พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาจิตติยกัณฑ์ · สุราปานวรรค
สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระสัตตรสวัคคีย์ [ว่าด้วย การซ่อนจีวร]
เล่ม ๒ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๒๗–๖๓๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในสุราปานวรรคมี ๔ ฉบับ
พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาจิตติยกัณฑ์ สุราปานวรรค สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระสัตตรสวัคคีย์ [ว่าด้วย การซ่อนจีวร] (ฉบับหลวง เล่ม ๒ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒ หน้า ๕๙๕–๖๐๐
ติกทุกกฏ
ภิกษุอธิษฐานหรือสละให้ไป ต้องอาบัติทุกกฏ
จีวรที่ถอนแล้ว ภิกษุสำคัญว่ายังมิได้ถอน ใช้สอย ต้องอาบัติทุกกฏ
จีวรที่ถอนแล้ว ภิกษุสงสัย ใช้สอย ต้องอาบัติทุกกฏ
ไม่ต้องอาบัติ
จีวรที่ถอนแล้ว ภิกษุสำคัญว่าถอนแล้ว ใช้สอย ไม่ต้องอาบัติ
อนาปัตติวาร
{๖๒๖} [๓๗๖] ภิกษุใช้สอยจีวรที่ภิกษุผู้รับวิกัปคืนให้ หรือถือวิสาสะแก่ภิกษุ ผู้รับวิกัป ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล
จบ วิกัปปนสิกขาบทที่ ๙
๑๐ จีวรอปนิธานสิกขาบท
ว่าด้วยการซ่อนจีวร
เรื่องภิกษุสัตตรสวัคคีย์
{๖๒๗} [๓๗๗] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์ไม่เก็บงำบริขาร พวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงซ่อนบาตรบ้าง จีวรบ้างของพวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์ขอร้องพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “อาวุโสทั้งหลาย ขอพวกท่านจงคืนบาตรให้แก่พวกกระผม ขอท่านจงคืนจีวรให้แก่พวกกระผม”
พวกภิกษุฉัพพัคคีย์พากันหัวเราะ พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์จึงร้องไห้ ภิกษุทั้งหลายพากันถามว่า “อาวุโสทั้งหลาย พวกเธอร้องไห้ทำไม”
พวกภิกษุสัตตรสวัคคีย์ตอบว่า “อาวุโสทั้งหลาย พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ เหล่านี้ซ่อนบาตรบ้าง จีวรบ้างของพวกกระผม”
บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้ซ่อนบาตรบ้าง จีวรบ้างของภิกษุทั้งหลายเล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกเธอซ่อนบาตรบ้าง จีวรบ้างของภิกษุทั้งหลาย จริงหรือ”
พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”
พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ไฉนพวกเธอจึงได้ซ่อนบาตรบ้าง จีวรบ้างของภิกษุทั้งหลายเล่า การกระทำของพวกเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า
พระพุทธบัญญัติ
[๓๗๘] อนึ่ง ภิกษุใดซ่อนก็ดี ให้ซ่อนก็ดี ซึ่งบาตรก็ดี จีวรก็ดี ผ้าปูนั่งก็ดี กล่องเข็มก็ดี ประคดเอวก็ดี ของภิกษุ โดยที่สุด แม้มุ่งจะหัวเราะเล่น เป็นปาจิตตีย์
สิกขาบทวิภังค์
{๖๒๘} [๓๗๙] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ...
คำว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรงประสงค์ว่า ‘ภิกษุ’ ในข้อความตอนนี้คำว่า ของภิกษุ คือ ของภิกษุอื่น
ที่ชื่อว่า บาตร ได้แก่ บาตร ๒ ชนิด คือ บาตรเหล็ก ๑ บาตรดิน ๑
ที่ชื่อว่า จีวร ได้แก่ ผ้า ๖ ชนิด ชนิดใดชนิดหนึ่ง ซึ่งเข้าองค์กำหนดแห่งผ้าต้องวิกัปเป็นอย่างต่ำที่ชื่อว่า ผ้าปูนั่ง ตรัสหมายถึงผ้าปูนั่งที่มีชาย
ที่ชื่อว่า กล่องเข็ม ได้แก่ กล่องที่มีเข็มก็ตาม ไม่มีเข็มก็ตาม
ที่ชื่อว่า ประคดเอว ได้แก่ ประคดเอว ๒ ชนิด คือ ประคดผ้าชนิดหนึ่ง ประคดไส้สุกรชนิดหนึ่งคำว่า ซ่อน คือ ซ่อนเอง ต้องอาบัติปาจิตตีย์
คำว่า ให้ซ่อน คือ ใช้ผู้อื่นให้ซ่อน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ใช้ครั้งเดียวเขาซ่อนแม้หลายครั้ง ต้องอาบัติปาจิตตีย์คำว่า โดยที่สุด แม้มุ่งจะหัวเราะเล่น คือ ประสงค์จะล้อเล่น
บทภาชนีย์
ติกปาจิตตีย์
{๖๒๙} [๓๘๐] อุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ซ่อนก็ดี ให้ซ่อนก็ดี ซึ่งบาตรก็ดี จีวรก็ดี ผ้าปูนั่งก็ดี กล่องเข็มก็ดี ประคดเอวก็ดี โดยที่สุดแม้มุ่งจะหัวเราะเล่น ต้องอาบัติปาจิตตีย์
อุปสัมบัน ภิกษุสงสัย ซ่อนก็ดี ให้ซ่อนก็ดี ซึ่งบาตรก็ดี จีวรก็ดี ผ้าปูนั่งก็ดี กล่องเข็มกด ประคดเอวก็ดี โดยที่สุด แม้มุ่งจะหัวเราะเล่น ต้องอาบัติปาจิตตีย์อุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ซ่อนก็ดี ให้ซ่อนก็ดี ซึ่งบาตรก็ดี จีวรก็ดี ผ้าปูนั่งก็ดี กล่องเข็มก็ดี ประคดเอวก็ดี โดยที่สุด แม้มุ่งจะหัวเราะเล่น ต้องอาบัติปาจิตตีย์
ภิกษุซ่อนก็ดี ให้ซ่อนก็ดี ซึ่งบริขารอย่างอื่น โดยที่สุด แม้มุ่งจะหัวเราะเล่น ต้องอาบัติทุกกฏ
ภิกษุซ่อนก็ดี ให้ซ่อนก็ดี ซึ่งบาตรก็ดี จีวรก็ดี บริขารอย่างอื่นก็ดี ของอนุปสัมบัน โดยที่สุด แม้มุ่งจะหัวเราะเล่น ต้องอาบัติทุกกฏ .
อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ .
อนุปสัมบัน ภิกษุสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ
อนุปสัมบัน ภิกษุสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ
อนาปัตติวาร
{๖๓๐} [๓๘๑] ภิกษุไม่ประสงค์จะหัวเราะเล่น ๑ ภิกษุเก็บบริขารที่ผู้อื่นวางไว้ไม่ดี ๑ ภิกษุเก็บไว้ด้วยหวังสั่งสอนแล้วจะคืนให้ ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล
จบ จีวรอปนิธานสิกขาบทที่ ๑๐
จบ สุราปานวรรคที่ ๖
- ๑ปัญจกทุกกฏ ว่าด้วยอาบัติทุกกฎตามสิกขาบทนี้ ๕ ลักษณะ
หัวข้อประจำหมวด
สุราปานสิกขาบท ว่าด้วยการดื่มสุรา ๑
อังคุลิปโตทกสิกขาบท ว่าด้วยการใช้นิ้วมือจี้กัน ๑
หัสสธัมมสิกขาบท ว่าด้วยการเล่นนํ้า ๑
อนาทริยสิกขาบท ว่าด้วยความไม่เอื้อเฟื้อ ๑
ภิงสาปนสิกขาบท ว่าด้วยการหลอกให้กลัว ๑
โชติกสิกขาบท ว่าด้วยการก่อไฟผิง ๑
นหานสิกขาบท ว่าด้วยการอาบนํ้า ๑
ทุพพัณณกรณสิกขาบท ว่าด้วยการทำจีวรใหม่ให้เสียสี ๑
วิกัปปนสิกขาบท ว่าด้วยการวิกัปจีวร ๑
จีวรอปนิธานสิกขาบท ว่าด้วยการซ่อนจีวร ๑
๗. สัปปาณกวรรค
หมวดว่าด้วยสัตว์มีชีวิต
๑. สัญจิจจปาณสิกขาบท
ว่าด้วยการจงใจฆ่าสัตว์
เรื่องพระอุทายี
{๖๓๑} [๓๘๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระอุทายีเป็นผู้ชำนาญในการยิงธนู และท่านไม่ชอบพวกกา ท่านจึงยิงมันแล้วตัดหัวมาเสียบหลาวเรียงไว้เป็นลำดับภิกษุทั้งหลายถามอย่างนี้ว่า “อาวุโส ใครฆ่ากาพวกนี้”
พระอุทายีตอบว่า “ผมเอง ขอรับ เพราะผมไม่ชอบกา”
บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระอุทายีจึงได้จงใจฆ่าสัตว์เล่า” แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า
ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท
พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามท่านพระอุทายีว่า “ดูก่อนอุทายี ทราบมาว่าเธอจงใจฆ่าสัตว์ จริงหรือ”
ท่านพระอุทายีทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”
- ๑ผู้ชำนาญในการยิงธนู ในที่นี้หมายถึงมีความชำนาญมาก่อนบวช โดยเป็นอาจารย์สอนวิชายิงธนู (นัย วิ.อ. ๒/๔๑๑)
จบ สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระสัตตรสวัคคีย์ [ว่าด้วย การซ่อนจีวร]