arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ติกนิบาต · สังกัปปวรรค

๙. ติรีติวัจฉชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๗๖–๓๗๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในสังกัปปวรรคมี ๔ ฉบับ

๒๕๙. ติรีฏวจฺฉชาตก (๙)

๙. ติรีฏวัจฉชาดก (๒๕๙)

ว่าด้วยติรีฏวัจฉดาบส

(อุปราชเข้าไปเฝ้าพระราชาถวายบังคมแล้ว กราบทูลว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ติกนิบาต สังกัปปวรรค ติรีติวัจฉชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๗๗–๗๗ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๒๕–๑๒๖

บาลี (มหาจุฬาฯ)

นยิมสฺส วิชฺชามยมตฺถิ กิญฺจิ

น พนฺธโว โน ปน เต สหาโย

อถ เกน วณฺเณน ติรีฏวจฺโฉ (๑)

เตทณฺฑิโก ภุญฺชติ อคฺคปิณฺฑํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก.ม. ติริติวจฺโฉ. เอวมุปริปิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กรรมอะไร ๆ ที่สำเร็จด้วยวิชาของดาบสนี้ไม่มีเลย

อนึ่ง ดาบสนี้เป็นพระญาติ เป็นพระสหายของพระองค์ก็หามิได้

เมื่อเป็นเช่นนั้น เพราะเหตุไร

ติรีฏวัจฉดาบสผู้มีปกติถือไม้ ๓ ท่อน เที่ยวไป

จึงบริโภคโภชนะมีรสเลิศเล่า

(พระราชาทรงสรรเสริญคุณของติรีฏวัจฉดาบสโพธิสัตว์ว่า)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ไม้ ๓ ท่อน ในที่นี้หมายถึงไม้ที่จะนำไปทำขาตั้งหม้อน้ำหรือคนโทน้ำ (ขุ.ชา.อ. ๔/๒๕/๔๘)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

อาปาสุ เม ยุทฺธปราชิตสฺส

เอกสฺส กตฺวา วิวนสฺมิ โฆเร

ปสารยี กิจฺฉคตสฺส ปาณึ

เตนูทตารึ ทุขสมฺปเรโต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เมื่อพ่อแพ้ในการรบ

ตกอยู่ในอันตรายแต่ผู้เดียว

ดาบสนั้นได้ทำการอนุเคราะห์ ยื่นมือช่วยเหลือ

พ่อผู้ตกยากอยู่ในป่าใหญ่อันทารุณ

เพราะการช่วยเหลือนั้น

พ่อผู้กำลังเผชิญทุกข์อยู่ก็ขึ้นจากบ่อน้ำได้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอตสฺส กิจฺเจน อิธานุปตฺโต

เวสายิโน วิสยา ชีวโลเก

ลาภารโห ตาต ติรีฏวจฺโฉ

เทถสฺส โภคํ ยชถญฺจ (๑) ยญฺญนฺติ.

ติรีฏวจฺฉชาตกํ นวมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ยชิตญฺจ, สี.อิ. ยชตญฺจ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พ่อผู้ดำรงอยู่ในมนุษยโลกนี้

กำลังตกอยู่ในวิสัยของพญามัจจุราช มาถึงสถานที่นี้ได้

เพราะการช่วยเหลืออันแสนยากของดาบสนั้น

ลูกเอ๋ย ติรีฏวัจฉดาบสเป็นผู้สมควรแก่ลาภ

พวกเจ้าจงถวายปัจจัยที่ควรบริโภค

จงบูชาด้วยปัจจัยที่ควรบูชาแก่ท่านเถิด

ติรีฏวัจฉชาดกที่ ๙ จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ลาภ ในที่นี้หมายถึงการได้ปัจจัย ๔ (ขุ.ชา.อ. ๔/๒๗/๔๙)