พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ
ปฏิจจวาร
เล่ม ๔๑Text layerBuddha’s wordsItems ๒๑๗๕–๒๒๐๒ (Royal Thai)1/2 in สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ4 editions
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๒ ปัจฉิมอนุโลมติกปัฏฐาน สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ ปฏิจจวาร (Royal Thai Volume 41 · Mahachula Volume 41 · Mahamakut Volume 87 · Chaloem Phrakiat Volume 41)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 41, pp. 716–735
๒๒. สนิทัสสนสัปปฏิฆติกะ ๑. ปฏิจจวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๒๑๗๕} [๑] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น จักขายตนะ … รสายตนะ
อาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... (๑)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่
กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น รูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้
แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น อาโปธาตุ ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๓)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้
อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ
จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นรูปายตนะ ... อาโปธาตุ ... อิตถินทรีย์ … กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๔)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้
อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ
มหาภูตรูป ๒ และอาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ และอาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น
จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นจักขายตนะ ... รสายตนะ … อาโปธาตุ … อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๕)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัย
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น ... รูปายตนะ จักขายตนะ... รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๖)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ทั้งที่
เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น รูปายตนะ ...
จักขายตนะ ... รสายตนะ ... อาโปธาตุ ... อิตถินทรีย์ … กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๗)
{๒๑๗๖} [๒] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น... ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๒เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบ
ไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๑)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และ
กระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะกฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และ
กระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... จักขายตนะ ... รสายตนะอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๓)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้
อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้และเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้น ... และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้นรูปายตนะ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๔)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้
อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น … ขันธ์ ๒ ...
ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ขันธ์๒ ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น จักขายตนะ
รสายตนะ ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๕)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัย
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะจักขายตนะ ... รสายตนะอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๖)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓และกฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ...
ขันธ์ ๒ ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และ
กระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ ทั้งที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะ ... จักขายตนะ ... รสายตนะ ... อิตถินทรีย์... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๗)
{๒๑๗๗} [๓] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น รูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๑)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่
กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ และอาโปธาตุเกิดขึ้น ...
จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ... จักขายตนะ ...
รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น ... (๒)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็น
ไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้
และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ
กฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๓)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้
อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะอิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๔)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น จักขายตนะ … … รสายตนะ …อิตถินทรีย์ … กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๕)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัย
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้ทั้งที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้
และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะ ... จักขายตนะ …
รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๖)
สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ทั้งที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และ
กระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้
และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น …
รูปายตนะ ... จักขายตนะ ... รสายตนะ ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๗)
อารัมมณปัจจัย
{๒๑๗๘} [๔] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑
ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)
อธิปติปัจจัย
{๒๑๗๙} [๕] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น (๑)
(พึงจำแนกวาร ๗ ด้วยเหตุนี้ในบทที่มีอนิทัสสนสัปปฏิฆะเป็นมูลไม่มี
บทท้าย)
{๒๑๘๐} [๖] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และ
กระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ...
(พึงจำแนกวาร ๗ ด้วยเหตุนี้ในบทที่มีอนิทัสสนอัปปฏิฆะเป็นมูลไม่มี
บทจบ)
{๒๑๘๑} [๗] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น (พึงจำแนกวารทั้ง ๗ ด้วยเหตุนี้)
อนันตระและสมนันตรปัจจัย
{๒๑๘๒} [๘] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น เพราะอนันตรปัจจัย เพราะสมนันตรปัจจัย(เหมือนกับอารัมมณปัจจัย)
สหชาตปัจจัย
{๒๑๘๓} [๙] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะสหชาตปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น จักขายตนะ ... รสายตนอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ...
ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... มหาภูตรูป ๒อาศัยมหาภูตรูป ๑ ...
(พึงจำแนกวาร ๗ ในบทที่มีอนิทัสสนสัปปฏิฆะเป็นมูลด้วยเหตุนี้)
{๒๑๘๔} [๑๐] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น... ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ...
ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็น
อุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (พึงจัดเป็น๗ วาร ในบทที่มีอนิทัสสนอัปปฏิฆะเป็นมูลด้วยเหตุนี้)
{๒๑๘๕} [๑๑] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะสหชาตปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และ
กระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้
และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้นรูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ...
ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็น อุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัย
มหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น (พึงจำแนกเป็น๗ วาร ด้วยเหตุนี้)
อัญญมัญญปัจจัย
{๒๑๘๖} [๑๒] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัย
มหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป๒ เกิดขึ้น (๑)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้
แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ อาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น (๒)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้
อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ
มหาภูตรูป ๒ และอาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ และอาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... (๓)
{๒๑๘๗} [๑๓] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุอาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ...
ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)
สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และ
กระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ มหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก … (๒)
{๒๑๘๘} [๑๔] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัยคือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และ
อาโปธาตุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ และอาโปธาตุเกิดขึ้น …... ที่เป็นภายนอก ... (๑)
นิสสยาทิปัจจัย
{๒๑๘๙} [๑๕] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนิสสยปัจจัย เพราะอุปนิสสยปัจจัย เพราะ
ปุเรชาตปัจจัย เพราะอาเสวนปัจจัย เพราะกัมมปัจจัย เพราะวิปากปัจจัยเพราะอาหารปัจจัย เพราะอินทริยปัจจัย เพราะฌานปัจจัย เพราะ
มัคคปัจจัย เพราะสัมปยุตตปัจจัย เพราะวิปปยุตตปัจจัย เพราะอัตถิปัจจัยเพราะนัตถิปัจจัย เพราะวิคตปัจจัย เพราะอวิคตปัจจัย
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๒๑๙๐} [๑๖]ในเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาร
ในอารัมมณปัจจัย ,, ๑ ,,
ในอธิปติปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในอนันตรปัจจัย ,, ๑ ,,
ในสมนันตรปัจจัย ,, ๑ ,,
ในสหชาตปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ๖ ,,
ในนิสสยปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๑ ,,
ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๑ ,,
ในอาเสวนปัจจัย ,, ๑ ,,
ในกัมมปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในวิปากปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในอาหารปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในอินทริยปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในฌานปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในมัคคปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๑ ,,
ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในอัตถิปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในนัตถิปัจจัย ,, ๑ ,,
ในวิคตปัจจัย ,, ๑ ,,
ในอวิคตปัจจัย ,, ๒๑ ,,
(พึงนับอย่างนี้) จบ อนุโลม
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๒๑๙๑} [๑๗] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น จักขายตนะ ... รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... มหาภูตรูป ๒อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ ... มหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ...
(พึงจำแนกวารเป็น ๗ ในบทที่มีอนิทัสสนสัปปฏิฆะเป็นมูลด้วยเหตุนี้)
{๒๑๙๒} [๑๘] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และ
จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็น
อุปาทายรูป ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น อิตถินทรีย์... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น
โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น
(พึงจำแนกวารเป็น ๗ ในบทที่มีอนิทัสสนสัปปฏิฆะเป็นมูลด้วยเหตุนี้)
{๒๑๙๓} [๑๙] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอเหตุกะและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้นในอเหตุกปฏิสนธิขณะ
กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น รูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น ...
ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน … ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ...
สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และ
กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น
(๗ วารผู้มีปัญญาพึงให้พิสดารด้วยเหตุนี้)
นอารัมมณปัจจัย
{๒๑๙๔} [๒๐] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัย
มหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป๒ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่
กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นจักขายตนะ …รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก … ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมี
มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น ...
(พึงอธิบายให้พิสดารทั้ง ๗ วาร ในบทที่มีอนิททัสสนสัปปฏิฆะเป็น
มูลด้วยเหตุนี้)
{๒๑๙๕} [๒๑] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็น
ไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้
อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ...
สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และ
กระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น
(พึงอธิบายให้พิสดารทั้ง ๗ วารในบทที่มีอนิทัสสนอัปปฏิฆะเป็นมูล
ด้วยเหตุนี้)
{๒๑๙๖} [๒๒] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และ
กระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะกฏัตตารูปที่
เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้
และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้นรูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ...
ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล มีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัย
มหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น
(ในฆฏนาพึงจำแนกวารทั้ง ๗ ด้วยเหตุนี้)
นอธิปตยาทิปัจจัย
{๒๑๙๗} [๒๓] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย (เหมือนกับสหชาตปัจจัย) เพราะนอนันตรปัจจัย เพราะนสมนันตรปัจจัย เพราะนอัญญมัญญปัจจัย คือ
จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น จักขายตนะ ... รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น
(พึงจำแนกเป็น ๒๑ วาร ด้วยเหตุนี้)
เพราะนอุปนิสสยปัจจัย เพราะนปุเรชาตปัจจัย เพราะนปัจฉาชาต
ปัจจัย เพราะนอาเสวนปัจจัย เพราะนกัมมปัจจัย คือ ... ที่เป็นภายนอก... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... มหาภูตรูป ๒อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น อุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น
(พึงจำแนกกัมมปัจจัยแล้วจัดเป็น ๒๑ วารด้วยกัมมปัจจัยนั่นเอง)
เพราะนวิปากปัจจัย (ปฏิสนธิก็ดี กฏัตตารูปก็ดีไม่มี พึงใส่มาเฉพาะ
ในปัญจโวการภพเท่านั้น)
เพราะนอาหารปัจจัย คือ ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ...
(พึงจำแนกเป็น ๒๑ วารด้วยเหตุนี้)
นอินทริยาทิปัจจัย
![๒๔] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนอินทริยปัจจัย คือ ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... มหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีรูปชีวิตินทรีย์อาศัย
มหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ...
(ย่อ พึงจำแนกวารทั้งปวง) เพราะนฌานปัจจัย คือ ... ที่เป็นภายนอก... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... มหาภูตรูป ๑ ... (ย่อ พึงจำแนกทั้ง ๗ วาร)
{๒๑๙๘} สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนฌานปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยปัญจวิญญาณ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน … ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล
มีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น... (พึงจำแนกทั้ง ๗ วารอย่างนี้)
{๒๑๙๙} [๒๕] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนฌานปัจจัย คือ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ...
สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และ
กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบไม่ได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ...
(พึงจำแนกทั้ง ๗ วารอย่างนี้) เพราะนมัคคปัจจัย (พึงทำให้เหมือน
กับนเหตุปัจจัย บริบูรณ์แล้ว ไม่มีโมหะ) เพราะนสัมปยุตตปัจจัย เพราะนวิปปยุตตปัจจัย (บริบูรณ์แล้ว) เพราะโนนัตถิปัจจัย เพราะนวิคตปัจจัย
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๒๒๐๐} [๒๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย ,, ๒๑ ,,
ในนอธิปติปัจจัย ,, ๒๑ ,,
(ย่อ ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๒๑ วาร)
ในนนัตถิปัจจัย มี ๒๑ วาร
ในโนวิคตปัจจัย ,, ๒๑ ,,
(พึงนับอย่างนี้)
จบ ปัจจนียะ
๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
เหตุทุกนัย
{๒๒๐๑} [๒๗] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาร
ในนอธิปติปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
ในนกัมมปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในนวิปากปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
ในนวิปปยุตตปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๑ วาร
ในโนนัตถิปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
ในโนวิคตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
(พึงนับอย่างนี้) จบ อนุโมลปัจจนีย
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
นเหตุทุกนัย
{๒๒๐๒} [๒๘] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร
ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
ในฌานปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
ในมัคคปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,
ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,
(พึงนับอย่างนี้) จบ ปัจจนียานุโลม
จบ ปฏิจจวาร
(สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร
สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงจัดไว้ในอรูปภูมิเท่านั้น)
๒๒. สนิทัสสนสัปปฏิฆติกะ ๗. ปัญหาวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๒๒๐๓} [๒๙] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตต
สมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้โดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ
สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้โดยเหตุปัจจัย (๑)
{๒๒๐๔} สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้โดย
เหตุปัจจัยในปฏิสนธิขณะ ... (๒)
(ในบทที่มีอนิทัสสนอัปปฏิฆะเป็นมูลนั่นแลพึงจำแนกเป็น ๗ วาร ด้วย
เหตุนี้)
อารัมมณปัจจัย
{๒๒๐๕} [๓๐] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้โดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลเห็นแจ้งรูปโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภรูปนั้น ราคะ ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... อุทธัจจะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้นเห็นรูปด้วยทิพพจักขุ รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณโดยอารัมมณ
ปัจจัยขันธ์ที่เห็นได้และกระทบได้เป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๑)
End of ปฏิจจวาร