arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๔

อริยรูปกถา

เล่ม ๓๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๕๖๘–๑๕๖๙ (Royal Thai)4/9 in วรรคที่ ๑๔4 editions

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๔ อริยรูปกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 807–809

Page 807

(๑๓๙) ๔. อริยรูปกถา

ว่าด้วยเรื่องอริยรูปเป็นอุปาทายรูป

{๑๕๖๘} [๖๙๘] สกวาทีถามว่า อริยรูปอาศัยมหาภูตรูปหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. อริยรูปเป็นกุศลหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. มหาภูตรูปเป็นกุศลหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. มหาภูตรูปเป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อริยรูปเป็นอัพยากฤตหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. อริยรูปอาศัยมหาภูตรูปหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อริยรูปไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ไม่เป็นอารมณ์ของสังโยชน์ ไม่เป็นอารมณ์ของคันถะ ไม่เป็นอารมณ์ของโอฆะ ไม่เป็นอารมณ์ของโยคะ ไม่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์ ไม่เป็นอารมณ์ของปรามาส ไม่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน ไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสหรือ ?

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อริยรูป รูปของพระอริยะ รูปอันเป็นอริยะ หมายถึงรูปแบบการดำเนินชีวิตของพระอริยบุคคล ซึ่งในที่นี้ได้แก่สัมมาวาจา การเจรจาชอบ และสัมมากัมมันตะ การงานชอบ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๗๕)
  2. ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะ ซึ่งมีความเห็นว่า อริยรูปจัดเป็นอุปาทายรูป โดยยกพระพุทธพจน์ว่า ‘รูปทั้งปวง มหาภูตรูป ๔ และอุปาทายรูปแห่งมหาภูตรูป ๔’ ดังนี้ (ม.มู. (แปล) ๑๒/๓๔๗/๔๒๗, ม.อุ. (แปล) ๑๔/๖๗/๗๙) เป็นข้ออ้าง (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๗๕)
Page 808

ป. ถูกแล้ว

ส. มหาภูตรูปไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ... ไม่เป็นอารมณ์ของกิเลสหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. มหาภูตรูปเป็นอารมณ์ของอาสวะ เป็นอารมณ์ของสังโยชน์ ... เป็นอารมณ์ของกิเลสหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อริยรูปเป็นอารมณ์ของอาสวะ เป็นอารมณ์ของสังโยชน์ ... เป็นอารมณ์ของกิเลสหรือ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๕๖๙} [๖๙๙] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “อริยรูปอาศัยมหาภูตรูป” หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปอย่างใดอย่างหนึ่ง (รูปทั้งปวง) มหาภูตรูป ๔ และอุปาทายรูปแห่งมหาภูตรูป ๔”

ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น อริยรูปก็ต้องอาศัยมหาภูตรูป

จบ อริยรูปกถา

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑พึงดูเทียบใน ม.มู. (แปล) ๑๒/๓๔๗/๔๒๗, ม.อุ. (แปล) ๑๔/๖๗/๗๙
Page 809

(๑๔๐) ๕. อัญโญอนุสโยติกถา

ว่าด้วยเรื่องอนุสัยกับปริยุฏฐานไม่เป็นอย่างเดียวกัน

{๑๕๗๐} [๗๐๐] สกวาทีถามว่า กามราคานุสัยอย่างหนึ่ง กามราคปริยุฏฐานก็อย่างหนึ่ง (เป็นสภาวะละอย่างกัน) หรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. กามราคะอย่างหนึ่ง กามราคปริยุฏฐานก็อย่างหนึ่งหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. กามราคะกับกามราคปริยุฏฐานเป็นอย่างเดียวกันหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กามราคานุสัยกับกามราคปริยุฎฐานเป็นอย่างเดียวกันหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

{๑๕๗๑} ส. ปฏิฆานุสัยอย่างหนึ่ง ปฏิฆปริยุฏฐานก็อย่างหนึ่งหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ปฏิฆะอย่างหนึ่ง ปฏิฆปริยุฏฐานก็อย่างหนึ่งหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. ปฏิฆะกับปฏิฆปริยุฏฐานเป็นอย่างเดียวกันหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะ ซึ่งมีความเห็นว่า อนุสัย (กิเลสที่นอนเนื่องในสันดาน) กับ ปริยุฏฐาน (กิเลสที่กลุ้มรุมจิต) ไม่เป็นอย่างเดียวกัน โดยให้เหตุผลว่าปุถุชนเมื่อจิตที่เป็นกุศลหรืออัพยากฤตเป็นไปอยู่ ชื่อว่าเป็นผู้มีอนุสัยกิเลส แต่ไม่จัดว่าเป็นผู้มีปริยุฏฐานกิเลส ฉะนั้น อนุสัยกับปริยุฏฐานจึงเป็นกิเลสคนละตัวคนละสภาวะกัน (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๗๕)