arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · มิจฉัตตัตติกะ

สังสัฏฐวาร

เล่ม ๔๑

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๖๖๗–๑๖๘๖ (Royal Thai)3/4 in มิจฉัตตัตติกะ4 editions

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๒ ปัจฉิมอนุโลมติกปัฏฐาน มิจฉัตตัตติกะ สังสัฏฐวาร (Royal Thai Volume 41 · Mahachula Volume 41 · Mahamakut Volume 87 · Chaloem Phrakiat Volume 41)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 87, pp. 495–501

Page 495

สังสัฏฐวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๖๖๗] ๑. มิจฉัตตนิยตธรรม เจือกับมิจฉัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

[๑๖๖๘] ๒. สัมมัตตนิยตธรรม เจือกับสัมมัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ฯลฯ.

[๑๖๖๙] ๓. อนิยตธรรม เจือกับอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๒. อารัมมณปัจจัย ฯลฯ ๒๓. อวิคตปัจจัย

[๑๖๗๐] ๑. มิจฉัตตนิยตธรรม เจือกับมิจฉัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย ฯลฯ เพราะอวิคตปัจจัย.

Page 496

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๖๗๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๑ วาระ ในอาหารปัจจัยมี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๑๖๗๒] ๑. อนิยตธรรม เจือกับอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๒. นอธิปติปัจจัย

[๑๖๗๓] ๑. มิจฉัตตนิยตธรรม เจือกับมิจฉัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม.

Page 497

[๑๖๗๔] ๒. สัมมัตตนิยตธรรม เจือกับสัมมัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ อธิปติธรรมที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม เจือกับขันธ์ทั้งหลาย ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม.

[๑๖๗๕] ๓. อนิยตธรรม เจือกับอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิตยตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๓. นปุเรชาตปัจจัย

[๑๖๗๖] สัมมัตตนิยตธรรม เจือกับสัมมัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

[๑๖๗๗] ๒. อนิยตธรรม เจือกับอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ฯลฯ ขันธ์๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

Page 498

๔. นปัจฉาชาตปัจจัย

[๑๖๗๘] มิจฉัตนิยตธรรม เจือกับมิจฉัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย พึงใส่ให้เต็ม. (๓ วาระ)

๕. นอาเสวนปัจจัย

[๑๖๗๙] ๑. อนิยตธรรม เจือกับอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะนอาเสวนปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ.

๖. นกัมมปัจจัย ๗. นวิปากปัจจัย

[๑๖๘๐] ๑. มิจฉัตตนิยตธรรม เจือกับมิจฉัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะนกัมมปัจจัย เพราะนวิปากปัจจัย ฯลฯ.

๘. นฌานปัจจัย ๙. นมัคคปัจจัย

[๑๖๘๑] ๑. อนิยตธรรม เจือกับอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะนฌานปัจจัย

คือ ปัญจวิญญาณ ฯลฯ

เพราะนมัคคปัจจัย

คือ ฯลฯ อาศัยอนิยตธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ

Page 499

๑๐. นวิปปยุตตปัจจัย

[๑๖๘๒] ๑. สัมมัตตนิยตธรรม เจือกับสัมมัตตนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นสัมมัตตนิยตธรรมฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

[๑๖๘๓] ๒. อนิยตธรรม เจือกับอนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะนวิปปยุตตปัจจัย

คือ ในอรูปภูมิ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอนิยตธรรม ฯลฯ

ขันธ์ ๒ ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๖๘๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระในนปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอา-เสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตต-ปัจจัย มี ๒ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

ปัจจนียนัย จบ

อนุโลมปัจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๑๖๘๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ... ในน-ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ ในนปัจฉาปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย

Page 500

มี ๑ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

อนุโลมปัจจนียนัย จบ

ปัจจนียานุโลมนัย

[๑๖๘๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ...ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ

พึงนับอย่างนี้.

ปัจจนียานุโลมนัย จบ

จบ สังสัฏฐาวาระ

สัมปยุตตวาระ เช่นเดียวกับสังสัฏฐวาระ.

Page 501

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๖๘๗] ๑. มิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่มิจฉัตตนิยต-ธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

[๑๖๘๘] ๒. มิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่อนิยตธรรมด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐาน-รูปทั้งหลาย.

[๑๖๘๙] ๓. มิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่มิจฉัตตนิยต-ธรรม และอนิยตธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นมิจฉัตตนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมมปยุตตขันธ์และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

[๑๖๙๐] ๔. สัมมัตตนิตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมมัตตนิยต-ธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย