พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ · นิสสัคคิยกัณฑ์
บทสรุป
เล่ม ๒ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๗๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๔/๔ ในนิสสัคคิยกัณฑ์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ นิสสัคคิยกัณฑ์ บทสรุป (ฉบับหลวง เล่ม ๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒ หน้า ๒๑๖–๒๑๗
หัวข้อประจำหมวด
ปัตตสิกขาบท ว่าด้วยบาตร ๑
อูนปัญจพันธนสิกขาบท ว่าด้วยบาตรมีรอยซ่อมต่ำกว่า ๕ แห่ง ๑
เภสัชชสิกขาบท ว่าด้วยเภสัช ๑
วัสสิกสาฏิกสิกขาบท ว่าด้วยผ้าอาบนํ้าฝน ๑
จีวรอัจฉินทนสิกขาบท ว่าด้วยการชิงจีวรคืน ๑
สุตตวิญญัตติสิกขาบท ว่าด้วยการขอด้ายเอง ๑
มหาเปสการสิกขาบท ว่าด้วยการสั่งให้ช่างหูกทอจีวร ๑
อัจเจกจีวรสิกขาบท ว่าด้วยอัจเจกจีวร ๑
สาสังกสิกขาบท ว่าด้วยเสนาสนะป่าที่น่าหวาดระแวง ๑
ปริณตสิกขาบท ว่าด้วยการน้อมลาภของสงฆ์มาเพื่อตน ๑
รวม ๑๐ สิกขาบทเหล่านี้พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติไว้แล้วดังนี้แล
บทสรุป
{๑๗๒} [๖๖๒] “ท่านทั้งหลาย ธรรมคือนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบท ข้าพเจ้ายกขึ้นแสดงแล้วแล ข้าพเจ้าขอถามท่านทั้งหลายในธรรมคือ นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบทเหล่านั้นว่า ‘ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ’ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๒ ว่า ‘ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ’ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๓ ว่า ‘ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ’ ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วในธรรมคือนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบทเหล่านี้ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้
จบ นิสสัคคิยกัณฑ์
ท่านทั้งหลาย อนึ่ง ธรรมคือปาจิตตีย์ ๙๒ สิกขาบทเหล่านี้แลมาสู่อุทเทส
๑. มุสาวาทวรรค
หมวดว่าด้วยการพูดเท็จ
๑. มุสาวาทสิกขาบท
ว่าด้วยการพูดเท็จ
เรื่องพระหัตถกศากยบุตร
{๑๗๓} [๑] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พระหัตถกศากยบุตรเป็นคนพูดจากลับกลอก ท่านเมื่อเจรจาอยู่กับพวก เดียรถีย์ปฏิเสธแล้วรับ รับแล้วปฏิเสธ เอาเรื่องหนึ่งมากลบเกลื่อนเรื่องหนึ่ง กล่าวเท็จทั้งที่รู้อยู่ พูดนัดหมายไว้แล้วทำให้คลาดเคลื่อนพวกเดียรถีย์พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพระหัตถกศากยบุตรเจรจาอยู่กับพวกเราจึงได้ปฏิเสธแล้วรับ รับแล้วปฏิเสธ เอา
- ๑ปาจิตติยกัณฑ์ ตอนหรือส่วนว่าด้วยอาบัติปาจิตตีย์ล้วนๆ (สุทธิกปาจิตตีย์) มี ๙๒ สิกขาบท แบ่งเป็น ๙ วรรค คือ (๑) มุสาวาทวรรค (๒) ภูตคามวรรค (๓) โอวาทวรรค (๔) โภชนวรรค (๕) อเจลกวรรค (๖) สุราปานวรรค (๗) สัปปาณวรรค (๘) สหธัมมิกวรรค (๙) รตนวรรค แต่ละวรรคมี ๑๐ สิกขาบท เว้นวรรคที่ ๘ มี ๑๒ สิกขาบท จัดเป็นลหุกาบัติ คืออาบัติเบา และเป็นสเตกิจฉา คือยังพอแก้ไขได้ เมื่อภิกษุต้องเข้าแล้วสามารถพ้นได้ด้วยเทสนาวิธิ คือ แสดงความผิดต่อหน้าสงฆ์ คณะ หรือบุคคล
- ๒เดียรถีย์ หมายถึงพวกนักบวชอื่น ๆ ภายนอกพระพุทธศาสนา มีชื่อเรียกต่าง ๆ ในสมัยนั้น เช่น นิครนถ์ อาชีวก ดาบส ปริพาชก ปัณฑรงค์ ซึ่งเป็นผู้บวชถือลัทธิของศาสดาเจ้าลัทธิผู้สร้าง ทิฏฐิความเห็นผิดอันเป็นดุจท่านํ้า ๖๒ ประการ (นัย วิ.อ. ๑/๒๗๑, ม.มู.อ . ๑/๓๒๗)
จบ บทสรุป