arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๒๑

อาเนญชกถา

เล่ม ๓๗

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๘๖๑–๑๘๖๔ (Royal Thai)11/16 in วรรคที่ ๒๑4 editions

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๒๑ อาเนญชกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 1001–1003

Page 1001

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่าพระอรหันต์มีสติตั้งมั่น มีสติสัมปชัญญะปรินิพพาน ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์มีจิตเป็นกุศลปรินิพพาน”

จบ กุสลจิตตกถา

(๒๑๐) ๓. อาเนญชกถา

ว่าด้วยเรื่องพระอรหันต์ปรินิพพานขณะอยู่ในอาเนญชสมาธิ

{๑๘๖๑} [๘๙๖] สกวาทีถามว่า พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาเนญชสมาธิปรินิพพานหรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ดำรงอยู่ในความเป็นผู้มีจิตเป็นปกติปรินิพพานมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระอรหันต์ดำรงอยู่ในความเป็นผู้มีจิตเป็นปกติปรินิพพาน ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาเนญชสมาธิปรินิพพาน”{๑๘๖๒} ส. พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาเนญชสมาธิปรินิพพานหรือ ?

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อาเนญชสมาธิ สมาธิอันไม่หวั่นไหว ภาวะจิตที่ตั้งมั่นโดยไม่หวั่นไหว หมายถึงอรหัตตผลสมาธิซึ่งมีจตุตถฌานเป็นบาทฐาน บ้างก็ว่ามีอรูปฌานเป็นบาทฐาน หรือสมาธิขั้นจตุตถฌานในไป หรือเจตนาที่แน่วแน่ในอรูปฌาน ๔ (ม.อุ.อ. ๔๒, ขุ.อุ.อ. ๑๙๕)
  2. ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะบางพวก ซึ่งมีความเห็นว่า พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาเนญชสมาธิปรินิพพาน เพราะเข้าใจว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงดำรงอยู่ในจตุตถานเสด็จดับขันธปรินิพพาน ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า ต้องออกจากอาเนญชสมาธิหรือจตุตถฌานก่อนแล้วจึงเสด็จดับขันธปรินิพพาน (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๑๙-๓๒๐)
Page 1002

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ดำรงอยู่ในกิริยมยจิต (กิริยาจิต) ปรินิพพานหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ดำรงอยู่ในวิปากจิตปรินิพพานมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระอรหันต์ดำรงอยู่ในวิปากจิตปรินิพพาน ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาเนญชสมาธิปรินิพพาน”{๑๘๖๓} ส. พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาเนญชสมาธิปรินิพพานหรือ ?

ป. .ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ดำรงอยู่ในจิตที่เป็นอัพยากฤตฝ่ายกิริยาปรินิพพานหรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. พระอรหันต์ดำรงอยู่ในจิตที่เป็นอัพยากฤตฝ่ายวิบากปรินิพพานมิใช่หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าพระอรหันต์ดำรงอยู่ในจิตที่เป็นอัพยากฤตฝ่ายวิบากปรินิพพาน ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาเนญชสมาธิปรินิพพาน”{๑๘๖๔} ส. พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาณญชสมาธิ<*>ปรินิพพานหรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงออกจากจตุตถฌานแล้วจึงเสด็จปรินิพพานในลำดับอันกระชั้นชิดมิใช่หรือ ?

ป. .ถูกแล้ว

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. อาเนญชสมาธิ ตามพจนานุกรมฉบับบัณฑิตราชยสถาน - ผู้รวบรวม
Page 1003

ส. หากว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงออกจากจตุตถฌานแล้วจึงเสด็จปรินิพพานในลำดับอันกระชั้นชิด ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “พระอรหันต์ดำรงอยู่ในอาเนญชสมาธิปรินิพพาน”

จบ อาเนญชกถา

(๒๑๑) ๔. ธัมมาภิสมยกถา

ว่าด้วยเรื่องสัตว์ผู้อยู่ไนครรภ์บรรลุธรรมได้

{๑๘๖๕} [๘๙๗] สกวาทีถามว่า การบรรลุธรรมมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์หรือ ?

ปรวาทีตอบว่า ถูกแล้ว

ส. การแสดงธรรม การฟังธรรม การสนทนาธรรม การสอบถาม การสมาทานศีล ความคุ้มครองทวารในอินทรีย์ทั้งหลาย ความเป็นผู้รู้จักประมาณในโภชนะ การประกอบความเพียรเครื่องตื่นอยู่ในปฐมยามและปัจฉิมยามแห่งราตรีมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์หรือ ?

ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...

ส. การแสดงธรรม ... การฟังธรรม การประกอบความเพียร เครื่องตื่นอยู่ในปฐมยามและปัจฉิมยามแห่งราตรีไม่มีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์หรือ ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่าการแสดงธรรม การฟังธรรม ... การประกอบความเพียร เครื่องตื่นอยู่ในปฐมยามและปัจฉิมยามแห่งราตรีไม่มีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “การบรรลุธรรมมีแก่สัตว์ผู้อยู่ในครรภ์”

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะบางพวก ซึ่งมีความเห็นว่า การบรรลุธรรมของสัตว์ผู้อยู่ในครรภ์สามารถมีได้ โดยอ้างถึงการที่บุคคลเป็นพระโสดาบันในภพก่อนแล้วกลับมาเกิดเป็นมนุษย์ต้องอยู่ในครรภ์มารดาแล้วคลอดออกมา (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๒๐)