arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · กุกกุวรรค

๙. กปิชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๒๘–๑๐๓๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในกุกกุวรรคมี ๔ ฉบับ

๔๐๔. กปิชาตก (๙)

๙. กปิชาดก (๔๐๔)

ว่าด้วยคุณสมบัติของผู้บริหารหมู่คณะ

(พระโพธิสัตว์กล่าวให้โอวาทแก่ฝูงลิงว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต กุกกุวรรค กปิชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๖๘–๑๖๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๖๖–๒๖๖

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยตฺถ เวรี นิวสติ น วเส ตตฺถ ปณฺฑิโต

เอกรตฺตํ ทฺวิรตฺตํ วา ทุกฺขํ วสติ เวริสุ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บัณฑิตไม่ควรอยู่ในสถานที่ที่คนคู่เวรกันอยู่

เพราะบุคคลเมื่ออยู่ในระหว่างคนเป็นคู่เวรกัน

คืนหนึ่งหรือสองคืนก็ตาม ย่อมอยู่เป็นทุกข์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทิโส เว ลหุจิตฺตสฺส โปสสฺสานุวิธิยฺยโต

เอกสฺส กปิโน เหตุ ยูถสฺส อนโย กโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ลิงตัวหัวหน้ามีจิตเรรวน เพราะทำตามลิงที่มีจิตเรรวน

มันได้ทำความพินาศให้แก่ฝูง เพราะลิงตัวเดียวเป็นเหตุ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

พาโล จ ปณฺฑิตมานี ยูถสฺส ปริหารโก

สจิตฺตสฺส วสํ คนฺตฺวา สเยถายํ ยถา กปิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สัตว์โง่แต่สำคัญตนว่าฉลาด เป็นผู้นำฝูง

ลุอำนาจใจของตนเอง

ก็จะต้องนอนตายเหมือนอย่างลิงตัวนี้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น สาธุ พลวา พาโล ยูถสฺส ปริหารโก

อหิโต ภวติ ญาตีนํ สกุณานํว เจตโก.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สัตว์โง่แต่มีกำลัง เป็นผู้นำฝูง ไม่ดี

เพราะไม่เกื้อกูลแก่หมู่ญาติ

เหมือนนกต่อไม่เกื้อกูลแก่นกทั้งหลาย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ธีโร จ พลวา สาธุ ยูถสฺส ปริหารโก

หิโต ภวติ ญาตีนํ ติทสานํว วาสโว.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ส่วนสัตว์ฉลาดมีกำลัง เป็นผู้นำฝูง ดี

เพราะเกื้อกูลแก่หมู่ญาติ

เหมือนท้าววาสวะเกื้อกูลแก่หมู่เทพชั้นดาวดึงส์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โย จ สีลญฺจ ปญฺญญฺจ สุตญฺจตฺตนิ ปสฺสติ

อุภินฺนมตฺถํ จรติ อตฺตโน จ ปรสฺส จ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ส่วนผู้ใดตรวจดูศีล ปัญญา และสุตะในตน

ผู้นั้นย่อมประพฤติประโยชน์ทั้ง ๒ ฝ่าย

คือ ทั้งตนและผู้อื่น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตสฺมา ตุเลยฺยมตฺตานํ สีลํ ปญฺญํ สุตํปิว (๑)

คณํ วา ปริหเร ธีโร เอโก วาปิ ปริพฺพเชติ.

กปิชาตกํ นวมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม.สี. สีลปญฺญา สุตามิว
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เพราะเหตุนั้น นักปราชญ์พึงตรวจดูตน

เหมือนตรวจดูศีล ปัญญา และสุตะ

แล้วบริหารหมู่คณะบ้าง ปฏิบัติอยู่ลำพังผู้เดียวบ้าง

กปิชาดกที่ ๙ จบ