พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๒๑
อวิวิตตกถา
เล่ม ๓๗Text layerBuddha’s wordsItems ๑๘๓๖–๑๘๓๗ (Royal Thai)2/16 in วรรคที่ ๒๑4 editions
๒๑. เอกวีสติมวคฺค
(๒๐๑) ๒. อวิวิตฺตกถา
๒. อวิวิตตกถา (๒๐๑)
ว่าด้วยผู้ไม่สงัด
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๒๑ อวิวิตตกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 37, pp. 502–502 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 37, pp. 911–912
*ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ ธมฺเมหิ อวิวิตฺโตติ? อามนฺตา. ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ ผสฺเสหิ ฯเปฯ เตธาตุกาหิ เวทนาหิ ฯเปฯ สญฺญาหิ ฯเปฯ เจตนาหิ ฯเปฯ จิตฺเตหิ ฯเปฯ สทฺธาหิ ฯเปฯ วิริเยหิ ฯเปฯ สตีหิ ฯเปฯ สมาธีหิ ฯเปฯ เตธาตุกาหิ ปญฺญาหิ อวิวิตฺโตติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ กมฺเมหิ (๑) อวิวิตฺโตติ? อามนฺตา.
*ยสฺมึ ขเณ ปุถุชฺชโน จีวรํ เทติ, ตสฺมึ ขเณ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ ฯเปฯ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ยสฺมึ ขเณ ปุถุชฺชโน ปิณฺฑปาตํ เทติ ฯเปฯ เสนาสนํ เทติ ฯเปฯ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ เทติ, ตสฺมึ ขเณ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
- 1ก. ธมฺเมหิ. เอวมุปริปิ
สก. ปุถุชนไม่สงัดจากสภาวธรรมที่เป็นไปในธาตุ ๓ ใช่ไหม
สก. ปุถุชนไม่สงัดจากผัสสะที่เป็นไปในธาตุ ๓ ฯลฯ เวทนาที่เป็นไปในธาตุ ๓ ฯลฯ สัญญาที่เป็นไปในธาตุ ๓ ฯลฯ เจตนาที่เป็นไปในธาตุ ๓ ฯลฯ จิต ที่เป็นไปในธาตุ ๓ ฯลฯ สัทธาที่เป็นไปในธาตุ ๓ ฯลฯ วิริยะที่เป็นไปในธาตุ ๓ ฯลฯ สติที่เป็นไปในธาตุ ๓ ฯลฯ สมาธิที่เป็นไปในธาตุ ๓ ฯลฯ ปัญญาที่เป็นไป ในธาตุ ๓ ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ปุถุชนไม่สงัดจากกรรมที่เป็นไปในธาตุ ๓ ใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. ในขณะที่ถวายจีวร ปุถุชนเข้าปฐมฌานอยู่ ฯลฯ เข้าอากาสานัญจายตนฌานอยู่ใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. ในขณะที่ถวายบิณฑบาต ฯลฯ ถวายเสนาสนะ ฯลฯ ถวายคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ปุถุชนเข้าจตุตถฌานอยู่ เข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌานอยู่ ใช่ไหม
ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
- 1สภาวธรรมที่เป็นไปในธาตุ ๓ หมายถึงสภาวธรรมที่เป็นกามาวจร รูปาวจร และอรูปาวจร (อภิ.ปญฺจ.อ. ๖๗๙/๓๑๕)
- 2ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอุตตราปถกะบางพวก (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๗๙/๓๑๕)
- 3เพราะมีความเห็นว่า ปุถุชนผู้ยังละสภาวธรรมที่เป็นไปในภูมิ ๓ ไม่ได้ ชื่อว่ามีสภาวธรรม ๓ ประการนี้ ได้พร้อมกัน ในขณะเดียวกัน ซึ่งต่างกับความเห็นของสกวาทีที่เห็นว่า ปุถุชนไม่สามารถมีสภาวธรรม ๓ ประการได้พร้อมกัน ในขณะเดียวกัน (อภิ.ปญฺจ.อ. ๘๗๙/๓๑๕)
*น วตฺตพฺพํ “ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ กมฺเมหิ อวิวิตฺโต”ติ? อามนฺตา. ปุถุชฺชนสฺส รูปธาตุอรูปธาตูปคํ กมฺมํ ปริญฺญาตนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เตน หิ ปุถุชฺชโน เตธาตุเกหิ กมฺเมหิ อวิวิตฺโตติ. อวิวิตฺตกถา นิฏฺฐิตา.
ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “ปุถุชนไม่สงัดจากกรรมที่เป็นไปในธาตุ ๓” ใช่ไหมสก. ใช่
ปร. ปุถุชนกำหนดรู้กรรมที่ให้เข้าถึงรูปธาตุและอรูปธาตุได้ใช่ไหม
สก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ปร. ดังนั้น ปุถุชนจึงไม่สงัดจากกรรมที่เป็นไปในธาตุ ๓
อวิวิตตกถา จบ
End of อวิวิตตกถา