พระวินัยปิฎก ปริวาร มหาวิภังค์ ๑๖ มหาวาร · กตาปัตติวารที่ ๒
คำถามและคำตอบปาจิตติยกัณฑ์
เล่ม ๘ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๙๑–๓๘๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๖ ในกตาปัตติวารที่ ๒มี ๔ ฉบับ
พระวินัยปิฎก ปริวาร มหาวิภังค์ ๑๖ มหาวาร กตาปัตติวารที่ ๒ คำถามและคำตอบปาจิตติยกัณฑ์ (ฉบับหลวง เล่ม ๘ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๘ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๑๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๘)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๘ หน้า ๑๓๑–๑๔๓
๕. ปาจิตติยกัณฑ์
คำถามและคำตอบในปาจิตติยกัณฑ์
๑. มุสาวาทวรรค
{๒๙๑} [๑๖๕] ถาม : ภิกษุกล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่ ต้องอาบัติเท่าไร
ตอบ : ภิกษุกล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่ ต้องอาบัติ ๕ ตัว คือ (๑) ภิกษุมีความอยากต่ำช้า ถูกความอยากลามกครอบงำแล้ว กล่าวอวดอุตตริมนุสสธรรมอันไม่มีจริงไม่เป็นจริง ต้องอาบัติปาราชิก (๒) ใส่ความภิกษุด้วยอาบัติปาราชิกอันไม่มีมูล ต้องอาบัติสังฆาทิเลส (๓) ภิกษุกล่าวว่า ‘ภิกษุใดอยู่ในวิหารของท่าน ภิกษุนั้นเป็นพระอรหันต์’ เมื่อผู้ฟังเข้าใจความ ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๔) ไม่เข้าใจความ ต้องอาบัติทุกกฏ (๕) เป็นปาจิตตีย์ในเพราะสัมปชานมุสาวาท ภิกษุกล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่ ต้องอาบัติ ๕ ตัวเหล่านี้{๒๙๒} ภิกษุพูดเสียดแทง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) พูดเสียง<*>แทงอุปสัมบัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ (๒) พูดเสียดแทงอนุปสัมบัน ต้องอาบัติทุกกฏ<*>
{๒๙๓} ภิกษุกล่าวคำส่อเสียด ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กล่าวคำส่อเสียดต่ออุปสัมบัน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ (๒) กล่าวคำส่อเสียยดต่ออนุปสัมบัน ต้องอาบัติทุกกฏ
{๒๙๔} ภิกษุให้อนุปสัมบันกล่าวธรรมโดยว่าพร้อมกันทุกบท ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้กล่าว เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้กล่าว (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ บท
{๒๙๕} ภิกษุนอนร่วมกับอนุปสัมบันเกิน ๒-๓ คืน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังนอน เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่นอน (๒) นอนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๒๙๖} ภิกษุนอนร่วมกับมาตุคาม ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังนอน เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่นอน (๒) นอนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
- เสียด - ผู้รวบรวม
{๒๙๗} ภิกษุแสดงธรรมแก่มาตุคามเกินกว่า ๕-๖ คำ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังแสดง เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่แสดง (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุก ๆ บท
{๒๙๘} ภิกษุบอกอุตตริมนุสสธรรมอันมีจริงแก่อนุปสัมบัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังบอก เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่บอก(๒) บอกแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๒๙๙} ภิกษุบอกอาบัติชั่วหยาบของภิกษุแก่อนุปสัมบัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังบอก เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่บอก (๒) บอกแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๐๐} ภิกษุขุดปฐพี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังขุด เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ขุด (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คราวที่ขุด
จบ มุสาวาทวรรคที่ ๑
๒. ภูตคามวรรค
{๓๐๑} [๑๖๖] ภิกษุพรากภูตคาม ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังพราก เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่พราก (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คราวที่พราก
{๓๐๒} ภิกษุพูดกลบเกลื่อน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) เมื่อสงฆ์ยังไม่ยกกรรมที่กล่าวกลบเกลื่อนความผิดของตน กลับเอาเรื่องอื่นมาพูดกลบเกลื่อน ต้องอาบัติทุกกฏ<*>(๒) เมื่อสงฆ์ยกกรรมแล้ว กลับเอาเรื่องอื่นมาพูด กลบเกลื่อน ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๐๓} ภิกษุกล่าวโทษภิกษุ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังกล่าวโทษ เป็นทุกกฏ ในเพราะประโยคที่กล่าว (๒ ) กล่าวโทษแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๐๔} ภิกษุวางเตียงก็ดี ตั่งก็ดี ฟูกก็ดี เก้าอี้ก็ดีอันเป็นของสงฆ์ไว้ในที่แจ้ง แล้วไม่เก็บ ไม่บอกมอบหมาย หลีกไปเสีย ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) ก้าวเท้าเลยเลฑฑุบาตไป ๑ ก้าว ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ก้าวเท้าเลยเลฑฑุบาตไป ๒ ก้าว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๐๕} ภิกษุปูที่นอนไว้ในวิหารอันเป็นของสงฆ์แล้วไม่เก็บ ไม่บอกมอบหมาย หลีกไปเสีย ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) ก้าวเท้าเลยเครื่องล้อมไป ๑ ก้าว ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ก้าวเท้าเลยเครื่องล้อมไป ๒ ก้าว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๐๖} ภิกษุรู้อยู่นอนแทรกแซงภิกษุผู้เข้าไปก่อนในวิหารอันเป็นของสงฆ์ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังนอน เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่นอน (๒) นอนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๐๗} ภิกษุโกรธไม่พอใจ ฉุดคร่าภิกษุออกจากวิหารอันเป็นของสงฆ์ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังฉุดคร่า เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ฉุดคร่า (๒) ฉุดคร่าแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๐๘} ภิกษุนั่งทับนอนทับเตียงก็ดี
ตั่งก็ดีอันมีขาเสียบไว้บนร้านในวิหารอัน เป็นของสงฆ์ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังนั่งทับ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่นั่ง (๒) นั่งทับแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๐๙} ภิกษุจัดการพอกหลังคา ๒-๓ ชั้น แล้วจัดการเกินกว่านั้น ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังจัดการ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่จัดการ (๒) จัดการแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๑๐} ภิกษุรู้อยู่ว่าน้ำมีตัวสัตว์ รดหญ้าก็ดี ดินก็ดี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังรด เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่รด (๒) รดแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
จบ ภูตคามวรรคที่ ๒
๓. โอวาทวรรค
{๓๑๑} [๑๖๗] ภิกษุไม่ได้รับสมมติกล่าวสอนพวกภิกษุณี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังกล่าวสอน เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่สอน (๒) กล่าวสอนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๑๒} ภิกษุกล่าวสอนพวกภิกษุณี เมื่อดวงอาทิตย์อัสดงแล้ว ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังกล่าวสอน เป็นทุกกฏ<*>ในเพราะประโยคที่สอน (๒) กล่าวสอนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๑๓} ภิกษุเข้าไปสู่พำนักแห่งภิกษุณีแล้วกล่าวสอนพวกภิกษุณี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังกล่าวสอน เป็นทุกกฏ<*>ในเพราะประโยคที่กล่าวสอน (๒) กล่าวสอนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๑๔} ภิกษุกล่าวว่า พวกภิกษุกล่าวสอนพวกภิกษุณีเพราะเห็นแก่อามิส ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังกล่าวสอน เป็นทุกกฏ<*>ในเพราะประโยคที่กล่าวสอน (๒) กล่าวสอนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๑๕} ภิกษุให้จีวรแก่ภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้ เป็นทุกกฏ<*>ในเพราะประโยคที่ให้ (๒) ให้แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๑๖} ภิกษุเย็บจีวรของภิกษุณีผู้มิใช่ญาติ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังเย็บ เป็นทุกกฏ<*>ในเพราะประโยคที่เย็บ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ รอยเย็บ{๓๑๗} ภิกษุชักชวนกันแล้วเดินทางไกลด้วยกันกับภิกษุณี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังเดินทาง เป็นทุกกฏ<*>ในเพราะประโยคที่เดิน (๒) เดินทางเสร็จแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๑๘} ภิกษุชักชวนกันแล้วลงเรือโดยสารลำเดียวกันกับภิกษุณี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังลง เป็นทุกกฏ<*>ในเพราะประโยคที่โดยสาร (๒) ลงเรือแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๑๙} ภิกษุรู้อยู่ ฉันบิณฑบาตอันภิกษุณีแนะนำให้ถวาย ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ<*>ที่รับ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำกลืน{๓๒๐} ภิกษุนั่งในที่ลับกับภิกษุณีสองต่อสอง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังนั่ง เป็นทุกกฏ<*>ในเพราะประโยคที่นั่ง (๒) นั่งแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
จบ โอวาทวรรคที่ ๓
๔. โภชนวรรค
{๓๒๑} [๑๖๘] ภิกษุฉันอาหารในโรงทานเกินหนึ่งครั้ง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำกลืน
{๓๒๒} ภิกษุฉันเป็นหมู่ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำกลืน
{๓๒๓} ภิกษุฉันโภชนะทีหลัง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำกลืน
{๓๒๔} ภิกษุรับขนมเต็ม ๒-๓ บาตรแล้วรับเกินกว่านั้น ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังรับ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่รับ (๒) รับแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๒๕} ภิกษุฉันเสร็จแล้ว ห้ามภัตแล้ว ฉันของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดี อันไม่เป็นเดน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำกลืน
{๓๒๖} ภิกษุปวารณาภิกษุผู้ฉันเสร็จแล้วห้ามภัตแล้วด้วยของเคี้ยวก็ดี ด้วยของฉันก็ดีอันไม่เป็นเดน เพื่อนำไปได้ตามปรารถนา ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) ภิกษุรับด้วยตั้งใจว่าจักเคี้ยวจักฉันตามคำของภิกษุนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ฉันเสร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๒๗} ภิกษุฉันของเคี้ยวก็ดีของฉันก็ดีในเวลาวิกาล ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับ ด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำกลืน
{๓๒๘} ภิกษุฉันของเคี้ยวก็ดีของฉันก็ดีที่ทำการสะสมไว้ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำกลืน
{๓๒๙} ภิกษุขอโภชนะอันประณีตเพื่อประโยชน์แก่ตนมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑} รับด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุก ๆ คำกลืน
{๓๓๐} ภิกษุนำอาหารที่เขายังไม่ได้ถวายมาฉันล่วงช่องปาก ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยตั้งใจว่าจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุก ๆ คำกลืน
จบ โภชนวรรคที่ ๔
๕. อเจลวรรค
{๓๓๑} [๑๖๙] ภิกษุให้ของเคี้ยวก็ดีของฉันก็ดี แก่อเจลกก็ดี แก่ปริพาชกก็ดี แก่ปริพาชิกาก็ดี ด้วยมือของตน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้ (๒) ให้แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๓๒} ภิกษุชวนภิกษุว่า ‘มาเถอะ คุณ เราทั้งสองจักเข้าไปหมู่บ้านหรือนิคม เพื่อบิณฑบาตด้วยกัน’ จะให้เขาถวายแก่เธอก็ตาม ไม่ให้ถวายก็ตาม แล้วส่งเธอกลับไป ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังส่งกลับ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ส่งกลับ (๒) ส่งกลับแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๓๓} ภิกษุนั่งแทรกแซงในตระกูลที่มีคนอยู่กัน ๒ คน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังนั่ง เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่นั่ง (๒) นั่งแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๓๔} ภิกษุนั่งบนอาสนะในที่ลับตาคือในอาสนะกำบังกับมาตุคามต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังนั่ง เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่นั่ง (๒) นั่งแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๓๕} ภิกษุนั่งในที่ลับกับมาตุคามสองต่อสอง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังนั่ง เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่นั่ง (๒) นั่งแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๓๖} ภิกษุรับนิมนต์แล้ว มีภัตตาหารอยู่แล้ว ไม่บอกลาภิกษุซึ่งมีอยู่ เที่ยวไปในตระกูลทั้งหลาย ก่อนฉันก็ดี หลังฉันก็ดี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) ก้าว
เท้าเลยธรณีประตู ๑ ก้าว ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ก้าวเท้าเลย ๒ ก้าว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๓๗} ภิกษุขอเภสัชเกินกว่าที่เขาปวารณาไว้ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังขอ ต้องอาบัติทุกกฏในเพราะประโยคที่ขอ (๒) ขอแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๓๘} ภิกษุไปเพื่อจะดูกองทัพที่ยกออกไปแล้ว ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังไป ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) อยู่ ณ ที่มองเห็น ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๓๙} ภิกษุอยู่ในกองทัพเกินกว่า ๓ คืน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังอยู่ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่อยู่ (๒) อยู่แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๔๐} ภิกษุไปสู่สนามรบ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังไป ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) อยู่ ณ ที่มองเห็น ต้องอาบัติปาจิตตีย์
จบ อเจลกวรรคที่ ๕
๖. สุราปานวรรค
{๓๔๑} [๑๗๐] ภิกษุดื่มนํ้าเมา ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยตั้งใจว่าจักดื่ม ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทุกคราวที่ดื่ม{๓๔๒} ภิกษุใช้นิ้วมือจี้ภิกษุให้หัวเราะ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) ให้หัวเราะ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่หัวเราะ (๒) ให้หัวเราะแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๔๓} ภิกษุเล่นนํ้า ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) เล่นในน้ำใต้ข้อเท้า ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) เล่นในน้ำเหนือข้อเท้า ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๔๔} ภิกษุไม่เอื้อเฟื้อวินัย ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังทำ เป็นทุกกฏใน เพราะประโยคที่ทำ (๒) ทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๔๕} ภิกษุหลอกหลอนภิกษุให้กลัว ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังหลอกหลอนให้กลัว เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่หลอกหลอน (๒) หลอกหลอนให้กลัวแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๔๖} ภิกษุก่อไฟผิง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังก่อ เป็นทุกกฏ ในเพราะประโยคที่ก่อ (๒) ผิงแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๔๗} ภิกษุอาบนํ้ายังไม่ถึงครึ่งเดือน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังอาบ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่อาบ (๒) อาบเสร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๔๘} ภิกษุไม่ถือเอาวัตถุสำหรับทำให้เสียสี ๓ อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่งแล้วใช้จีวรใหม่ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังใช้ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ใช้ (๒) ใช้แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๔๙} ภิกษุวิกัปจีวรเองแก่ภิกษุก็ดี แก่ภิกษุณีก็ดี แก่สิกขมานาก็ดี แก่สามเณรก็ดี แก่สามเณรีก็ดี แล้วใช้สอยจีวรนั้นซึ่งยังมิได้ถอนก่อน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังใช้ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ใช้ (๒) ใช้แล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๕๐} ภิกษุซ่อนบาตรก็ดี จีวรก็ดี ผ้าปูนั่งก็ดี กล่องเข็มก็ดี ประคดเอวก็ดี (ของภิกษุอื่น) ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังซ่อน เป็นทุกกฏ ในเพราะประโยคที่ซ่อน (๒) ซ่อนแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
จบ สุราปานวรรคที่ ๖
๗. สัปปาณกวรรค
{๓๕๑} [๑๗๑] ถาม : ภิกษุจงใจฆ่าสัตว์ ต้องอาบัติเท่าไร
ตอบ : ภิกษุจงใจฆ่าสัตว์ ต้องอาบัติ ๔ ตัว คือ (๑) ขุดบ่อไม่เจาะจงว่าผู้ใดผู้หนึ่งจักตกตาย ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) มนุษย์ตกลงในบ่อนั้นตาย ต้องอาบัติปาราชิก (๓) ยักษ์ก็ดี เปรตก็ดี สัตว์ดิรัจฉานที่มีร่างกายดุจมนุษย์ก็ดี ตกลงในบ่อนั้นตาย ต้องอาบัติถุลลัจจัย (๔) สัตว์ดิรัจฉานตกลงในบ่อนั้นตาย ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ภิกษุจงใจฆ่าสัตว์ ต้องอาบัติ ๔ ตัว เหล่านี้
{๓๕๒} ภิกษุรู้อยู่ บริโภคนํ้ามีตัวสัตว์ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังบริโภค เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่บริโภค (๒) บริโภคแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๕๓} ภิกษุรู้อยู่ ฟื้นอธิกรณ์ที่ทำเสร็จแล้วตามธรรมเพื่อทำใหม่ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังฟื้น เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ฟื้น (๒) ฟื้นแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๕๔} ภิกษุรู้อยู่ ปกปิดอาบัติชั่วหยาบของภิกษุ ต้องอาบัติ ๑ ตัว คือ ปาจิตตีย์
{๓๕๕} ภิกษุรู้อยู่ ให้อุปสมบทบุคคลมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้อุปสมบท เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้อุปสมบท (๒) ให้อุปสมบทแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๕๖} ภิกษุรู้อยู่ ชักชวนกันแล้วเดินทางไกลด้วยกันกับกองเกวียนผู้เป็นโจร ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังเดินทาง เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่เดินทาง (๒) เดินทางแล้ว เป็นปาจิตตีย์{๓๕๗} ภิกษุชักชวนกันแล้วเดินทางไกลด้วยกันกับสตรี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังเดินทาง เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่เดินทาง (๒) เดินทางแล้ว เป็นปาจิตตีย์{๓๕๘} ภิกษุไม่ยอมสละทิฏฐิอันชั่วช้าจนสงฆ์สวดสมนุภาสน์ครบสามจบ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) จบญัตติ เป็นทุกกฏ (๒) จบกรรมวาจา ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์
{๓๕๙} ภิกษุรู้อยู่ ยังร่วมกินร่วมนอนกับภิกษุผู้กล่าวอย่างนั้น ผู้ยังมิได้ทำตามธรรม ยังไม่ได้สละทิฏฐินั้น ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังกินร่วม เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่กินร่วม (๒) กินร่วมแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๖๐} ภิกษุรู้อยู่ เกลี้ยกล่อมสมณุทเทสผู้ถูกสงฆ์นาสนะอย่างนั้นแล้ว ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังเกลี้ยกล่อม เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่เกลี้ยกล่อม (๒) เกลี้ยกล่อมแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
จบ สัปปาณกวรรคที่ ๗
๘. สหธัมมิกวรรค
{๓๖๑} [๑๗๒] ภิกษุอันภิกษุทั้งหลายว่ากล่าวอยู่โดยชอบธรรม พูดอย่างนี้ว่า ‘แน่ะอาวุโส ผมจักยังไม่ศึกษาในสิกขาบทนี้ ตลอดเวลาที่ผมยังไม่ได้สอบถามภิกษุอื่นผู้ฉลาด ผู้ทรงวินัย’ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังพูด เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่พูด (๒) พูดแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๖๒} ภิกษุกล่าวโทษพระวินัย ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังกล่าวโทษ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่กล่าวโทษ (๒) กล่าวโทษแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๖๓} ภิกษุแสร้งทำหลงลืม ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) เมื่อความหลงลืมอันภิกษุทั้งหลายยังไม่ยกขึ้นประกาศ ทำหลงลืม ต้องอาบัติทุกฏ (๒) เมื่อ ความหลงลืมอันภิกษุทั้งหลายยกขึ้นประกาศแล้ว ยังทำหลงลืม ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๖๔} ภิกษุโกรธ ไม่พอใจ ให้ประหาร (ตบตี) ภิกษุ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังประหาร เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ประหาร (๒) ประหารแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๖๕} ภิกษุโกรธ ไม่พอใจ เงื้อหอกคือฝ่ามือให้ภิกษุ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังเงื้อหอกคือฝ่ามือ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่เงื้อหอกคือฝ่ามือ (๒) เงื้อหอกคือฝ่ามือแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๖๖} ภิกษุใส่ความภิกษุด้วยอาบัติสังฆาทิเสสอันไม่มีมูล ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังใส่ความ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ใส่ความ (๒) ใส่ความแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๖๗} ภิกษุแกล้งก่อความรำคาญให้แก่ภิกษุ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังก่อ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ก่อ (๒) ก่อแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๖๘} ภิกษุยืนแอบฟังความเมื่อภิกษุทั้งหลายเกิดความบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการวิวาทกัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) เดินไปด้วยตั้งใจว่าจักฟัง ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ยืนได้ยิน ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๖๙} ภิกษุให้ฉันทะเพี่อกรรมอันเป็นธรรมไปแล้วกลับบ่นว่าในภายหลัง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังบ่นว่า เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่บ่นว่า (๒) บ่นว่าแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๗๐} ภิกษุไม่ให้ฉันทะลุกจากอาสนะหลีกไปเสีย เมื่อเรื่องอันจะพึงวินิจฉัย ยังเป็นไปอยู่ในสงฆ์ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) เมื่อยังไม่ละหัตถบาสแห่งบริษัท ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ละไปแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๗๑} ภิกษุพร้อมกับสงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันให้จีวรแก่ภิกษุแล้วบ่นว่าในภายหลัง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังบ่นว่า เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่บ่นว่า (๒) บ่นว่าแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๗๒} ภิกษุรู้อยู่ น้อมลาภที่เขาน้อมไว้เป็นของจะถวายสงฆ์มาเพื่อบุคคล ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังน้อมมา เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่น้อมมา (๒) น้อมมาแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
จบ สหธัมมิกวรรคที่ ๘
๙. รตนวรรค
{๓๗๓} [๑๗๓] ภิกษุอันเขาไม่ได้บอกให้รู้ก่อนเข้าไปภายในพระตำหนักหลวง ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) ก้าวเท้าที่ ๑ ล่วงธรณีประตู ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ก้าวเท้าที่ ๒ ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๗๔} ภิกษุเก็บรัตนะ ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังเก็บ เป็นทุกกฏใน เพราะประโยคที่เก็บ (๒) เก็บแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์
{๓๗๕} ภิกษุไม่อำลาภิกษุที่มีอยู่แล้วเข้าไปหมู่บ้านในเวลาวิกาล ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) เข้าไปสู่ที่ล้อมเลยก้าวที่หนึ่งไป ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) เลยก้าวที่ ๒ ไป ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๗๖} ภิกษุให้ทำกล่องเข็มด้วยกระดูกก็ดี ด้วยงาก็ดี ด้วยเขาก็ดี ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้ทำ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้ทำ (๒) ให้ทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๗๗} ภิกษุให้ทำเตียงก็ดี ตั่งก็ดี เกินขนาด ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้ทำ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้ทำ (๒) ให้ทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๗๘} ภิกษุให้ทำเตียงก็ดี ตั่งก็ดี หุ้มด้วยนุ่น ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้ทำ
เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้ทำ (๒) ให้ทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๗๙} ภิกษุให้ทำผ้านิสีทนะสำหรับรองนั่งเกินขนาด ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้ทำ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้ทำ (๒) ให้ทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๘๐} ภิกษุให้ทำผ้าปิดฝีเกินขนาดต้องอาบัติ ๒ ตัว (๑) กำลังให้ทำ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้ทำ (๒) ให้ทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๘๑} ภิกษุให้ทำผ้าอาบนํ้าฝนเกินขนาด ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้ทำ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้ทำ (๒) ให้ทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์{๓๘๒} ถาม : ภิกษุให้ทำจีวรมีขนาดเท่าสุคตจีวรต้องอาบัติเท่าไร
ตอบ : ภิกษุให้ทำจีวรมีขนาดเท่าสุคตจีวรต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) กำลังให้ทำ เป็นทุกกฏในเพราะประโยคที่ให้ทำ (๒) ให้ทำแล้ว ต้องอาบัติปาจิตตีย์ภิกษุให้ทำจีวรมีขนาดเท่าสุคตจีวรต้องอาบัติ ๒ ตัวเหล่านี้
จบ รตนวรรคที่ ๙
จบ ขุททกสิกขาบท
๖. ปาฏิเทสนียกัณฑ์
คำถามและคำตอบในปาฏิเทสนียกัณฑ์
สิกขาบทที่ ๑
{๓๘๓} [๑๗๔] ถาม : ภิกษุรับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดีด้วยมือของตน จากมือของภิกษุณีผู้มิใช่ญาติผู้เข้าไปสู่ละแวกบ้านมาฉัน ต้องอาบัติเท่าไร
ตอบ : ภิกษุรับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดีด้วยมือของตน จากมือของภิกษุณีผู้มิใช่ญาติผู้เข้าไปสู่ละแวกบ้านมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยมุ่งจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะทุก ๆ คำกลืนภิกษุรับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดีด้วยมือของตน จากมือของภิกษุณีผู้มิใช่ญาติผู้เข้าไปสู่ละแวกบ้านมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัวเหล่านี้
สิกขาบทที่ ๒
{๓๘๔} ภิกษุไม่ห้ามภิกษุณีผู้แนะนำให้เขาถวายแล้วฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยมุ่งจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะทุก ๆ คำกลืน
สิกขาบทที่ ๓
{๓๘๕} ภิกษุรับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดีในตระกูลที่สงฆ์สมมติว่าเป็นเสกขะด้วยมือของตนมาฉัน ต้องอาบัติ ๒ ตัว คือ (๑) รับด้วยมุ่งจักฉัน ต้องอาบัติทุกกฏ (๒) ต้องอาบัติปาฏิเทสนียะทุก ๆ คำกลืน
สิกขาบทที่ ๔
{๓๘๖} ถาม : ภิกษุอยู่ในเสนาสนะป่าเปลี่ยว รับของเคี้ยวก็ดี ของฉันก็ดี อันเขาไม่ได้บอกให้รู้ก่อนด้วยมือของตนภายในวัดที่อยู่มาฉัน ต้องอาบัติเท่าไหร่
จบ คำถามและคำตอบปาจิตติยกัณฑ์