พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย สัตตกนิบาต · กุกกุวรรค
๕. ทัพพปุปผกชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๙๗–๑๐๐๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในกุกกุวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก สัตตกนิบาต กุกกุวรรค ทัพพปุปผกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๗๗–๒๗๙
(แร้งตอบว่า)
{๙๙๔} [๑๐๐๖] เมื่อใด จะมีความเสื่อม สัตว์ถึงคราวจะสิ้นชีวิต เมื่อนั้นถึงแม้จะติดข่ายและบ่วงอยู่ก็ยังไม่รู้ตัว(ลูกนายพรานกล่าวว่า)
{๙๙๕} [๑๐๐๗] เจ้าจงไปเลี้ยงดูพ่อแม่ผู้แก่เฒ่าซึ่งอยู่ที่ซอกเขาเถิด เราอนุญา ให้เจ้ากลับไปหาพวกญาติโดยสวัสดี(แร้งกล่าวว่า)
{๙๙๖} [๑๐๐๘] ดูก่อนนายพราน เมื่อเป็นเช่นนั้น ท่านจงเพลิดเพลินพร้อมกับ ญาติทั้งปวงเถิดข้าพเจ้าจะไปเลี้ยงดูพ่อแม่ผู้แก่เฒ่าซึ่งอยู่ที่ซอกเขา
๕. ทัพพปุปผชาดก (๔๐๐)
(นากที่หากินนํ้าลึกพูดกะนากที่หากินตามฝั่งว่า)
{๙๙๗} [๑๐๐๙] ดูก่อนผู้เจริญ ผู้เที่ยวหากินตามฝั่ง ขอให้จงตามเรามา เรา จับปลาใหญ่ได้ตัวหนึ่ง มันพาฉันไปด้วยกําลังแรง(นากที่หากินตามฝั่งกล่าวว่า)
{๙๙๘} [๑๐๑๐] ดูก่อนผู้เจริญ ผู้เที่ยวหากินในน้ำลึก จงจับปลาให้มั่นด้วยกำลัง เราจักจับยกปลานั้นขึ้น เหมือนครุฑคาบพญานาคฉะนั้น
- ๑หรือ ตำนานตาอินกะตานา
(นากทั้งสองกล่าวกะสุนัขจิ้งจอกว่า)
{๙๙๙} [๑๐๑๑] เราทั้งสองเกิดข้อพิพาทขึ้นแล้ว ดูก่อนสหายทัพพปุปผะ ขอ ท่านจงฟังเราจงระงับความบาดหมางกันขอให้ข้อพิพาท สงบลงด้วย(สุนัขจิ้งจอกกล่าวว่า)
{๑๐๐๐} [๑๐๑๒] เราเคยเป็นผู้พิพากษามาก่อน พิจารณาคดีความมามากนักแล้ว นี่สหาย เราจะช่วยระงับความบาดหมางให้ ข้อพิพาทจะได้ สงบลง{๑๐๐๑} [๑๐๑๓] ดูก่อนนากผู้เที่ยวหากินตามฝั่งท่านจงคาบเอาท่อนหางไป ท่อนหัวเป็นของนากผู้เที่ยวหากินในนํ้าลึกส่วนท่อนกลางนี้ จักเป็นของเราผู้ตัดสิน(นากทั้งสองพูดกันว่า)
{๑๐๐๒} [๑๐๑๔] ท่อนกลางที่สุนัขจิ้งจอกนำเอาไปนั้นจักเป็นอาหารได้หลายวัน ถ้าพวกเราไม่วิวาทกัน สุนัขจิ้งจอกจะนำเอาปลาตะเพียนท่อน กลางไปไม่ได้(เมียสุนัขจิ้งจอกถามว่า)
{๑๐๐๓} [๑๐๑๕] พระราชามหากษัตริย์ได้ครอบครองราชสมบัติแล้วจะพึงทรง ยินดีแม้ฉันใดดิฉันได้เห็นสามีมีอาหารเต็มปากในวันนี้ก็ย่อม ยินดีฉันนั้น{๑๐๐๔} [๑๐๑๖] ท่านเป็นสัตว์บก ไฉนจึงจับเอาปลาในนํ้ามาได้ ดูก่อนท่านผู้ ร่วมใจ ดิฉันถามท่าน จงบอกดิฉันว่าท่านจับปลานั้นมาได้อย่างไร
(สุนัขจิ้งจอกตอบว่า)
{๑๐๐๕} [๑๐๑๗] สัตว์ทั้งหลายย่อมซูบผอมเพราะวิวาทกันสูญเสียทรัพย์ก็ เพราะวิวาทกัน นากสองตัวเสื่อมจากปลานี้ก็เพราะวิวาทกัน ดูก่อนนางมายาวี เจ้าจงกินปลาตะเพียนแดงนี้เสีย
{๑๐๐๖} [๑๐๑๘] ในหมู่มนุษย์ มีข้อพิพาทเกิดขึ้น ณ ที่ใด หมู่มนุษย์ก็จะพากัน ไปหาผู้พิพากษา ณที่นั้น เพราะว่าผู้พิพากษาเป็นผู้แนะนำพวกเขา ทั้งพวกเขาต้องเสียทรัพย์ ณ ที่นั้นอีก ส่วนพระคลังหลวงกลับ เจริญขึ้น
๖. ทสัณณกชาดก (๔๐๑)
ว่าด้วยสิ่งที่ทำได้ยากกว่าทุกอย่าง
(พระราชาตรัสถามอายุรบัณฑิตว่า)
{๑๐๐๗} [๑๐๑๙] ชายผู้นี้กลืนดาบที่คมกริบซึ่งทำมาจากแคว้นทสัณณกะที่สามารถ ดื่มเลือดของผู้ที่ไปแตะต้องได้ในท่ามกลางบริษัท เหตุอย่างอื่น ที่ทำยากกว่าการกลืนดาบนี้ยังมีอีกไหม ฉันถามท่านถึงเหตุที่ ทำได้ยากอย่างอื่น ขอท่านจงบอกแก่ฉัน(อายุรบัณฑิตทูลตอบว่า)
{๑๐๐๘} [๑๐๒๐] ชายผู้นี้กลืนดาบที่สามารถดื่มเลือดของผู้ที่ไปแตะต้องได้ก็ เพราะความโลภ ก็ผู้ใดพูดว่าจะให้สิ่งนั้นสิ่งนี้ คำพูดว่าจะให้ นั้นทำได้ยากกว่าการกลืนดาบนั้น เหตุอย่างอื่นทั้งหมดทำได้ง่าย นัก ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นจอมแห่งชาวมคธ ขอพระองค์โปรด ทรงทราบอย่างนี้เถิด
จบ ๕. ทัพพปุปผกชาดก