arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จตุกกนิบาต · จุลลกุณาลวรรค

๑. กุณฑลิกชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๖๒–๖๖๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๑๐ ในจุลลกุณาลวรรคมี ๔ ฉบับ

_______

๕. จูฬกุณาลวคฺค

๓๔๑. กุณฺฑลิกชาตก (๑)

๕. จูฬกุณาลวรรค

หมวดว่าด้วยนกกุณาละหมวดสั้น

๑. กุณฑลิกชาดก (๓๔๑)

ว่าด้วยกุณฑลิกราชา

(ในเรื่องที่พญานกกุณาละพูดกับนกปุณณมุขะนี้มีคาถาประพันธ์ไว้อีกส่วนหนึ่งว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก จตุกกนิบาต จุลลกุณาลวรรค กุณฑลิกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๑๗–๑๑๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๘๙–๑๙๐

บาลี (มหาจุฬาฯ)

นรานมารามกราสุ นาริสุ

อเนกจิตฺตาสุ อนิคฺคหาสุ จ

สพฺพตฺถ นาปีติกราปิ เจ สิยา (๑)

น วิสฺสเส ติตฺถสมา หิ นาริโย.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. สิยุํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บรรดาพวกผู้หญิงที่ทำความรื่นรมย์ให้แก่พวกผู้ชาย

เป็นคนหลายใจ ไม่มีใครจะบังคับได้

แม้ถ้าว่าพวกนางจะพึงทำให้เกิดความพอใจในที่ทั้งปวง

ก็ไม่ควรไว้ใจ เพราะว่าพวกผู้หญิงเปรียบเสมือนท่าน้ำ

(พญานกกุณาละเกิดเป็นปัญจาลจัณฑปุโรหิต นำเหตุที่ตนได้เห็นมาแสดงว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยญฺจ (๑) ทิสฺวา กินฺนรกินฺนรานํ (๒)

สพฺพิตฺถิโย น รมนฺติ อคาเร

ตํ ตาทิสํ มจฺจํ จชิตฺวา ภริยา

อญฺญํ ทิสฺวา ปุริสํ ปีฐสปฺปึ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. ยํ เว
  2. ๒ฉ. กณฺฑรีกินฺนรานํ, ม. กินฺนรีกินฺนรานํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บัณฑิตเห็นเหตุคลายความกำหนัดของพญากินนร

และพญากินนรีแล้ว พึงทราบเถิดว่า

ผู้หญิงทั้งปวงไม่ยินดีในเรือนของสามี

เหมือนภรรยาได้ทอดทิ้งสามีคู่ชีวิตเช่นนั้นไป

เพราะพบชายอื่นแม้เป็นคนง่อยเปลี้ย

(พญานกกุณฑลิกะเกิดเป็นพระเจ้าพรหมทัต เมื่อจะแสดงเรื่องที่ตนได้ทราบ มาแล้ว จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

พกสฺส จ พาวริกสฺส รญฺโญ

อจฺจนฺตกามานุคตสฺส ภริยา

อจฺจาจรี (๑) พทฺธวสานุคสฺส ๔

กึ วาปิ อิตฺถี นาติจเร ตทญฺญํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. อวาจรี, ม. อนาจาริ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระมเหสีของพระเจ้าพกะและพระเจ้าพาวรี

ผู้หมกมุ่นอยู่ในกามมากเกินไป

ได้เป็นชู้กับมหาดเล็กคนสนิทของพระนาง

มีหรือผู้หญิงทั้งหลายจะไม่พึงเป็นชู้กับชายอื่น

(พญานกกุณฑลิกะเกิดเป็นพระเจ้าพรหมทัต เมื่อจะแสดงเรื่องที่ตนเห็นมาเอง จึงกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปิงฺคิยานี (๑) สพฺพโลกิสฺสรสฺส

รญฺโญ ปิยา พฺรหฺมทตฺตสฺส ภริยา

อจฺจาจรี๓ พทฺธวสานุคสฺส (๒)

ตํ วาปิ สา นาชฺฌคา กามกามินีติ.

กุณฺฑลิกชาตกํ (๓) ปฐมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ปิยงฺคานี
  2. ๒ฉ. ปฏฺฐวสานุคสฺส
  3. ๓ฉ. กณฺฑรีชาตกํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระนางปิงคิยานี อัครมเหสีผู้เป็นที่รัก

ของพระเจ้าพรหมทัตผู้เป็นใหญ่แห่งโลกทั้งมวล

ได้เป็นชู้กับคนเลี้ยงม้าผู้ใกล้ชิดพระนาง

พระนางเป็นผู้มักมากในกาม มิได้ประสบผลแม้ทั้ง ๒ อย่าง

กุณฑลิกชาดกที่ ๑ จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑คือ ไม่ได้พบคนเลี้ยงม้าและไม่ได้ครองตำแหน่งอัครมเหสี (ขุ.ชา.อ. ๘/๓๑๓/๓๕๘)