arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ฉักกนิบาต · อาวาริยวรรค

๒. เสตเกตุชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๓๗–๘๔๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในอาวาริยวรรคมี ๔ ฉบับ

๓๗๗. เสตเกตุชาตก (๒)

๒. เสตเกตุชาดก (๓๗๗)

ว่าด้วยเสตเกตุดาบส

(พระโพธิสัตว์เป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์สอนมาณพเสตเกตุผู้เป็นหัวหน้าศิษย์ว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ฉักกนิบาต อาวาริยวรรค เสตเกตุชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๑๔๔–๑๔๕ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๒๘–๒๓๐

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มา ตาต กุชฺฌิ น หิ สาธุ โกโธ

พหุมฺปิ เต อทิฏฺฐมสฺสุตญฺจ

มาตา ปิตา ทิสตา (๑) เสตเกตุ

อาจริยมาหุ ทิสตํ ปสตฺถา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. ทิสา ตาต, อิ. ทิสา ตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พ่อเอ๋ย เจ้าอย่าโกรธ เพราะความโกรธไม่ดีเลย

ทิศที่เจ้ายังไม่ได้เห็น ยังไม่ได้ยินมีอีกมาก

พ่อเสตเกตุ มารดาบิดาเป็นทิศเบื้องหน้า

พระอริยะทั้งหลายกล่าวสรรเสริญอาจารย์ว่าเป็นทิศเบื้องขวา

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อคาริโน อนฺนปานวตฺถทา

อวฺหายิกา ตมฺปิ ทิสํ วทนฺติ

เอสา ทิสา ปรมา เสตเกตุ

ยํ ปตฺวา ทุกฺขี สุขิโน ภวนฺติ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คฤหัสถ์ถวายข้าว น้ำ และผ้า กล่าวนิมนต์ผู้ใด

แม้ผู้นั้นพระอริยะทั้งหลายย่อมเรียกว่า เป็นทิศเบื้องบน

เสตเกตุ ทิศนี้เป็นทิศที่ยอดเยี่ยม

เพราะสัตว์ทั้งหลายผู้มีทุกข์ถึงแล้วย่อมเป็นสุข

(พระราชาทรงเห็นดาบสทั้งหลายบำเพ็ญตบะผิด จึงตรัสสนทนากับปุโรหิตว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ขราชินา ชฏิลา ปงฺกทนฺตา

ทุมฺมกฺขรูปา (๑) เยเม ชปนฺติ มนฺเต

กจฺจิ นุ เต มานุสเก ปโยเค

อิทํ วิทู ปริมุตฺตา อปายา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.ก. ทุมุกฺขรูปา, อิ.ม. ทุมฺมุกฺขรูปา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ชฎิลเหล่าใดนุ่งห่มหนังสัตว์ที่ขรุขระ

มีขี้ฟันเขรอะ ร่างกายสกปรก สาธยายมนต์อยู่

ชฎิลเหล่านั้นประกอบหน้าที่การงานของมนุษย์

จะรู้แจ้งโลกนี้แล้วพ้นจากอบายได้หรือ

(ปุโรหิตกราบทูลว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปาปานิ กมฺมานิ กตฺวาน ราช

พหุสฺสุโต เจ น จเรยฺย ธมฺมํ

สหสฺสเวโทปิ น ตํ ปฏิจฺจ

ทุกฺขา ปมุญฺเจ จรณํ อปตฺวา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ขอเดชะพระราชา หากบุคคลถึงจะเป็นพหูสูต

กระทำแต่กรรมชั่ว ก็ชื่อว่าไม่ประพฤติธรรม

เขาแม้จะมีพระเวทตั้งพัน อาศัยความเป็นพหูสูตนั้น

แต่ไม่บรรลุจรณธรรม ก็พ้นจากทุกข์ไม่ได้

(เสตเกตุดาบสกล่าวกับปุโรหิตนั้นว่า)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑จรณธรรม ในที่นี้หมายถึงศีลและสมาบัติ ๘ (ขุ.ชา.อ. ๕/๑๑/๑๑)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

สหสฺสเวโทปิ น ตํ ปฏิจฺจ

ทุกฺขา ปมุญฺเจ จรณํ อปตฺวา

มญฺญามิ เวทา อผลา ภวนฺติ

สสํยมํ จรณเมว สจฺจํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บุคคลแม้จะมีพระเวทตั้งพัน อาศัยความเป็นพหูสูตนั้น

แต่ไม่บรรลุจรณธรรม ก็พ้นจากทุกข์ไม่ได้

อาตมาเข้าใจว่า พระเวททั้งหลายเป็นสิ่งที่ไร้ผล

จรณธรรมพร้อมทั้งความสำรวม เท่านั้นเป็นสัจจะ

(ปุโรหิตได้กล่าวว่า)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ความสำรวม ในที่นี้เป็นชื่อของศีล (ขุ.ชา.อ. ๕/๑๒/๑๑)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

น เหว เวทา อผลา ภวนฺติ

สสํยมํ จรณญฺเญว สจฺจํ

กิตฺติญฺหิ ปปฺโปติ อธิจฺจ เวเท

สนฺตึ ปุเณติ จรเณน ทนฺโตติ.

เสตเกตุชาตกํ ทุติยํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

พระเวททั้งหลายจะไร้ผลก็หาไม่

จรณธรรมพร้อมทั้งความสำรวมเท่านั้นเป็นสัจจะ

เพราะบุคคลบรรลุพระเวททั้งหลายแล้วย่อมได้เกียรติ

บุคคลผู้ฝึกตนดีแล้วด้วยจรณธรรมย่อมบรรลุความสงบ

เสตเกตุชาดกที่ ๒ จบ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ความสงบ ในที่นี้หมายถึงนิพพาน (ขุ.ชา.อ. ๕/๑๓/๑๒)