พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๓
กัปปัฏฐกถา
เล่ม ๓๗Text layerBuddha’s wordsItems ๑๕๑๓–๑๕๑๔ (Royal Thai)1/10 in วรรคที่ ๑๓4 editions
๑๓. เตรสมวคฺค
(๑๒๖) ๑. กปฺปฏฺฐกถา
๑๓. เตรสมวรรค
๑. กัปปัฏฐกถา (๑๒๖)
ว่าด้วยผู้ดำรงอยู่ได้ตลอดกัป
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๓ กัปปัฏฐกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 37, pp. 396–397 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 37, pp. 709–711
*กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยาติ? อามนฺตา. กปฺโป จ สณฺฐาติ พุทฺโธ จ โลเก อุปฺปชฺชตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยาติ? อามนฺตา. กปฺโป จ สณฺฐาติ สํโฆ จ ภิชฺชตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยาติ? อามนฺตา. กปฺโป จ สณฺฐาติ กปฺปฏฺโฐ จ กปฺปฏฺฐิยํ กมฺมํ กโรตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยาติ? อามนฺตา. กปฺโป จ สณฺฐาติ กปฺปฏฺโฐ จ ปุคฺคโล กาลํ กโรตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะ พึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปใช่ไหม
สก. กัปดำรงอยู่และพระพุทธเจ้าก็อุบัติในโลกใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะพึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. กัปดำรงอยู่และพระสงฆ์แตกกันใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะพึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. กัปดำรงอยู่และบุคคลผู้กัปปัฏฐะก็ทำกรรมอันเป็นเหตุให้ตั้งอยู่ตลอดกัป ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะพึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. กัปดำรงอยู่และบุคคลผู้กัปปัฏฐะทำกาละใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
- 1ผู้กัปปัฏฐะ หมายถึงผู้ทำกรรมหนักไม่ว่าฝ่ายกุศล หรือฝ่ายอกุศล เมื่อตายแล้วจะเกิดอยู่ในภพภูมิหนึ่ง ตลอดกัป (อภิ.ปญฺจ.อ. ๖๕๔-๖๕๗/๒๖๖)
- 2ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายราชคิริกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๖๕๔-๖๕๗/๒๖๖)
- 3เพราะมีความเห็นว่า ผู้ทำลายสงฆ์ให้แตกกันจะต้องรับกรรมในนรกตลอดกัป ที่เรียกว่ามหากัป อย่างแน่นอน (อภิ.ปญฺจ.อ. ๖๕๔-๖๕๗/๒๖๖)
*กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยาติ? อามนฺตา. อตีตํ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺย. อนาคตํ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยาติ? อามนฺตา. เทฺว กปฺเป ติฏฺเฐยฺย. ตโย กปฺเป ติฏฺเฐยฺย. จตฺตาโร กปฺเป ติฏฺเฐยฺยาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะพึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. พึงดำรงอยู่ตลอดกัปที่เป็นอดีต ตลอดกัปที่เป็นอนาคตใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะพึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. พึงดำรงอยู่ตลอด ๒-๓-๔ กัปใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
*กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยาติ? อามนฺตา. กปฺปฏฺโฐ กปฺเป ฑยฺหนฺเต กตฺถ คจฺฉตีติ? อญฺญํ โลกธาตุํ คจฺฉตีติ. มโต คจฺฉติ, เวหาสํ คจฺฉตีติ? มโต คจฺฉตีติ. กปฺปฏฺฐิยํ กมฺมํ อปรา- ปริยเวปกฺกนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เวหาสํ คจฺฉตีติ? อามนฺตา. กปฺปฏฺโฐ อิทฺธิมาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กปฺปฏฺโฐ อิทฺธิมาติ? อามนฺตา. กปฺปฏฺเฐน ฉนฺทิทฺธิปาโท ภาวิโต วิริยิทฺธิปาโท ภาวิโต จิตฺติทฺธิปาโท ภาวิโต วิมํสิทฺธิปาโท ภาวิโตติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะพึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะ เมื่อกัปถูกไฟไหม้ไปที่ไหน
ปร. ไปโลกธาตุอื่น
สก. ตายไปหรือเหาะไป
ปร. ตายไป
สก. กรรมที่เป็นเหตุให้ตั้งอยู่ตลอดกัปเป็นกรรมให้ผลในภพต่อ ๆ ไปใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. เหาะไปได้ใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะเป็นผู้มีฤทธิ์ใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะเป็นผู้มีฤทธิ์ใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. บุคคลผู้กัปปัฏฐะเจริญอิทธิบาท คือ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสาใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
*น วตฺตพฺพํ “กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยา”ติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา:-
อาปายิโก เนรยิโก กปฺปฏฺโฐ สํฆเภทโก
วคฺครโต อธมฺมฏฺโฐ โยคกฺเขมา ปธํสติ
สํฆํ สมคฺคํ เภตฺวาน (๑) กปฺปํ นิรยมฺหิ ปจฺจตีติ. (๒) อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ กปฺปฏฺโฐ กปฺปํ ติฏฺเฐยฺยาติ. กปฺปฏฺฐกถา นิฏฺฐิตา.
- 1ฉ.ม. ภินฺทิตฺวา
- 2องฺ. ทสก. ๒๔/๓๙/๖๐
ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลผู้กัปปัฏฐะยังดำรงอยู่ได้ตลอดกัป” ใช่ไหมสก. ใช่
ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า
“บุคคลผู้ทำลายสงฆ์ให้แตกกัน ยินดีในการแตกกัน
อยู่ในอธรรม เป็นผู้เข้าถึงอบาย อยู่ในนรกตลอดกัป
พลาดจากนิพพานอันเป็นธรรมเกษมจากโยคะ
เสวยผลกรรมอยู่ในนรกตลอดกัป
เพราะทำลายสงฆ์ที่สามัคคีกันให้แตกแยกกัน”
มีอยู่จริงมิใช่หรือ
สก. ใช่
ปร. ดังนั้น บุคคลผู้กัปปัฏฐะจึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัป
กัปปัฏฐกถา จบ
- 1ธรรมเกษมจากโยคะ หมายถึงอรหัตตผล (องฺ.ทสก.อ. ๓/๓๙-๔๐/๓๔๕)
- 2ดูเทียบ องฺ.ทสก. (แปล) ๒๔/๓๙/๙๐-๙๑
End of กัปปัฏฐกถา