arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ

ปฏิจจวาร

เล่ม ๔๑

Text layerBuddha’s wordsItems ๒๑๗๕–๒๒๐๒ (Royal Thai)1/2 in สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ4 editions

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๒ ปัจฉิมอนุโลมติกปัฏฐาน สนิทัสสนสัปปฏิฆัตติกะ ปฏิจจวาร (Royal Thai Volume 41 · Mahachula Volume 41 · Mahamakut Volume 87 · Chaloem Phrakiat Volume 41)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 41, pp. 716–735

Page 716

๒๒. สนิทัสสนสัปปฏิฆติกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๒๑๗๕} [๑] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น จักขายตนะ … รสายตนะ

อาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่

กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น รูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้

แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น อาโปธาตุ ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๓)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้

อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ

จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นรูปายตนะ ... อาโปธาตุ ... อิตถินทรีย์ … กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๔)

Page 717

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้

อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ

มหาภูตรูป ๒ และอาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ และอาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น

จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นจักขายตนะ ... รสายตนะ … อาโปธาตุ … อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๕)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัย

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น ... รูปายตนะ จักขายตนะ... รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๖)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ทั้งที่

เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น รูปายตนะ ...

จักขายตนะ ... รสายตนะ ... อาโปธาตุ ... อิตถินทรีย์ … กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น (๗)

{๒๑๗๖} [๒] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น... ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๒เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบ

Page 718

ไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และ

กระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะกฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และ

กระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... จักขายตนะ ... รสายตนะอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๓)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้

อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้และเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้เกิดขึ้น ... และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้นรูปายตนะ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๔)

Page 719

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้

อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น … ขันธ์ ๒ ...

ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ขันธ์๒ ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น จักขายตนะ

รสายตนะ ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๕)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัย

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะจักขายตนะ ... รสายตนะอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๖)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓และกฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ...

ขันธ์ ๒ ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และ

Page 720

กระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ ทั้งที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะ ... จักขายตนะ ... รสายตนะ ... อิตถินทรีย์... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (๗)

{๒๑๗๗} [๓] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น รูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่

กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ และอาโปธาตุเกิดขึ้น ...

จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ... จักขายตนะ ...

รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็น

ไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้

และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ

Page 721

กฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๓)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้

อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะอิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๔)

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น จักขายตนะ … … รสายตนะ …อิตถินทรีย์ … กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๕)

Page 722

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัย

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้ทั้งที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้

และกระทบได้และที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ... รูปายตนะ ... จักขายตนะ …

รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๖)

สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ทั้งที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และ

กระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้

และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น …

รูปายตนะ ... จักขายตนะ ... รสายตนะ ... อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น (๗)

อารัมมณปัจจัย

{๒๑๗๘} [๔] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑

Page 723

ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)

อธิปติปัจจัย

{๒๑๗๙} [๕] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น (๑)

(พึงจำแนกวาร ๗ ด้วยเหตุนี้ในบทที่มีอนิทัสสนสัปปฏิฆะเป็นมูลไม่มี

บทท้าย)

{๒๑๘๐} [๖] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และ

กระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ...

(พึงจำแนกวาร ๗ ด้วยเหตุนี้ในบทที่มีอนิทัสสนอัปปฏิฆะเป็นมูลไม่มี

บทจบ)

{๒๑๘๑} [๗] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น (พึงจำแนกวารทั้ง ๗ ด้วยเหตุนี้)

Page 724

อนันตระและสมนันตรปัจจัย

{๒๑๘๒} [๘] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น เพราะอนันตรปัจจัย เพราะสมนันตรปัจจัย(เหมือนกับอารัมมณปัจจัย)

สหชาตปัจจัย

{๒๑๘๓} [๙] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะสหชาตปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น จักขายตนะ ... รสายตนอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ...

ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... มหาภูตรูป ๒อาศัยมหาภูตรูป ๑ ...

(พึงจำแนกวาร ๗ ในบทที่มีอนิทัสสนสัปปฏิฆะเป็นมูลด้วยเหตุนี้)

{๒๑๘๔} [๑๐] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะสหชาตปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น... ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ...

ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็น

Page 725

อุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น (พึงจัดเป็น๗ วาร ในบทที่มีอนิทัสสนอัปปฏิฆะเป็นมูลด้วยเหตุนี้)

{๒๑๘๕} [๑๑] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะสหชาตปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และ

กระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้

และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้นรูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ...

ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็น อุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัย

มหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น (พึงจำแนกเป็น๗ วาร ด้วยเหตุนี้)

อัญญมัญญปัจจัย

{๒๑๘๖} [๑๒] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัย

มหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป๒ เกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้

แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ อาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้

อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ

Page 726

มหาภูตรูป ๒ และอาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ และอาโปธาตุอาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... (๓)

{๒๑๘๗} [๑๓] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะขันธ์ ๓ และหทัยวัตถุอาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ...

ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑)

สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และ

กระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัย คือ มหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก … (๒)

{๒๑๘๘} [๑๔] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะอัญญมัญญปัจจัยคือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และ

อาโปธาตุเกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ และอาโปธาตุเกิดขึ้น …... ที่เป็นภายนอก ... (๑)

นิสสยาทิปัจจัย

{๒๑๘๙} [๑๕] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนิสสยปัจจัย เพราะอุปนิสสยปัจจัย เพราะ

ปุเรชาตปัจจัย เพราะอาเสวนปัจจัย เพราะกัมมปัจจัย เพราะวิปากปัจจัยเพราะอาหารปัจจัย เพราะอินทริยปัจจัย เพราะฌานปัจจัย เพราะ

มัคคปัจจัย เพราะสัมปยุตตปัจจัย เพราะวิปปยุตตปัจจัย เพราะอัตถิปัจจัยเพราะนัตถิปัจจัย เพราะวิคตปัจจัย เพราะอวิคตปัจจัย

Page 727

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๒๑๙๐} [๑๖]ในเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ,, ๑ ,,

ในอธิปติปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในอนันตรปัจจัย ,, ๑ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ๑ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในอัญญมัญญปัจจัย ,, ๖ ,,

ในนิสสยปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในอุปนิสสยปัจจัย ,, ๑ ,,

ในปุเรชาตปัจจัย ,, ๑ ,,

ในอาเสวนปัจจัย ,, ๑ ,,

ในกัมมปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในวิปากปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในอาหารปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในอินทริยปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในฌานปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในมัคคปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ๑ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ๑ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ๑ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ๒๑ ,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ อนุโลม

Page 728

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๒๑๙๑} [๑๗] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้นจิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น จักขายตนะ ... รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... มหาภูตรูป ๒อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ ... มหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ...

(พึงจำแนกวารเป็น ๗ ในบทที่มีอนิทัสสนสัปปฏิฆะเป็นมูลด้วยเหตุนี้)

{๒๑๙๒} [๑๘] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และ

จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ ๑ ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้นขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็น

อุปาทายรูป ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น อิตถินทรีย์... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น

Page 729

โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาและอุทธัจจะเกิดขึ้น

(พึงจำแนกวารเป็น ๗ ในบทที่มีอนิทัสสนสัปปฏิฆะเป็นมูลด้วยเหตุนี้)

{๒๑๙๓} [๑๙] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ซึ่งเป็นอเหตุกะและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้นในอเหตุกปฏิสนธิขณะ

กฏัตตารูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น รูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น ...

ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน … ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ...

สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และ

กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น

(๗ วารผู้มีปัญญาพึงให้พิสดารด้วยเหตุนี้)

นอารัมมณปัจจัย

{๒๑๙๔} [๒๐] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ มหาภูตรูป ๒ อาศัย

มหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป๒ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่

กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นจักขายตนะ …รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก … ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมี

Page 730

มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น ...

(พึงอธิบายให้พิสดารทั้ง ๗ วาร ในบทที่มีอนิททัสสนสัปปฏิฆะเป็น

มูลด้วยเหตุนี้)

{๒๑๙๕} [๒๑] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยขันธ์ที่เห็น

ไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้น หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้

อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น อิตถินทรีย์ ... กพฬิงการาหารอาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ...

สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และ

กระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น

(พึงอธิบายให้พิสดารทั้ง ๗ วารในบทที่มีอนิทัสสนอัปปฏิฆะเป็นมูล

ด้วยเหตุนี้)

{๒๑๙๖} [๒๒] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัยคือ จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และ

กระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะกฏัตตารูปที่

เห็นได้และกระทบได้อาศัยขันธ์ที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้

และกระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้นรูปายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะและอาโปธาตุเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ...

Page 731

ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล มีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และกระทบได้อาศัย

มหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น

(ในฆฏนาพึงจำแนกวารทั้ง ๗ ด้วยเหตุนี้)

นอธิปตยาทิปัจจัย

{๒๑๙๗} [๒๓] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย (เหมือนกับสหชาตปัจจัย) เพราะนอนันตรปัจจัย เพราะนสมนันตรปัจจัย เพราะนอัญญมัญญปัจจัย คือ

จิตตสมุฏฐานรูป กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น จักขายตนะ ... รสายตนะอาศัยโผฏฐัพพายตนะเกิดขึ้น ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น

(พึงจำแนกเป็น ๒๑ วาร ด้วยเหตุนี้)

เพราะนอุปนิสสยปัจจัย เพราะนปุเรชาตปัจจัย เพราะนปัจฉาชาต

ปัจจัย เพราะนอาเสวนปัจจัย เพราะนกัมมปัจจัย คือ ... ที่เป็นภายนอก... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... มหาภูตรูป ๒อาศัยมหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๑ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น อุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้น

(พึงจำแนกกัมมปัจจัยแล้วจัดเป็น ๒๑ วารด้วยกัมมปัจจัยนั่นเอง)

เพราะนวิปากปัจจัย (ปฏิสนธิก็ดี กฏัตตารูปก็ดีไม่มี พึงใส่มาเฉพาะ

ในปัญจโวการภพเท่านั้น)

Page 732

เพราะนอาหารปัจจัย คือ ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ...

(พึงจำแนกเป็น ๒๑ วารด้วยเหตุนี้)

นอินทริยาทิปัจจัย

![๒๔] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้เกิดขึ้นเพราะนอินทริยปัจจัย คือ ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... มหาภูตรูป ๑ ที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีรูปชีวิตินทรีย์อาศัย

มหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ...

(ย่อ พึงจำแนกวารทั้งปวง) เพราะนฌานปัจจัย คือ ... ที่เป็นภายนอก... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... มหาภูตรูป ๑ ... (ย่อ พึงจำแนกทั้ง ๗ วาร)

{๒๑๙๘} สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนฌานปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยปัญจวิญญาณ เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน … ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล

มีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้อาศัยอาโปธาตุเกิดขึ้น... (พึงจำแนกทั้ง ๗ วารอย่างนี้)

{๒๑๙๙} [๒๕] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้อาศัยสภาวธรรมที่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้และที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เกิดขึ้นเพราะนฌานปัจจัย คือ... ที่เป็นภายนอก ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ...

สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคลมีกฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปที่เห็นได้และ

กระทบได้อาศัยมหาภูตรูปที่เห็นไม่ได้แต่กระทบไม่ได้และอาโปธาตุเกิดขึ้น ...

Page 733

(พึงจำแนกทั้ง ๗ วารอย่างนี้) เพราะนมัคคปัจจัย (พึงทำให้เหมือน

กับนเหตุปัจจัย บริบูรณ์แล้ว ไม่มีโมหะ) เพราะนสัมปยุตตปัจจัย เพราะนวิปปยุตตปัจจัย (บริบูรณ์แล้ว) เพราะโนนัตถิปัจจัย เพราะนวิคตปัจจัย

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๒๒๐๐} [๒๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ,, ๒๑ ,,

ในนอธิปติปัจจัย ,, ๒๑ ,,

(ย่อ ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๒๑ วาร)

ในนนัตถิปัจจัย มี ๒๑ วาร

ในโนวิคตปัจจัย ,, ๒๑ ,,

(พึงนับอย่างนี้)

จบ ปัจจนียะ

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

เหตุทุกนัย

{๒๒๐๑} [๒๗] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๒๑ วาร

ในนอธิปติปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

ในนกัมมปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในนวิปากปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

ในนสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

Page 734

ในนวิปปยุตตปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในโนนัตถิปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

ในโนวิคตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ อนุโมลปัจจนีย

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

นเหตุทุกนัย

{๒๒๐๒} [๒๘] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในสมนันตรปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในสหชาตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

ในฌานปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

ในมัคคปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

ในสัมปยุตตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในวิปปยุตตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

ในอัตถิปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

ในนัตถิปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในวิคตปัจจัย ,, ,, ๑ ,,

ในอวิคตปัจจัย ,, ,, ๒๑ ,,

(พึงนับอย่างนี้) จบ ปัจจนียานุโลม

จบ ปฏิจจวาร

(สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร

สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงจัดไว้ในอรูปภูมิเท่านั้น)

Page 735

๒๒. สนิทัสสนสัปปฏิฆติกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๒๒๐๓} [๒๙] สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตต

สมุฏฐานรูปที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้โดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ

สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้โดยเหตุปัจจัย (๑)

{๒๒๐๔} สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปที่เห็นได้และกระทบได้โดย

เหตุปัจจัยในปฏิสนธิขณะ ... (๒)

(ในบทที่มีอนิทัสสนอัปปฏิฆะเป็นมูลนั่นแลพึงจำแนกเป็น ๗ วาร ด้วย

เหตุนี้)

อารัมมณปัจจัย

{๒๒๐๕} [๓๐] สภาวธรรมที่เห็นได้และกระทบได้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้โดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลเห็นแจ้งรูปโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภรูปนั้น ราคะ ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... อุทธัจจะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้นเห็นรูปด้วยทิพพจักขุ รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณโดยอารัมมณ

ปัจจัยขันธ์ที่เห็นได้และกระทบได้เป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๑)