arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · จัตตาฬีสนิบาต

๓. อลัมพุสาชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๔๗๘–๒๔๙๔ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๕ ในจัตตาฬีสนิบาตมี ๔ ฉบับ

๕๒๓. อลมฺพุสาชาตก (๓)

๓. อลัมพุสาชาดก (๕๒๓)

ว่าด้วยเทพธิดาอลัมพุสา

(พระศาสดาเมื่อจะทรงทำเนื้อความนั้นให้แจ่มแจ้ง จึงตรัสว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก จัตตาฬีสนิบาต อลัมพุสาชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๔๓๗–๔๔๑ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๖๑๑–๖๑๘

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อถาพฺรวิ พฺรหา อินฺโท วตฺรภู ชยตํ ปิตา

เทวกญฺญํ ปราเภตฺวา สุธมฺมายํ อลมฺพุสํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ครั้งนั้น พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่ทรงปราบปรามวัตรอสูร

ซึ่งเป็นพระบิดาแห่งเหล่าเทพบุตรผู้มีชัย

ทรงเล็งเห็นอลัมพุสาเทพกัญญาว่ามีความสามารถ

ณ สุธรรมาเทวสถานแล้วจึงมีเทวโองการว่า

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มิสฺเส เทวา ตํ ยาจนฺติ ตาวตึสา สอินฺทกา

อิสิปโลภิเก (๑) คจฺฉ อิสิสิงฺคํ อลมฺพุเส. (๒)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. อิสิปฺปโลภเน
  2. ๒ก. อลมฺพเส
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

แม่นางมิสสาเทพกัญญา เทวดาชั้นดาวดึงส์

พร้อมทั้งพระอินทร์ขอร้องแม่นาง

แม่นางอลัมพุสาผู้สามารถจะประเล้าประโลมฤๅษีได้

แม่นางจงไปหาอิสิสิงคดาบสเถิด

(ท้าวสักกะทรงพระบัญชานางอลัมพุสาแล้วตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปุรายํ อเมฺห อจฺเจติ (๑) วตฺตวา พฺรหฺมจริยวา

นิพฺพานาภิรโต วุทฺโธ ตสฺส มคฺคานิ อาวร.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก.ม. นาจฺเจติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดาบสองค์นี้เป็นผู้มีวัตร ประพฤติพรหมจรรย์

ยินดียิ่งในนิพพาน เป็นผู้เจริญด้วยคุณธรรม

อย่าล่วงเลยพวกเราไปก่อนเลย

เธอจงกั้นทางที่จะไปสู่เทวโลกของท่านไว้

(นางอลัมพุสาเทพกัญญาได้ฟังพระราชดำรัสดังนั้น จึงตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เทวราช กิเมว ตฺวํ มเมว ตุวํ สิกฺขสิ

อิสิปโลภิเก คจฺฉ สนฺติ อญฺญาปิ อจฺฉรา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระเทวราช พระองค์ทรงทำอะไรอยู่

พระองค์จึงทรงเห็นแต่หม่อมฉันเท่านั้นว่า

แม่นางผู้สามารถจะประเล้าประโลมฤๅษีได้

เธอจงไป นางเทพอัปสรแม้อื่นก็มีอยู่

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มาทิสิโย ปวรา เจว อโสเก นนฺทเน วเน

ตาสํปิ โหตุ ปริยาโย ตาปิ ยนฺตุ ปโลภิกา. (๑)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ปโลภนา. เอวมุปริปิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

นางเทพอัปสรผู้ทัดเทียมกับหม่อมฉัน

และประเสริฐกว่าหม่อมฉัน ในอโศกนันทวันก็มีอยู่

ขอวาระแห่งการไปจงมีแก่นางเทพอัปสรเหล่านั้นเถิด

แม้นางเทพอัปสรเหล่านั้นก็จงไปประเล้าประโลมเถิด

(ท้าวสักกเทวราชได้ตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อทฺธา หิ สจฺจํ ภณสิ สนฺติ อญฺญาปิ อจฺฉรา

ตาทิสิโย ปวรา เจว อโสเก นนฺทเน วเน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เธอพูดถูกต้องอย่างแท้จริง

ถึงนางเทพอัปสรเหล่าอื่นที่ทัดเทียมกับเธอ

และประเสริฐกว่าเธอในอโศกนันทวันก็มีอยู่

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น ตา เอวํ ปชานนฺติ ปาริจริยํ ปุมํ คตา

ยาทิสํ ตฺวํ ปชานาสิ นาริ สพฺพงฺคโสภเน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

แม่นางผู้มีความงามทั่วสรรพางค์กาย

แต่นางเทพอัปสรเหล่านั้นไปแล้ว

ไม่รู้จักการบำเรอชายอย่างที่เธอรู้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตฺวเมว คจฺฉ กลฺยาณิ อิตฺถีนํ ปวรา จสิ

ตเวว วณฺณรูเปน วสมานาปยิสฺสสิ. (๑)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. สวสมานยิสฺสสิ, อิ. วสมานามยิสฺสสิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เชิญไปเถิด แม่นางผู้มีความงาม

เพราะเธอประเสริฐกว่าหญิงทั้งหลาย

เธอจักใช้รูปร่างผิวพรรณของเธอ

นำดาบสมาสู่อำนาจได้

(พระนางอลัมพุสาได้ฟังดังนั้นแล้ว จึงกราบทูลว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

นวาหํ น คมิสฺสามิ เทวราเชน เปสิตา

วิเภมิ เจตํ อาสาทุํ อุคฺคเตโช หิ พฺราหฺมโณ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

หม่อมฉันถูกพระเทวราชทรงใช้จะไม่ทำก็ไม่ได้

แต่หม่อมฉันหวั่นเกรงการที่จะประเล้าประโลมให้ดาบสนั้นยินดี

เพราะท่านเป็นพราหมณ์ มีเดชสูงส่ง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อเนเก นิรยํ ปตฺตา อิสิมาสาทิยา ชนา

อาปนฺนา โมหสํสารํ ตสฺมา โลมานิ หํสเย.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชนทั้งหลายประเล้าประโลมฤๅษีให้ยินดีแล้วตกนรก

ถึงสังสารวัฏเพราะความงมงายมีจำนวนมิใช่น้อย

เพราะเหตุนั้น หม่อมฉันจึงขนพองสยองเกล้า

(พระศาสดาตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิทํ วตฺวาน ปกฺกามิ อจฺฉรา กามวณฺณินี

มิสฺสา มิสฺเสตุมิจฺฉนฺตี (๑) อิสิสิงฺคํ อลมฺพุสา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. มิสฺสิตุมิจฺฉนฺตี
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อลัมพุสา มิสสาเทพอัปสร ผู้มีวรรณะน่าใคร่

ปรารถนาเพื่อจะให้อิสิสิงคดาบสคลุกเคล้าระคนด้วยกิเลส

ครั้นกล่าวอย่างนี้แล้วก็หลีกไป

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สา จ ตํ วนโมคยฺห อิสิสิงฺเคน รกฺขิตํ

พิมฺพชาลกสญฺฉนฺนํ สมนฺตา อฑฺฒโยชนํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ก็อลัมพุสาเทพอัปสรนั้นได้ลงสู่ป่าที่อิสิสิงคดาบสรักษา

ซึ่งดารดาษด้วยเถาตำลึงสุกมีประมาณกึ่งโยชน์โดยรอบนั้น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปาโตว ปาตราสมฺหิ อุทยสมยํ (๑) ปติ

อคฺคิฏฺฐํ ปริมชฺชนฺตํ อิสิสิงฺคํ อุปาคมิ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. อุทณฺฆสมยํ, ม. อุทนฺตสมยํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

นางเข้าไปหาอิสิสิงคดาบสผู้กำลังปัดกวาดโรงไฟแต่เช้าตรู่

ก่อนเวลาอาหารเช้า ใกล้เวลาอาทิตย์อุทัย

(ลำดับนั้น ดาบสถามนางว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กา นุ วิชฺชุริวาภาสิ โอสธี วิย ตารกา

วิจิตฺตหตฺถาภรณา (๑) อามุตฺตมณิกุณฺฑลา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑อิ. วิจิตฺตวตฺถาภรณา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เธอเป็นใครหนอ

รัศมีช่างงามผ่องใสดังสายฟ้า ประดุจดาวประกายพรึก

ประดับกำไลมืออันวิจิตร สวมใส่ต่างหูแก้วมณี

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อาทิจฺจวณฺณสงฺกาสา เหมจนฺทนคนฺธินี

สญฺญตูรู มหามายา กุมารี จารุทสฺสนา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

มีประกายดุจแสงอาทิตย์ ร่างกายมีกลิ่นหอมด้วยจันทน์เหลือง

ลำขากลมกลึงสวยงาม มีมายามากมาย

กำลังสาวแรกรุ่น น่าทัศนาเชยชม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

วิลากา (๑) มุทุกา สุทฺธา ปาทา เต สุปฺปติฏฺฐิตา

คมนา กามนียา เต หรนฺติเยว เม มโน.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. วิลคฺคา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เท้าทั้ง ๒ ของเธออ่อนละมุน สะอาดหมดจด ไม่แหว่งเว้า

ตั้งลงเรียบเสมอด้วยดี ทุกย่างก้าวของเธอน่ารักใคร่

ดึงใจอาตมาให้วาบหวาม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อนุปุพฺพา จ เต อูรู นาคนาสสมูปมา

วิมฏฺฐา ตุยฺหํ สุสฺโสณี อกฺขสฺส ผลกํ ยถา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อนึ่ง ลำขาของเธอเป็นปล้อง ๆ เหมือนกับงวงช้าง

สะโพกของเธอเกลี้ยงเกลากลมกลึงผึ่งผายสวยงาม

เหมือนแผ่นกระดานสะกา

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุปฺปลสฺเสว กิญฺชกฺขา นาภิ เต สาธุสณฺฐิตา

ปุรา กณฺหญฺชนสฺเสว ทูรโต ปฏิทิสฺสติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

นาภีของเธอตั้งอยู่เรียบร้อยดีเหมือนฝักดอกอุบล

ปรากฏได้แต่ไกลเหมือนเกสรดอกอัญชันเขียว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทุวิธา ชาตา อุรชา อวณฺฏา สาธุปจฺจุทา

ปโยธรา อปติตา (๑) อฑฺฒลาพุสมา ถนา

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก.สี.อิ. อปฺปตีตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ถันเกิดที่ทรวงอกทั้งคู่หาขั้วมิได้

เต่งเต้าสวยงามทรงเกษียรรสไว้

ไม่หย่อนยาน เสมอเหมือนกับผลน้ำเต้าครึ่งผล

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ทีฆา กมฺพุตลาภาสา คีวา เอเณยฺยกา ยถา

ปณฺฑราวรณา วคฺคุ จตุตฺถมนสนฺนิภา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ลำคอของเธอยาวประดุจลำคอนางเนื้อทราย

เปล่งปลั่งดั่งพื้นแผ่นทองคำ

ริมฝีปากของเธองามเปล่งปลั่งดั่งลิ้นหัวใจห้องที่ ๔

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุทฺธคฺคา จ อธคฺคา จ ทุมคฺคปริมชฺชิตา

ทุวิชา เนลสมฺภูตา ทนฺตา ตว สุทสฺสนา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ฟันของเธอทั้งข้างบนข้างล่าง

ขัดสีได้อย่างเลิศด้วยไม้ชำระฟัน

เกิดขึ้น ๒ คราว เป็นฟันที่ปราศจากโทษ ดูสวยงาม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อปณฺฑรา โลหิตนฺตา ชิญฺชุกผลสนฺนิภา (๑)

อายตา จ วิสาลา จ เนตฺตา ตว สุทสฺสนา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. ชิญฺชูก
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดวงเนตรทั้ง ๒ ของเธอดำขลับ

ตามขอบดวงตาเป็นสีแดง เปล่งปลั่งดั่งเมล็ดมะกล่ำ

ทั้งยาวทั้งกว้าง ดูสวยงาม

บาลี (มหาจุฬาฯ)

นาติทีฆา สุสมฺมฏฺฐา กนกพฺยา (๑) สโมจิตา

อุตฺตมงฺครุหา ตุยฺหํ เกสา จนฺทนคนฺธิกา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑อิ. กนกคฺคา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เส้นผมที่งอกขึ้นที่ศีรษะของเธอไม่ยาวเกินไป

เกลี้ยงเกลาดี ตกแต่งด้วยหวีทองคำ

มีกลิ่นหอมเหมือนกลิ่นจันทน์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยาวตา กสิโครกฺขา วาณิชานญฺจ (๑) ยา คติ

อิสีนญฺจ ปรกฺกนฺตํ สญฺญตานํ ตปสฺสินํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑อิ. วณิชานํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชาวนาชาวไร่ คนเลี้ยงโค พ่อค้ามีความสำเร็จ

และฤๅษีผู้มีความสำรวม บำเพ็ญตบะ

มีความบากบั่น มีประมาณเท่าใด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น เต สมสมํ ปสฺเส อสฺมึ ปฐวิมณฺฑเล (๑)

โก วา ตฺวํ กสฺส วา ปุตฺโต กถํ ชาเนมุ ตํ มยํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. ปถวิ, อิ. ปุถุวิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชนมีประมาณเท่านั้นในปฐพีมณฑลนี้

แม้คนหนึ่งที่เสมอเหมือนเธอ อาตมายังไม่เห็น

เธอเป็นใคร เป็นลูกของใครหรือ อาตมาจะรู้จักเธอได้อย่างไร

(นางอลัมพุสาเทพกัญญารู้ว่าอิสิสิงคดาบสนั้นหลงใหลแล้ว จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น ปญฺหกาโล ภทฺทนฺเต กสฺสเปวํ คเต สติ

เอหิ สมฺม รมิสฺสาม อุโภ อสฺมากมสฺสเม

เอหิ ตํ อุปคุยฺหิสฺสํ (๑) รตีนํ กุสโล ภว.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. อุปคูหิสฺสํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านกัสสปะผู้เจริญ เมื่อจิตของท่านเป็นไปอย่างนี้แล้ว

ก็ไม่ใช่กาลที่จะเป็นปัญหา มาเถิด สหาย

เราทั้ง ๒ จักอภิรมย์กันในอาศรมของเรา

มาเถิด ดิฉันจักคลุกเคล้าท่าน

ขอท่านเป็นผู้ฉลาดในความยินดีในเบญจกามคุณเถิด

(พระศาสดาเมื่อจะทรงประกาศความข้อนั้นจึงตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิทํ วตฺวาน ปกฺกามิ อจฺฉรา กามวณฺณินี

มิสฺสา มิสฺสิตุมิจฺฉนฺตี อิสิสิงฺคํ อลมฺพุสา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อลัมพุสา มิสสาเทพอัปสร ผู้มีวรรณะน่าใคร่

ปรารถนาเพื่อจะให้อิสิสิงคดาบสคลุกเคล้าระคนด้วยกิเลส

ครั้นกล่าวอย่างนี้แล้วก็หลีกไป

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โส จ เวเคน นิกฺขมฺม เฉตฺวา ทนฺธปรกฺกมํ (๑)

ตมุตฺตมาสุ เวณีสุ อชฺฌปฺปตฺโต (๒) ปรามสิ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ม. ทนฺธปทกฺกมํ
  2. ๒อิ. อชฺฌาปตฺโต
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ก็ดาบสนั้นตัดความเฉื่อยชาเสียแล้ว รีบออกไปโดยเร็ว

ประชิดตัวนาง ลูบเรือนผมบนศีรษะ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตมุทาวตฺต กลฺยาณี ปลิสฺสชิ สุโสภนี

จวิ ตมฺหิ พฺรหฺมจริยา ยถา ตํ อถ โตสิตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เทพอัปสรกัลยาณีผู้มีความสวยสดงดงาม

หันกลับมาสวมกอดดาบสนั้น

นางมีความยินดีที่ดาบสเคลื่อนจากพรหมจรรย์นั้น

ตามที่ท้าวสักกะปรารถนา

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มนสา อคมา อินฺทํ วสนฺตํ นนฺทเน วเน

ตสฺสา สงฺกปฺปมญฺญาย มฆวา เทวกุญฺชโร.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

นางได้มีใจรำลึกถึงพระอินทร์ซึ่งประทับอยู่ในนันทวัน

ท้าวมัฆวานเทพกุญชรทรงทราบความดำริของนางแล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปลฺลงฺกํ ปหิณี ขิปฺปํ โสวณฺณํ โสปวาหน

สอุตฺตรจฺฉทปญฺญาสํ สหสฺสปฏิยตฺถตํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ทรงส่งบัลลังก์ทอง พร้อมทั้งเครื่องบริวาร

พร้อมทั้งทับทรวง ๕๐ อัน

และเครื่องปูลาด ๑,๐๐๐ ผืน ไปโดยเร็วพลัน

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตเมนํ ตตฺถ ธาเรสิ อุเร กตฺวาน โสภนา

ยถา เอกมุหุตฺตํว ตีณิ วสฺสานิ ธารยิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

แม่โฉมงามโอบอุ้มดาบสนั้นไว้แนบทรวงอก

กกกอดอยู่ตลอด ๓ ปีบนบัลลังก์นั้น

เป็นเหมือนเพียงครู่เดียวเท่านั้น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

วิมโท ตีหิ วสฺเสหิ ปพุชฺฌิตฺวาน พฺราหฺมโณ

อทฺทสาสิ หริตรุกฺเข สมนฺตา อคฺคิยายนํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

โดยล่วงไป ๓ ปี ดาบสพราหมณ์จึงสร่างเมา รู้สึกตัว

ได้เห็นต้นไม้เขียวชะอุ่มขึ้นอยู่โดยรอบเรือนไฟ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

นวปตฺตวนํ ผุลฺลํ โกกิลคฺคณโฆสิตํ

สมนฺตา ปวิโลเกตฺวา รุทํ อสฺสูนิ วตฺตยิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ป่าไม้ผลัดใบใหม่ ออกดอกบานสะพรั่ง

กึกก้องไปด้วยฝูงนกดุเหว่า ครั้นท่านเหลียวมองดูโดยรอบ

ก็หลั่งน้ำตาร้องไห้รำพันว่า

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น ชุเห น ชเป มนฺเต อคฺคิหุตฺตํ ปหาปิตํ

โก นุ เม (๑) ปาริจริยาย ปุพฺเพ จิตฺตํ ปโลภยิ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. เส
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เรามิได้บูชาไฟ มิได้สาธยายมนต์

อะไรบันดาลการบูชาไฟให้เสื่อมสิ้นไป

ใครหนอประเล้าประโลมบำเรอจิตของเราในกาลก่อน

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อรญฺเญ เม วิหรโต โย เม เตชา ห สมฺภุตํ

นานารตฺนปริปูรํ นาวํว คณฺหิ อณฺณเว.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เมื่อเราอยู่ป่า ผู้ใดหนอมายึดเอาฌานคุณ

ที่เกิดมีพร้อมกับเดชของเราไป

ประดุจยึดเอานาวาที่เต็มเปี่ยมด้วยรัตนะนานาชนิดในท้องทะเลหลวง

(นางอลัมพุสาเทพกัญญาได้ฟังดังนั้น จึงปรากฏกายยืนอยู่กล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อหนฺเต ปาริจริยาย เทวราเชน เปสิตา

อวธึ จิตฺตํ จิตฺเตน ปมาทา (๑) ตฺวํ น พุชฺฌสิ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ปมาโท
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดิฉันถูกท้าวเทวราชทรงใช้มาเพื่อบำเรอท่าน

ได้ใช้จิตฆ่าจิตท่าน เพราะความประมาท ท่านจึงไม่รู้สึกตัว

(อิสิสิงคดาบสได้ฟังนางอลัมพุสาเทพกัญญาแล้ว ระลึกถึงโอวาทที่บิดาให้ไว้ คร่ำครวญอยู่ได้กล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิมานิ กิร มํ ตาโต กสฺสโป อนุสาสติ

กมลาสริสิตฺถิโย (๑) ตาโย พุชฺเฌสิ มาณว.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. กมลาสทิสิตฺถิโย
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เดิมที พ่อกัสสปะพร่ำสอนถ้อยคำเหล่านี้กับเราว่า

พ่อมาณพ หญิงเปรียบได้กับดอกนารีผล

เจ้าจงรู้จักหญิงเหล่านั้น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุเร คณฺฑาโย พุชฺเฌสิ ตาโย พุชฺเฌสิ มาณว

อิจฺจานุสาสิมํ ตาโต ยถา มํ อนุกมฺปโก.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พ่อกัสสปะดูเหมือนจะเอื้อเอ็นดูเรา

จึงพร่ำสอนเราอย่างนี้ว่า มาณพ เจ้าจงรู้จักหญิงผู้มีฝีที่อก

เจ้าจงรู้จักหญิงเหล่านั้น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตสฺสาหํ วจนํ นากํ ปิตุ วุทฺธสฺส สาสนํ

อรญฺเญ นิมฺมนุสฺสมฺหิ สฺวชฺช ฌายามิ เอกโก.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เรามิได้ทำตามคำสอนของบิดาผู้เจริญนั้น

วันนี้เรานั้นจึงซบเซาอยู่แต่ผู้เดียวในป่าที่หามนุษย์มิได้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โสหํ ตถา กริสฺสามิ ธิรตฺถุ ชีวิเตน เม

ปุน วา ตาทิโส เหสฺสํ มรณํ เม ภวิสฺสติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

น่าติเตียนจริงหนอ ชีวิตของเรา

เราจักทำอย่างที่เราเคยเป็นเช่นนั้น

หรือมิฉะนั้นเราก็จักตายเสีย

(พระศาสดาตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตสฺส เตชํ วิริยญฺจ ธิตึ ญตฺวา อวฏฺฐิตํ

สิรสา อคฺคหี ปาเท อิสิสิงฺคํ อลมฺพุสา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อลัมพุสาเทพกัญญา ครั้นทราบเดช ความเพียร

และปัญญาของดาบสนั้น ดำรงมั่นคงแล้ว

จึงจับเท้าทั้งสองของดาบสทูนไว้ที่ศีรษะ

ละล่ำละลักกล่าวกับอิสิสิงคดาบสว่า

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มา เม กุชฺฌ มหาวีร มา เม กุชฺฌ มหาอิเส

มหา อตฺโถ มยา จิณฺโณ ติทสานํ ยสสฺสินํ

ตยา สงฺกมฺปิตํ อาสิ สพฺพํ เทวปุรํ ตทา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อย่าโกรธดิฉันเลย ท่านมหาวีระ

อย่าโกรธดิฉันเลย ท่านมหาฤๅษี

ดิฉันบำเพ็ญประโยชน์อันใหญ่หลวงเพื่อเทพชั้นไตรทศผู้มียศ

เพราะเทพบุรีทั้งหมดถูกพระคุณเจ้าทำให้หวั่นไหวในคราวนั้น

(อิสิสิงคดาบสกล่าวคาถาว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตาวตึสา จ เย เทวา ติทสานญฺจ วาสโว

ตฺวญฺจ ภทฺเท สุขี โหหิ คจฺฉ กญฺเญ ยถาสุขํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

แม่นางผู้เจริญ ขอทวยเทพชั้นดาวดึงส์

ท้าววาสวะแห่งเทพชั้นไตรทศ และเธอจงเป็นสุข ๆ เถิด

เชิญเธอไปตามสบายเถิด แม่เทพกัญญา

(พระศาสดาตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตสฺส ปาเท คเหตฺวาน กตฺวา จ นํ ปทกฺขิณํ

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน ตมฺหา ฐานา อปกฺกมิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อลัมพุสาเทพกัญญา ครั้นจับเท้าทั้ง ๒ ของดาบสแล้ว

จึงประคองอัญชลี กระทำประทักษิณดาบสนั้น

แล้วได้หลีกไปจากที่นั้น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โย จ ตสฺสาสิ ปลฺลงฺโก โสวณฺโณ โสปวาหโน

สอุตฺตรจฺฉทปญฺญาโส สหสฺสปฏิยตฺถโต

ตเมว ปลฺลงฺกมารุยฺห อคา เทวาน สนฺติเก.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

นางเทพกัญญาขึ้นสู่บัลลังก์ทอง

พร้อมทั้งเครื่องบริวาร พร้อมทั้งทับทรวง ๕๐

และเครื่องปูลาด ๑,๐๐๐ ผืน อันเป็นของนางนั่นเอง

ได้กลับไปในสำนักเทพทั้งหลาย

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตโมกฺกมิว อายนฺตึ ชลนฺตึ วิชฺชุตํ ยถา

ปตีโต สุมโน วิตฺโต เทวินฺโท อททา วรํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท้าวสักกะจอมเทพทรงมีปีติและโสมนัส ปลาบปลื้มหฤทัย

ได้พระราชทานพรกับนางเทพกัญญานั้นซึ่งกำลังมา

ราวกับประทีปอันรุ่งเรือง ดุจสายฟ้าแลบ

(นางอลัมพุสากราบทูลว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

วรญฺเจ เม อโท สกฺก สพฺพภูตานมิสฺสร

น อิสิปโลภิกา (๑) คจฺเฉ เอตํ สกฺก วรํ วเรติ.

อลมฺพุสาชาตกํ ตติยํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. นิสิปฺปโลภิกา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าแต่ท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่แห่งภูตทั้งปวง

หากพระองค์ทรงประทานพรแก่หม่อมฉันไซร้

ขอหม่อมฉันอย่าต้องไปประเล้าประโลมฤๅษีอีกเลย

ข้าแต่ท้าวสักกะ หม่อมฉันขอพรข้อนี้ ดังนี้แล

อลัมพุสาชาดกที่ ๓ จบ