arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ

ปัจจยวาร

เล่ม ๔๑

Text layerBuddha’s wordsItems ๘๑๖–๘๕๖ (Royal Thai)2/4 in ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ4 editions

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๒ ปัจฉิมอนุโลมติกปัฏฐาน ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกัตติกะ ปัจจยวาร (Royal Thai Volume 41 · Mahachula Volume 41 · Mahamakut Volume 87 · Chaloem Phrakiat Volume 41)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 87, pp. 117–146

Page 117

ปัจจยวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๘๑๖] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย.

มี ๓ วาระ เหมือนกับปฏิจจวาระ (วาระที่ ๑ - ๓ )

๔. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

มี ๓ วาระ เหมือนกับปฏิจจวาระ (วาระที่ ๔-๖)

๗. เนวทัสสเนนนภาวนายปหตัพพเหตุกธรรมอาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

มี ๑ วาระ เหมือนกับปฏิจจวาระ.

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

[๘๑๗] ๘. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

๙. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

Page 118

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

๑๐. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

๑๑. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนน-ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ,จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

[๘๑๘] ๑๒. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรมและเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

Page 119

ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ ฯลฯ ขันธ์๒ อาศัยขันธ์ ๒ และโมหะ.

๑๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมและมหาภูตรูปทั้งหลาย.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และมหาภูตรูปทั้งหลาย.

๑๔. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุก-ธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย.

ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและโมหะ ฯลฯ.

[๘๑๙] ๑๕. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหา-ตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (รวม ๑๗ วาระ)

Page 120

๒. อารัมมณปัจจัย

[๘๒๐] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

มี ๓ วาระ เหมือนกับอารัมมณปัจจัย ในปฏิจจวาระ (วาระที่๑-๔).

๔. ภาวนาย ฯลฯ มี ๓ วาระ เหมือนกับปฏิจจวาระ.

๗. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ.

จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ ฯลฯ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ.

ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

[๘๒๑] ๘. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนน-นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

๙. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

Page 121

๑๐. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ อาศัยหทยวัตถุ.

๑๑. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนน-ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และโมหะ อาศัยหทยวัตถุ.

[๘๒๒] ๑๒. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ ฯลฯ

ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และโมหะ.

๑๖. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และหทยวัตถุ.

Page 122

๑๔. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุก-ธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ และโมหะ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และหทยวัตถุ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ ฯลฯ.

[๘๒๓] ๑๕. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และ โมหะ ฯลฯ ขันธ์๒ ฯลฯ.

๑๖. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-ตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และหทยวัตถุ.

๑๗. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนน-นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหาตัพพเหุตกธรรม

Page 123

และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และโมหะ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ และ ฯลฯ.

๓. อธิปติปัจจัย

[๘๒๔] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. อาศัยภาวนาย ฯลฯ มี ๓ วาระ.

๗. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ เพราะอธิปติปัจจัย มี ๑ วาระ.

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยหทยวัตถุ.

๘. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

๙. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

Page 124

๑๐. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัย หทยวัตถุ.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.

๑๑. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.

[๘๒๕] ๑๒. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ และ ฯลฯ.

๑๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมและมหาภูตรูปทั้งหลาย.

Page 125

๑๔. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุก-ธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ และ ฯลฯ.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย.

[๘๒๖] ๑๕. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ มี ๓ วาระ เหมือนกับทัสสเนนะ (จึงรวมเป็น ๑๗ วาระ)

๔. อนันตรปัจจัย ๕. สมนันตรปัจจัย

เพราะอนันตรปัจจัย เพราะสมนันตรปัจจัย ฯลฯ

๖. สหชาตปัจจัย

[๘๒๗] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ.

Page 126

๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพ-เหตุกธรรม.

โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

๓. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุก-ธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหา-ตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๓ และโมหะ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

๔. อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ มี ๓ วาระเหมือนกับทัสสเนน.

[๘๒๘] ๗. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสส-เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ.

Page 127

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะสหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

ในปฏิสนธิขณะ หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย, ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ.

มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ

จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ ฯลฯ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

๘. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

๙. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

๑๐. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

Page 128

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

ขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ อาศัยหทยวัตถุ.

๑๑. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

ขันธ์ทั้งหลายที่สหรคด้วยอุทธัจจะ และโมหะ อาศัยหทยวัตถุ.

[๘๒๙] ๑๒. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหายตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม เกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ ฯลฯ.

๑๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะสหชาตปัจจัย

Page 129

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมและมหาภูตรูปทั้งหลาย.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ.

โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และหทยวัตถุ.

๑๔. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุ-กธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้นเพราะสหชาตปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย.

ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาแลโมหะ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

ขันธ์ ๓ และโมหะ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และหทย-วัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ และโมหะ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ.

[๘๓๐] ๑๕. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม เกิดขึ้น เพราสหชาตปัจจัย มี ๓ วาระ.

Page 130

๗. อัญญมัญญปัจจัย ฯลฯ ๑๘. สัมปยุตตปัจจัย

[๘๓๑ ] ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหา-ตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะอัญญมัญญปัจจัย, เพราะนิสสยปัจจัย,เพราะอุปนิสสยปัจจัย เพราะปุเรชาตปัจจัย, เพราะอาเสวนปัจจัย, เพราะกัมมปัจจัย, เพราะวิปากปัจจัย, เพราะอาหารปัจจัย, เพราะอินทริย-ปัจจัย, เพราะฌานปัจจัย, เพราะมัคคปัจจัย, เพราะสัมปยุตตปัจจัย ฯลฯ

๑๙. วิปปยุตตปัจจัย

[๘๓๒] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-

ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพ-เหตุกธรรม, จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

โมหะ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา,โมหะ อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย

Page 131

๓. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุก-ธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

ขันธ์ ๓ โมหะ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

ขันธ์ทั้งหลาย และโมหะ อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตต-ปัจจัย. จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

[๘๓๓] ๔. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหา-ตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ มี ๓ วาระ เหมือนกับ ทัสสเนนะ (วาระที่ ๓-๖)

[๘๓๔ ] ๗. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสสเนน-นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

Page 132

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโมหะเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

ในปฏิสนธิขณะ หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย, ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ.

ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย, หทย-วัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.

ฯลฯ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตะ, กายวิญญาณอาศัยกายายตนะ.

ขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยหทยวัตถุ.

๘. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ เพราะวิปปยุตตปัจจัย

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทย-วัตถุ, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ฯลฯ

ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

๙. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ,ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

Page 133

สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

๑๐. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาว-นายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ,จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุเกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้นเพราะวิปปยุตตปัจจัย.

สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยโมหะ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

ขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ อาศัยหทยวัตถุ, ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

๑๑. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็น ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ ฯลฯ เหมือนกับ ทัสสเนนะ.

[๘๓๕] ๑๒. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม ฯลฯ

Page 134

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ, ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

๑๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมและมหาภูตรูปทั้งหลาย, จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย และโมหะ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

๑๔. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุก-ธรรม และเนวทัสสเนนนกาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และมหาภูตรูปทั้งหลาย. ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตต-ปัจจัย.

Page 135

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัย ขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

ขันธ์ ๓ และ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาหทยวัตถุ และโมหะ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๒ และ ฯลฯ

ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย และโมหะ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

ขันธ์ ๓ และโมหะ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และหทยวัตถุฯลฯ และอาศัยขันธ์ ๒ ฯลฯ อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น เพราะวิปปยุตตปัจจัย.

๑๕. ฯลฯ อาศัย ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

มี ๓ วาระ เหมือนกับ ทัสสเนนะ.

๒๐. อัตถิปัจจัย ฯลฯ ๒๓. อวิคตปัจจัย

ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุ-กธรรม เกิดขึ้น เพราะ อัตถิปัจจัย, เพราะ ปัจจัย, เพราะ วิคต-ปัจจัย เพราะ อวิคตปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

สุทธมูลกนัย

[๘๓๖] ในเหตุปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑๗ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในสมนันตร-ปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี

Page 136

๑๗ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๑๗ วาระในปุเรชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในกัมมปัจจัยมี ๑๗ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๗ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในมัคคปัจจัย มี๑๗ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๗ วาระในอัตถิปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในวิคตปัจจัย มี๑๗ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๑๗ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

อนุโลม จบ

ปัจจนียนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๘๓๗] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

[๘๓๘] ๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม

อาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

Page 137

[๘๓๙] ๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัย เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสส-เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ พึงกระทำให้เต็ม.

จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ ฯลฯ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ.

ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ อาศัยหทยวัตถุ.

โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยหทยวัตถุ[๘๔๐] ๔. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-ตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และหทยวัตถุ.

[๘๔๑] ๕. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-ตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และหทยวัตถุ.

Page 138

๒. นอารัมมณปัจจัย

[๘๔๒] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารมมณปัจจัย

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายเป็นทัสสเนนปหาตัพพ-เหตุกธรรม.

[๘๔๓] ๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม.

[๘๔๔] ๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม.

ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนน-ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม หทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย.

มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ

พาหิรรูป . . . อาหารสมุฏฐานรูป . . .อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ

ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ

Page 139

[๘๔๕] ๔. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหา-ตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นทัสสเนนปหาเหตุกธรรมและมหาภูตรูปทั้งหลาย.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ.

[๘๔๖] ๕. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

คือจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมและมหาภูตรูปทั้งหลาย.

จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และโมหะ.

๓. นอธิปติปัจจัย

[๘๔๗] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย เหมือนกับ สหชาต-ปัจจัย (คือมี ๑๗ วาระ)

Page 140

๔. นอนันตรปัจจัย ฯลฯ ๑๐. นอาเสวนปัจจัย

เพราะนอนันตรปัจจัย เพราะนสมนันตรปัจจัย เพราะนอัญญ-มัญญปัจจัย เพราะนอุปนิสสยปัจจัย เพราะนปุเรชาตปัจจัย

เหมือนกับปัจจนียะ ในปฏิจจวาระ, มี ๑๓ วาระ ไม่มีแตกต่างกัน.

เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย เพราะนอาเสวนปัจจัย

๑๑. นกัมมปัจจัย

[๘๔๘] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม.

[๘๔๙] ๒. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหา-ตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม.

[๘๕๐] ๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมอาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

Page 141

คือ เจตนาที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม.

พาหิรรูป .. .อาหารสมุฏฐานรูป . .. อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ.

เจตนาที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทย-วัตถุ.

๔. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุ.

สัมปยุตตเจตนา อาศัย โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา.

๕. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยเนวทัสส-

เนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ เจตนาที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยหทยวัตถุสัมยุตตเจตนา อาศัยโมหะ ที่สหรคตอุทธัจจะ.

[๘๕๑] ๖. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุธรรม อาศัยทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุก-ธรรม ฯลฯ

คือ เจตนาที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม และหทยวัตถุ

สัมปยุตตเจตนา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา และโมหะ.

Page 142

[๘๕๒] ๗. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยภาวนายปหา-ตัพพเหตุกธรรม และเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรมเกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย

คือ เจตนาที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และโมหะ.

๑๒. นวิปากปัจจัย

[๘๕๓] ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม อาศัยทัสสเนนปหา-ตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปากปัจจัย. พึงการทำให้บริบูรณ์.

ปฏิสนธิ ไม่มี. (มี ๑๗ วาระ)

๑๓. นอาหารปัจจัย

ฯลฯ เพราะนอาหารปัจจัย

คือ พาหิรรูป... อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ

ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ

๑๔. นอินทรีย์ปัจจัย

ฯลฯ เพราะนอินทริยปัจจัย

คือ พาหิรรูป... อาหารสมุฏฐานรูป... อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ.

ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย รูปชีวิตินทรีย์ อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย.

Page 143

๑๕. นฌานปัจจัย

ฯลฯ เพราะนฌานปัจจัย

คือ ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยปัญจวิญญาณ ฯลฯ

พาหิรรูป.... อาหารสมุฏฐานรูป. . . อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ.

ส่วนอสัญญสัตว์ทั้งหลาย ฯลฯ

๑๖. นมัคคปัจจัย

ฯลฯ เพราะนมัคคปัจจัย

คือ ฯลฯ อาศัยขันธ์ ๑ ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ

๑๗. นสัมปยุตตปัจจัย ๑๘. นวิปปยุตตปัจจัย

ฯลฯ เพราะนสัมปยุตตปัจจัย, เพราะนวิปปยุตตปัจจัยเหมือนกับนวิปปยุตตปัจจัย ในปัจจนียะแห่งปฏิจจวาระ ไม่มีแตกต่างกัน มี ๑๑ วาระ.

๑๙. โนนัตถิปัจจัย ๒๐. โนวิคตปัจจัย

เพราะโนนัตถิปัจจัย เพราะโนวิคตปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

สุทธมูลกนัย

[๘๕๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในนสมนันตร-

Page 144

ปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัยมี ๕ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๗วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในน-วิปากปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัยมี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในน-สัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๑๑ วาระ ในโนนัตถิ-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ

พึงนับอย่างนี้.

ปัจจนียนัย จบ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียนัย

สุทธมูลกนัย

[๘๕๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ....ในนอธิปติปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในนสมนันตร-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัยมี๕ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๑๓ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๑๗ วาระในนอาเสวนปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๗ วาระ ในนวิปาก-ปัจจัย มี ๑๗ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัยมี ๑๑ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๕ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

อนุโลมปัจจนียนัย จบ

Page 145

ปัจจนียานุโลม

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

สุทธมูลกนัย

[๘๕๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ... ในอนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี ๕ วาระ ในสหชาตปัจจัยมี ๕ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระในอุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอาเสวน-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระในอาหารปัจจัย มี ๕ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๕ วาระ ในฌานปัจจัย มี๕ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๕ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๕ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๕วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

ปัจจนียานุโลม จบ

ปัจจยวาระ จบ

นิสสยวาระ เหมือนกับปัจจยวาระ.

Page 146

สังสัฏฐวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๘๕๗] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับทัสสเนน-ปหาตัพพเหตุกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒.

[๘๕๘] ๒. ภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับภาวนาย-ปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ เจือกับขันธ์ ๒

[๘๕๙] ๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม เจือกับเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพเหตุกธรรม ฯลฯ

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพ-เหตุกธรรม ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ