arnon.onlineSign inAsk AI

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · เสกขัตติกะ

สังสัฏฐวาร

เล่ม ๔๑

Text layerBuddha’s wordsItems ๑๒๒๔–๑๒๓๒ (Royal Thai)3/4 in เสกขัตติกะ4 editions

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๒ ปัจฉิมอนุโลมติกปัฏฐาน เสกขัตติกะ สังสัฏฐวาร (Royal Thai Volume 41 · Mahachula Volume 41 · Mahamakut Volume 87 · Chaloem Phrakiat Volume 41)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 87, pp. 311–315

Page 311

สังสัฏฐวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๒๒๔] ๑. เสกขธรรม เจือกับเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นเสกขธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ

เหตุปัจจัย

๒. อเสกขธรรม เจือกับอเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นอเสกขธรรม ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

๓. เนวเสกขานาเสกขธรรม เจือกับเนวเสกขานาเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ฯลฯ ขันธ์๒ ฯลฯ.

ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ

๒. อารัมมณปัจจัย ฯลฯ ๒๓. อวิคตปัจจัย

[๑๒๒๕] เสกขธรรม เจือกับเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย เกิดขึ้น เพราะปุเรชาต-ปัจจัย (ทุกปัจจัยมี ๓ วาระ)

เพราะอาเสวนปัจจัย พึงกระทำเป็น ๒ วาระ ฯลฯ

เพราะอวิคตปัจจัย.

Page 312

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๒๒๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย ในสมนันตรแจจัย ในสหชาต-ปัจจัย ในอัญญมัญญปัจจัย ในนิสสยปัจจัย ในอุปนิสสยปัจจัย ในปุเรชาต-ปัจจัย แต่ละปัจจัยมี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ ในกัมมปัจจัยมี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.

อนุโลมนัย จบ

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๑๒๒๗] เนวเสกขานาเสกขธรรม เจือกับเนวเสกขานาเสกข-ธรรม เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

คือ ขันธ์ ๓ เจือกับขันธ์ ๑ ที่เป็นเนวเสกขานาเสกขธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ ขันธ์ ๒ ฯลฯ.

ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.

๒. นอธิปติปัจจัย

[๑๒๒๘] ๑. เสกขธรรม เจือกับเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

Page 313

คือ อธิปติธรรมที่เป็นเสกขธรรม เจือกับขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเสกข-ธรรม.

๒. อเสกขธรรม เจือกับอเสกธรรม ฯลฯ

คือ อธิปติธรรมที่เป็นอเสกขธรรม เจือกันขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอเสกข-ธรรม.

๓. เนวเสกขานาเสกขธรรม เจือกับเนวเสกขานา-

เสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย พึงใส่ให้เต็ม ๓ วาระ.

๓. นปุเรชาตปัจจัย ฯลฯ ๑๐. นวิปปยุตตปัจจัย

[๑๒๒๙] เสกขธรรม เจือกับเสกขธรรม เกิดขึ้น เพราะนปุเรชาตปัจจัย, เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย, เพราะนอาเสวนปัจจัย,เพราะนกัมมปัจจัย พึงกระทำ ๒ วาระ.

เพราะนวิปากปัจจัย พึงกระทำ ๒ วาระ.

เพราะนฌานปัจจัย, เพราะนมัคคปัจจัย (๒ ปัจจัยนี้

มี ๑ วาระ) เพราะนวิปปยุตตปัจจัย (มี ๓ วาระ)

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๒๓๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระในนปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนกัมมปัจจัย ๒ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๒ วาระในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัยมี ๓ วาระ.

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียนัย จบ

Page 314

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๑๒๓๑] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ... ในน-ปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาเสวนปัจจัยมี ๓ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๒ วาระ ในน-วิปปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ.

พึงนับอย่างนี้.

อนุโลมปัจจนียนัย จบ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๑๒๓๒] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ... ในอนันตรปัจจัย ในสมนันตรปัจจัย ในสหชาตปัจจัย ในอัญญมัญญปัจจัย ในนิสสยปัจจัย ในอุปนิสสยปัจจัย ในปุเรชาตปัจจัย ในอาเสวนปัจจัย ในกัมม-ปัจจัย ในวิปากปัจจัย ในอาหารปัจจัย ในอินทริยปัจจัย ในฌานปัจจัย ในมัคคปัจจัย ในสัมมปยุตตปัจจัย ในวิปปยุตตปัจจัย ในอัตถิปัจจัย ในนัตถิปัจจัย ในวิคตปัจจัย ในอวิคตปัจจัย แต่ละปัจจัย มี ๑ วาระ.

พึงนับอย่างนี้

ปัจจนียานุโลมานัย จบ

สังสัฏฐวาระ จบ

สัมปยุตตวาระ เหมือนกับสังสัฏฐวาระ.

Page 315

ปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๒๓๓] ๑. เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

[๑๒๓๔] ๒. เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เนวเสกขานาเสวกข-ธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลายด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

[๑๒๓๕] ๓. เสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่เสกขธรรม และเนว-เสกขานาเสกขธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

คือ เหตุทั้งหลายที่เป็นเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ และจิตตสมุฏฐานรูปทั้งหลาย ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย.

[๑๒๓๖] ๔. อเสกขธรรม เป็นปัจจัยแก่อเสกขธรรม เกิดขึ้นมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)