arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · ทสกนิบาต

๑๐. กุกกุฏชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๔๒๒–๑๔๓๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๖ ในทสกนิบาตมี ๔ ฉบับ

๔๔๘. กุกฺกุฏชาตก (๑๐)

๑๐. กุกกุฏชาดก (๔๔๘)

ว่าด้วยพญาไก่

(พญาไก่กล่าวว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ทสกนิบาต กุกกุฏชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๒๔–๒๒๕ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๓๔๐–๓๔๑

บาลี (มหาจุฬาฯ)

นาสฺมเส กตปาปมฺหิ นาสฺมเส อลิกวาทิเน

นาสฺมเส อตฺตตฺถปญฺญมฺหิ อติสนฺเตปิ นาสฺมเส.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ไม่ควรวางใจในคนทำความชั่ว

คนพูดเหลาะแหละ คนเห็นแก่ตัว

แม้คนที่สงบเกินไปก็ไม่ควรวางใจ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ภวนฺติ เหเก ปุริสา โคปิปาสิกชาติกา (๑)

ฆสนฺติ มญฺเญ มิตฺตานิ วาจาย น จ กมฺมุนา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.ก.อิ. โคปิปาสก...
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เพราะว่ามีคนพวกหนึ่งเป็นเช่นกับโคกระหายน้ำ

เพียงแต่พูดเสียดสีมิตร แต่ไม่กระทำตามที่พูด

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สุกฺขญฺชลิปคฺคหิตา วาจาย ปลิคุณฺฐิตา

มนุสฺสเผคฺคู นาสีเท ยสฺมึ นตฺถิ กตญฺญุตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ผู้ใดดีแต่ประณมมือไหว้ พูดวกวน เป็นมนุษย์กระพี้

ไม่มีความกตัญญู ผู้นั้นก็ไม่ควรนั่งใกล้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น หิ อญฺญญฺญจิตฺตานํ อิตฺถีนํ ปุริสาน วา

นานาวิกตฺวา สํสคฺคํ ตาทิสมฺปิ จ นาสฺมเส.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อนึ่ง ไม่พึงวางใจสตรีหรือบุรุษผู้มีจิตแปรปรวน

แม้คนเปิดเผยความสัมพันธ์มีประการต่าง ๆ เช่นนั้น

ก็ไม่ควรวางใจ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อนริยกมฺมโมกฺกนฺตํ อตฺเถตํ (๑) สพฺพฆาตินํ

นิสิตํว ปฏิจฺฉนฺนํ ตาทิสมฺปิ จ นาสฺมเส.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. อเถตํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คนผู้ตกอยู่ในกรรมชั่ว มีวาจาไม่มั่นคง ฆ่าได้ทุกคน

เหมือนดาบที่ลับแล้วซ่อนไว้ แม้คนเช่นนั้นก็ไม่ควรวางใจ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มิตฺตรูเปนิเธกจฺเจ สาขเลฺยน อเจตสา

วิวิเธหิ อุปายนฺติ ตาทิสมฺปิ จ นาสฺมเส.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คนบางพวกในโลกนี้ เป็นคนเทียมมิตร

มีวาจาคมคาย แต่ไร้น้ำใจ เข้าไปหาด้วยอุบายต่าง ๆ

แม้คนเช่นนั้นก็ไม่ควรวางใจ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อามิสํ วา ธนํ วาปิ ยตฺถ ปสฺสติ ตาทิโส

ทุพฺภึ กโรติ ทุมฺเมโธ ตญฺจ หนฺตฺวาน (๑) คจฺฉติ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. ฌตฺวาน
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คนใดเห็นอามิสหรือทรัพย์ในที่ใดยังละทิ้งเพื่อนนั้นไปเสียได้

คนเช่นนั้นเป็นคนโง่ ทำลายมิตร

(พระราชาตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มิตฺตรูเปน พหโว ฉนฺนา เสวนฺติ สตฺตโว

ชเห กาปุริเส เหเต กุกฺกุโฏ วิย เสนกํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สัตว์จำนวนมากปกปิดตนไว้ เป็นคนเทียมมิตร

คอยคบหาอยู่ คนเหล่านี้เป็นคนชั่ว

ควรละเว้นเสีย เหมือนไก่ละเว้นเหยี่ยว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โย จ อุปฺปติตํ อตฺถํ น ขิปฺปมนุพุชฺฌติ

อมิตฺตวสมเนฺวติ ปจฺฉาว อนุตปฺปติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อนึ่ง ผู้ใดไม่รู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน

ผู้นั้นจะตกอยู่ในอำนาจของศัตรูและจะเดือดร้อนในภายหลัง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โย จ อุปฺปติตํ อตฺถํ ขิปฺปเมว นิโพธติ

มุจฺจเต สตฺตุสมฺพาธา กุกฺกุโฏ วิย เสนกา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ส่วนผู้ใดรู้เท่าทันเหตุที่เกิดขึ้นโดยฉับพลัน

ผู้นั้นย่อมพ้นจากความคับขันอันเกิดจากศัตรู

เหมือนไก่พ้นจากเหยี่ยว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ตํ ตาทิสํ กูฏมิโวฑฺฑิตํ วเน

อธมฺมิกํ นิจฺจวิธํสการินํ

อารา วิวชฺเชยฺย นโร วิจกฺขโณ

เสนํ ยถา กุกฺกุโฏ วํสกานเนติ.

กุกฺกุฏชาตกํ ทสมํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คนผู้ไม่ตั้งอยู่ในธรรม มีปกติกำจัดอยู่เป็นนิตย์

เหมือนบ่วงที่เขาดักไว้ในป่าฉะนั้น

นรชนผู้มีปัญญาพิจารณาควรเว้นให้ห่างไกล

เหมือนไก่ในป่าไผ่จะเว้นเหยี่ยว

กุกกุฏชาดกที่ ๑๐ จบ