พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาจิตติยกัณฑ์ · รตนวรรค
สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระนันทะ [ว่าด้วย การทำจีวรเท่าสุคตจีวร]
เล่ม ๒ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๗๗๖–๗๗๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในรตนวรรคมี ๔ ฉบับ
พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาจิตติยกัณฑ์ รตนวรรค สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระนันทะ [ว่าด้วย การทำจีวรเท่าสุคตจีวร] (ฉบับหลวง เล่ม ๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒ หน้า ๗๑๖–๗๑๙
๑๐. นันทสิกขาบท
ว่าด้วยการทำจีวรมีขนาดเท่าสุคตจีวร
เรื่องพระนันทะ
{๗๗๖} [๕๔๗] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระนันทะ โอรสพระมาตุจฉาของพระผู้มีพระภาคเจ้า เป็นผู้มีรูปงาม น่าดูน่าชม ต่ำกว่าพระผู้มีพระภาคเจ้า ๔ นิ้ว ท่านทรงจีวรมีประมาณเท่าจีวรของพระสุคต พระเถระทั้งหลายได้เห็นท่านพระนันทะมาแต่ไกล จึงลุกจากอาสนะด้วยสำคัญว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จมา ท่านพระนันทะเข้ามาใกล้ จึงจำได้ ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระนันทะจึงได้ใช้จีวรที่มีขนาดเท่าจีวรของพระสุคตเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามท่านพระนันทะว่า “ดูก่อนนันทะ ทราบมาว่าเธอใช้จีวรที่มีขนาดเท่าจีวรของสุคต จริงหรือ”
ท่านพระนันทะทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”
พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนนันทะ ไฉนเธอจึงได้ใช้จีวรมีขนาดเท่าจีวรของสุคตเล่า การกระทำของเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า
พระพุทธบัญญัติ
[๕๔๘] อนึ่ง ภิกษุใดให้ทำจีวรมีขนาดเท่าสุคตจีวรหรือยิ่งกว่าเป็นปาจิตตีย์ มีอันให้ตัดเป็นวินัยกรรม ขนาดแห่งสุคตจีวรของสุคตในคำนั้นดังนี้ คือ โดยยาว ๙ คืบ โดยกว้าง ๖ คืบ โดยคืบสุคต นี้เป็นขนาดแห่งสุคตจีวรของสุคต
สิกขาบทวิภังค์
{๗๗๗} [๕๔๙] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ...
คำว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรงประสงค์ว่า ‘ภิกษุ’ ในข้อความตอนนี้
ที่ชื่อว่า มีขนาดเท่าสุคตจีวร คือ โดยยาว ๙ คืบ โดยกว้าง ๖ คืบ โดยคืบสุคต
คำว่า ให้ทำ คือ ทำเองก็ดี ใช้ผู้อื่นทำก็ิดี ต้องอาบัติทุกกฏในเพราะ ประโยคที่ทำ ต้องอาบัติปาจิตตีย์เพราะได้จีวรนั้นมา พึงตัดเสียก่อน จึงแสดงอาบัติตก
บทภาชนีย์
จตุกกปาจิตตีย์
{๗๗๘} [๕๕๐] จีวรที่ตนทำค้างไว้ ตนทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์
จีวรที่ตนทำค้างไว้ ใช้ผู้อื่นทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์
จีวรที่ผู้อื่นทำค้างไว้ ตนทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์
จีวรที่ผู้อื่นทำค้างไว้ ใช้ผู้อื่นทำต่อจนสำเร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์
ทุกทุกกฏ
ทำเองก็ดี ใช้ผู้อื่นทำก็ดี เพื่อประโยชน์แก่ผู้อื่น ต้องอาบัติทุกกฏ ได้จีวรที่ผู้อื่นทำไว้สำเร็จแล้วมาใช้สอย ต้องอาบัติทุกกฏ
อนาปัตติวาร
{๗๗๙} [๕๕๑] ภิกษุทำจีวรต่ำกว่าขนาด ๑ ภิกษุได้จีวรที่ผู้อื่นทำเสร็จแล้ว มาตัดเสียแล้วใช้สอย ๑ ภิกษุทำเป็นผ้าเพดานก็ดี ทำเป็นผ้าปูพื้นก็ดี ทำเป็นผ้าม่านก็ดี ทำเป็นเปลือกฟูกก็ดี ทำเป็นปลอกหมอนก็ดี ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล
จบ นันทสิกขาบทที่ ๑๐
จบ รตนวรรคที่ ๙
หัวข้อประจำหมวด
อันเตปุรสิกขาบท ว่าด้วยการเข้าเขตพระราชฐานชั้นใน ๑
รตนสิกขาบท ว่าด้วยการเก็บรัตนะที่เจ้าของลืมไว้ ๑
วิกาลคามปเวสนสิกขาบท ว่าด้วยการเข้าหมู่บ้านในเวลาวิกาล ๑
สูจิฆรสิกขาบท ว่าด้วยการทำกล่องเข็ม ๑
มัญจปีฐสิกขาบท ว่าด้วยการทำเตียงตั่งเกินประมาณ ๑
ตูโลนัทธสิกขาบท ว่าด้วยการทำเตียงตั่งหุ้มด้วยนุ่น ๑
นิสีทนสิกขาบท ว่าด้วยการทำผ้าสำหรับรองนั่ง ๑
กัณฑุปฏิจฉาทนสิกขาบท ว่าด้วยการทำผ้าปิดฝี ๑
วัสสิกลาฏิกสิกขาบท ว่าด้วยการทำผ้าอาบนํ้าฝน ๑
นันทสิกขาบท ว่าด้วยพระนันทะใช้จีวรมีขนาดเท่าจีวรพระพุทธเจ้า ๑
บทสรุป
{๗๘๐} ท่านทั้งหลาย ธรรมคือปาจิตตีย์ ๙๒ สิกขาบท ข้าพเจ้ายกขึ้นแสดงแล้วแล ข้าพเจ้าขอถามท่านทั้งหลายในธรรมคือปาจิตตีย์ ๙๒ สิกขาบทนั้นว่า “ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ” ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๒ ว่า “ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ” ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๓ ว่า “ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ” ท่านทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วใน ธรรมคือปาจิตตีย์ ๙๒ สิกขาบทนี้ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ ไว้ด้วยอาการอย่างนี้
จบ ปาจิตติยกัณฑ์
จบ สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระนันทะ [ว่าด้วย การทำจีวรเท่าสุคตจีวร]