจจสมุปบาทประเภทหนึ่งมีอยู่ และเป็นภาวะสำเร็จรูป (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๖๐)
  3. สภาวธรรม - ผู้รวบรวม