arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี รูปกัณฑ์ · รูปวิภัตติ

เอกกนิเทศ

เล่ม ๓๔

Text layerBuddha’s wordsItems ๕๑๔ (Royal Thai)1/5 in รูปวิภัตติ4 editions

พระอภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี รูปกัณฑ์ รูปวิภัตติ เอกกนิเทศ (Royal Thai Volume 34 · Mahachula Volume 34 · Mahamakut Volume 76 · Chaloem Phrakiat Volume 34)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 34, pp. 237–238

Page 237

รูปวิภัตติ

เอกกนิทเทส

{๕๑๔} [๕๙๔] รูปทั้งหมด ไม่ใช่เหตุทั้งนั้น ไม่มีเหตุทั้งนั้น วิปปยุตจากเหตุ ทั้งนั้น เป็นไปกับด้วยปัจจัยทั้งนั้น เป็นสังขตธรรมทั้งนั้น เป็นรูปธรรมทั้งนั้น เป็นโลกิยธรรมทั้งนั้น เป็นอารมณ์ของอาสวะทั้งนั้น เป็นอารมณ์ของ สังโยชน์ทั้งนั้น เป็นอารมณ์ของคันถะทั้งนั้น เป็นอารมณ์ของโอฆะทั้งนั้น เป็นอารมณ์ของโยคะทั้งนั้น เป็นอารมณ์ของนิวรณ์ทั้งนั้น เป็นอารมณ์ ของปรามาสทั้งนั้น เป็นอารมณ์ของอุปาทานทั้งนั้น เป็นอารมณ์ของกิเลส ทั้งนั้น เป็นอัพยากตธรรมทั้งนั้น ไม่มีอารมณ์ทั้งนั้น ไม่ใช่เจตสิกทั้งนั้น วิปปยุตจากจิตทั้งนั้น ไม่ใช่วิบากและไม่ใช่ธรรมเป็นเหตุแห่งวิบากทั้งนั้น

ไม่เศร้าหมองแต่เป็นอารมณ์ของกิเลสทั้งนั้น ไม่ใช่ธรรมมีทั้งวิตกทั้งวิจาร ทั้งนั้น ไม่ใช่ธรรมไม่มีวิตกมีเพียงวิจารทั้งนั้น ไม่มีทั้งวิตกทั้งวิจารทั้งนั้น ไม่ใช่ธรรมที่สหรคตด้วยปีติทั้งนั้น ไม่ใช่ธรรมที่สหรคตด้วยสุขทั้งนั้น ไม่ใช่ ธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาทั้งนั้น เป็นธรรมอันโสดาปัตติมรรคและมรรค เบื้องสูง ๓ ไม่พึงประหาณทั้งนั้น ไม่มีเหตุอันโสดาปัตติมรรคและมรรค เบื้องสูง ๓ พึงประหาณทั้งนั้น ไม่เป็นเหตุให้ปฏิสนธิและจุติและไม่เป็นเหตุ ให้ถึงนิพพานทั้งนั้น ไม่เป็นทั้งของเสกขบุคคลและอเสกขบุคคลทั้งนั้น เป็นปริตตธรรมทั้งนั้น เป็นกามาวจรธรรมทั้งนั้น ไม่เป็นรูปาวจรธรรม ทั้งนั้น ไม่เป็นอรูปาวจรธรรมทั้งนั้น เป็นปริยาปันนธรรม ทั้งนั้น ไม่เป็น

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑คำว่า อาสวะ สังโยชน์ คันถะ โอฆะ โยคะ นิวรณ์ ปรามาส อุปาทาน กิเลส เป็นชื่อของ อกุศลธรรมทั้งนั้น พึงดูความหมายเฉพาะคำในนิกเขปกัณฑ์
  2. ๒ไม่มีอารมณ์ทั้งนั้น หมายถึงไม่สามารถรับรู้อารมณ์ได้ แต่เป็นอารมณ์ของจิต เจตสิกได้
  3. ๓ปริตตธรรม ธรรมหรือสิ่งที่มีอานุภาพน้อย กามาวจรธรรม ธรรมในระดับกามภูมิ รูปาวจรอรูปาวจรธรรม ธรรมในระดับรูป-อรูปภูมิ ปริยาปันนธรรม ธรรมที่นับเนื่องในเตภูมิกวัฏฏทุกข์ หรือธรรมที่ยังจัดอยู่ในทุกข์คือการเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภูมิทั้ง ๓ (อภิ.สงฺ.อ. ๙๒,๙๗)
Page 238

อปริยาปันนธรรมทั้งนั้น เป็นอนิยตธรรมทั้งนั้น เป็นอนิยยานิกธรรมทั้งนั้น เป็นอุปันนธรรม อันวิญญาณ ๖ พึงรู้ทั้งนั้น ไม่เที่ยงทั้งนั้น อันชราครอบงำ แล้วทั้งนั้น

สงเคราะห์รูปเป็นหมวดละ ๑ อย่างนี้

จบ เอกกนิทเทส

ทุกนิทเทส

อุปาทาภาชนีย์

{๕๑๕} [๕๙๕] อุปาทารูป นั้น เป็นไฉน

จักขายตนะ โสตายตนะ ฆานายตนะ ชิวหายตนะ กายายตนะ รูปายตนะ สัททายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ อิตถินทรีย์ ปุริสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ กายวิญญัติ วจีวิญญัติ อากาสธาตุ รูปลหุตา รูปมุทุตา รูปกัมมัญญตา รูปอุปจยะ รูปสันตติ รูปชรตา รูปอนิจจตา กพฬิงการาหาร

Footnotes (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑อปริยาปันนธรรม ธรรมที่ไม่นับเนื่องในเตภูมิกวัฏฏทุกข์ (โลกุตตรธรรม) อนิยตธรรม ธรรม ที่ให้ผลไม่แน่นอนในลำดับถัดจากจุติขณะหรือปวัตติกาลของตน อนิยยานิกธรรม ธรรมไม่เป็น เหตุนำออกจากสังสารวัฏ หมายถึงธรรมที่ไม่ตัดมูลรากของวัฏฏทุกข์ทำนิพพานให้เป็นอารมณ์ออก ไปจากวัฏฏทุกข์ได้ อุปปันนธรรม ธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว ธรรมที่เป็นไปตั้งแต่อุปปาทขณะจนถึง ภังคขณะ คือเกิดขึ้นแล้วดับไป (อภิ.สงฺ.อ. ๙๓,๙๘) พึงดูความหมายโดยละเอียดในนิกเขปกัณฑ์
  2. ๒อุปาทาภาชนีย์ การจำแนกอธิบายอุปาทายรูป คือ รูปอาศัย รูปที่เกิดสืบเนื่องจากมหาภูตรูป ๔ (ปฐวี อาโป เตโช วาโย) หรืออาการของมหาภูตรูป ตามหลักการศึกษาอภิธรรมมี ๒๔ แต่ ในพระบาลีธัมมสังคณีนี้ แสดงไว้ ๒๓ โดยไม่นับหทัยวัตถุ เหตุที่ไม่แสดงหทัยวัตถุไว้ในพระบาลี ธัมมสังคณีนี้ ผู้ปรารถนาจะทราบพึงศึกษาค้นคว้าจากคัมภีร์ธัมมสังคณีมูลฎีกา (หน้า ๑๙๓) และธัมมสังคณีอนุฎีกา (หน้า ๑๗๕,๒๐๓)