พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๖
จักขุนทริยสนิทัสสนันติอาทิกถา
เล่ม ๓๗Text layerBuddha’s wordsItems ๑๑๒๑–๑๑๒๔ (Royal Thai)9/10 in วรรคที่ ๖4 editions
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๖ จักขุนทริยสนิทัสสนันติอาทิกถา (Royal Thai Volume 37 · Mahachula Volume 37 · Mahamakut Volume 81 · Chaloem Phrakiat Volume 37)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 37, pp. 539–541
ป. หากว่าท่านเห็นนํ้า ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “อาโปธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” ...
ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “เตโชธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ท่านเห็นไฟที่โพลงอยู่มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่าท่านเห็นไฟที่โพลงอยู่ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “เตโชธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” ...
ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “วาโยธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ท่านเห็นต้นไม้ที่ถูกลมโยกอยู่มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่าท่านเห็นต้นไม้ที่ถูกลมโยกอยู่ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “วาโยธาตุเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” ...
จบ ปฐวีธาตุสนิทัสสนาตยาทิกถา
(๖๑) ๙. จักขุนทริยสนิทัสสนันติอาทิกถา
ว่าด้วยจักขุนทรีย์เป็นสภาวธรรมที่เห็นได้เป็นต้น
{๑๑๒๑} [๔๖๗] สกวาทีถามว่า จักขุนทรีย์เป็นสภาวธรรมที่เห็นได้หรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะ (อรรถกถามิได้ชี้ชัดไว้ อาศัยนัยกถาที่ ๘)
ส. จักขุนทรีย์เป็นรูป เป็นรูปายตนะ เป็นรูปธาตุ... มาสู่คลองแห่งจักขุหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๑๒๒} ส. จักขุนทรีย์เป็นสภาวธรรมที่เห็นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. เพราะอาศัยจักขุและจักขุนทรีย์ จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้นหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๑๒๓} ส. เพราะอาศัยจักขุและจักขุนทรีย์ จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้นหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. คำว่า “เพราะอาศัยจักขุและจักขุนทรีย์ จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริงหรือ ?
ป. ไม่มี
ส. คำว่า “เพราะอาศัยจักขุและรูป จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริงหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากคำว่า “เพราะอาศัยจักขุและรูป จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “เพราะอาศัยจักขุและจักขุนทรีย์ จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น”{๑๑๒๔} [๔๖๘] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “อินทรีย์ ๕ เป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ท่านเห็นจักขุ โสตะ ฆานะ ชิวหา กายมิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่าท่านเห็นจักขุ โสตะ ฆานะ ชิวหา กาย ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “อินทรีย์ ๕ เป็นสภาวธรรมที่เห็นได้” ...
จบ จักขุนทริยสนิทัสสนันติอาทิกถา
(๖๒) ๑๐. กายกัมมสนิทัสสนันติกถา
ว่าด้วยกายกรรมเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้
{๑๑๒๕} [๔๖๙] สกวาทีถามว่า กายกรรมเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้หรือ ?.
ส. กายกรรมเป็นรูป เป็นรูปายตนะ เป็นรูปธาตุ เป็นสีเขียว เป็นสีเหลือง เป็นสีแดง เป็นสีขาว เป็นวิสัยแห่งจักขุวิญญาณ กระทบที่จักขุมาสู่คลองแห่งจักขุหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. กายกรรมเป็นสภาวธรรมที่เห็นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. เพราะอาศัยจักขุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้นหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. เพราะอาศัยจักขุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้นหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. คำว่า “เพราะอาศัยจักขุและกายกรรม จึงเกิดจักขุวิญญาณขึ้น” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริงหรือ ?
ป. ไม่มี
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะ (อรรถกถามิได้ชี้ชัดไว้ อาศัยนัยกถาที่ ๘)
End of จักขุนทริยสนิทัสสนันติอาทิกถา