arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน

นเหตุทุกนทัสสนัตติกะ

เล่ม ๔๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๒๓๒–๒๔๔ (Royal Thai)3/7 in ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน4 editions

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ ปัจจนียทุกติกปัฏฐาน นเหตุทุกนทัสสนัตติกะ (Royal Thai Volume 45 · Mahachula Volume 45 · Mahamakut Volume 91 · Chaloem Phrakiat Volume 45)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 91, pp. 143–149

Page 143

นเหตุทุกนทัสสนติกะ

(๑. นเหตุทุกะ ๒๒. นทัสสนติกะ)

สนิทัสสนสัปปฏิฆบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑.เหตุปัจจัย

[๒๓๒] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๒. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๓. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

[๒๓๓] ๔. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

Page 144

๕. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๖. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

[๒๓๔] ๗. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๘. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๙. ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

Page 145

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๕] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระในปัจจัยทั้งปวง มี ๙ วาระ.

อนิทัสสนสัปปฏิฆบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๓๖] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อันทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๓. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุ-ธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

Page 146

[๒๓๗] ๔. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๕. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๖. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

[๒๓๘] ๗. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๘. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อันทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๙. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

Page 147

นเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๙] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารทุกปัจจัย.

อนิทัสสนสัปปฏิฆบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๔๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

๓. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่

นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่นเหตุธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

Page 148

๒. อารัมมณปัจจัย

[๒๔๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๔๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในปัจฉา-ชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัปยุตตปัจจัยมี ๙ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัญหาวาระพึงให้พิสดารอย่างนี้.

อนิทัสสนอัปปฏิฆบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๔๓] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็น

นเหตุธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นนเหตุธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๔๔] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ

พึงให้พิสดารทุกวาระ.

Page 149

นสเหตุกทุกนกุสลติกะ

(๒. นสเหตุกทุกะ ๑. นกุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๔๕] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

๒. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัย

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

ในปฏิสนธิขณะ สเหตุกขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.

๓. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม และ

ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศลที่ไม่ใช่สเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๓)

๔. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่อเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๖)