arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐาน

เหตุทุกกุสลัตติกนเหตุทุกนกุสลัตติกะ

เล่ม ๔๕

Text layerBuddha’s wordsItems ๒๒๑–๒๓๘ (Royal Thai)1/11 in อนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐาน4 editions

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๖ อนุโลมปัจจนียทุกัตติกปัฏฐาน เหตุทุกกุสลัตติกนเหตุทุกนกุสลัตติกะ (Royal Thai Volume 45 · Mahachula Volume 45 · Mahamakut Volume 91 · Chaloem Phrakiat Volume 45)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 91, pp. 485–492

Page 485

๓. อนุโลมปัจจนียทุกติกปัฏฐาน

เหตุทุกกุสลติกนเหตุทุกนกุสลติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

กุศลบท

[๒๒๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ๑ อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็นกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะ-เหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ได้จิตตสมุฏฐานรูปอย่างเดียว.

อารัมมณปัจจัยไม่มี

๑. ม. นนเหตุ = ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ

Page 486

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๒๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๒๓] ๑. ธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๒๒๔] ๑. ธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. ธรรมที่เป็นกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณ-ปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. ธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็นกุศลที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่กุศล ที่ไม่ใช่ ด้วย-อำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

Page 487

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๒๕] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

แม้ปัญหาวาระก็พึงให้พิสดาร.

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

อกุศลบท

[๒๒๖] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรม

ที่เป็นอกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรม

ที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็นอกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

Page 488

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๒๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาระ.

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๒๘] ๑. ธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

๒. อารัมมณปัจจัย

[๒๒๙] ๑. ธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

๒. ธรรมที่เป็นอกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่

ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

๓. ธรรมที่เป็นอกุศล ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็น

อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อกุศล ที่ไม่ใช่เหตุด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ.

Page 489

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๐] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

อัพยากตบท

[๒๓๑] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อัพยากตะ ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุอาศัยธรรมที่เป็นอัพยากตะ ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

นิสสยวาระก็ดี ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

เหตุทุกกุสลเติกนเหตุทุกนกุสลติกะ จบ

Page 490

เหตุทุกเวทนาติกนเหตุทุกนเวทนาติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๒. เวทนาติกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

สุขายเวทนายสัมปยุตตบท

[๒๓๓] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่ไม่ใช่

เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. ธรรมที่ไม่ใช่สุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุ และธรรมที่เป็นสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๔] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

Page 491

ทุกขายเวทนายสัมปยุตตบท

[๒๓๕] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่ทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นทุกขายเวทนายสัมปยุตตธรรม ที่เป็นเหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

พึงให้พิสดารทุกวาระ.

อทุกขมสุขาเวทนายสัมปยุตตบท

[๒๓๗] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่อทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นอทุกขมสุขายเวทนายสัมปยุตตธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๓๘] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

พึงให้พิสดารทุกวาระ.

เหตุทุกเวทนาติกนเหตุทุกนเวทนาติกะ จบ

Page 492

เหตุทุกวิปากติกนเหตุทุกนวิปากติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๓. วิปากติกะ)

ปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

วิปากบท

[๒๓๙] ๑. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

วิปากธัมมบท

๑. ธรรมที่ไม่ใช่วิปากธัมมธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นวิปากธัมมธรรม ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

เนววิปากนวิปากธัมมบท

๑. ธรรมที่ไม่ใช่เนววิปากนวิปากธัมมธรรม ที่ไม่ใช่ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยธรรมที่เป็นเนววิปากนวิปากธัมมธรรม ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

เหตุทุกวิปากติกนเหตุทุกนวิปากติกะ จบ