arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อนุโลมปัจจนียติกปัฏฐาน

วิปากัตติกนวิปากัตติกะ

เล่ม ๔๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๒๗–๓๙ (Royal Thai)3/11 in อนุโลมปัจจนียติกปัฏฐาน4 editions

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียติกปัฏฐาน วิปากัตติกนวิปากัตติกะ (Royal Thai Volume 45 · Mahachula Volume 45 · Mahamakut Volume 91 · Chaloem Phrakiat Volume 45)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 91, pp. 376–384

Page 376

๓. วิปากติกนวิปากติกะ

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปาก-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่วิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

วิปากธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัย

ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม และธรรมที่ไม่ใช่

เนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๕. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่วิปาก-

ธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๕ วาระ.

[๒๘] ๖. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ.

Page 377

๗. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

วิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๘. ธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัย

ธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๙. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เนว-

วิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๑๐. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่วิปาก-ธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ.

[๒๙] ๑๑. ธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๑๒. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเนว-

วิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๑๓. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

เนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๑๔. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมม-เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

Page 378

๑๕. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่วิปาก-ธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ.

[๓๐] ๑๖. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปาก-ธรรม และธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๑๗. ธรรมที่ไม่ใช่ปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

วิปากธรรม และธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๑๘. ธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัย

ธรรมที่เป็นวิปากธรรม และธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๑๙. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม และธรรมที่ไม่ใช่

เนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธรรม และธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒๐. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่วิปาก-ธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธรรม และธรรมที่เป็นเนววิปาก-นวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ.

Page 379

[๓๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปาก-ธัมมธรรม และธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

วิปากธัมมธรรม และธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่

วิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม และธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

[๓๒] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม อาศัยธรรมที่เป็นวิปาก-

ธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. ธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม อาศัย

ธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัยมี ๕ วาระ.

Page 380

๑๒. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม อาศัยธรรมที่เป็น

วิปากธรรม และธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๓] ในเหตุปัจจัย มี ๒๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑๔ วาระฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๒๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๓๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๑๘ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๑๕ วาระฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ปัจจวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๕] ๑. ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

Page 381

๒. ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่

วิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่

เนววิปากนวิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๔. ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๕. ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่

วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ. ฯลฯ

๒. อารัมมณปัจจัย

[๓๖] ๑. ธรรมที่เป็นวิปาธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๒. ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยและธรรมที่ไม่ใช่

วิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๓. ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่

เนววิปากนวิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๔. ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

Page 382

๕. ธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่

ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรมด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๖. ธรรมที่เป็นวิปากธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่

วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ.

[๓๗] ๗. ธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๘. ธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรม

ที่ไม่ใช่วิปากธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๙. ธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรม

ที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๑๐. ธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรม

ที่ไม่ใช่วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมณธรรมด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

๑๑. ธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรม

ที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม และธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรมด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

Page 383

๑๒. ธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัยแก่ธรรม

ที่ไม่ใช่วิปากธรรม และธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาระ.

[๓๘] ๑๓. ธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม เป็นปัจจัย

แก่ธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย ฯลฯ มี ๖ วาระ (วาระที่ ๑๓-๑๘)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๙] ในเหตุปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑๘ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑๖ วาระ ฯลฯ ในปุเรชาต-ปัจจัย มี ๖ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๖ วาระในกัมมปัจจัย มี ๑๔ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอินทริยปัจจัยมี ๑๘ วาระ ฯลฯ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๒ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๒๖ วาระ.

ปัญหาวาระก็พึงให้พิสดาร.

วิปากติกนวิปากติกะ จบ

Page 384

๔. อุปาทินนติกนอุปาทินนติกะ

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๐] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัย

ธรรมที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทินนุปาทานิยธรรม และธรรม

ที่ไม่ใช่อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอุปาทิน-นุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

๕. ธรรมที่ไม่ใช่อนุปาทินนุปาทานิยธรรม และธรรม

ที่ไม่ใช่อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอุปาทิน-นุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ.