arnon.onlineเข้าสู่ระบบถาม AI

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เอกาทสกนิบาต

๓. ธรรมเทวปุตตชาดก

เล่ม ๒๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๑๕–๑๕๒๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๓/๙ ในเอกาทสกนิบาตมี ๔ ฉบับ

ชุณฺหชาตกํ ทุติยํ

๔๕๗. ธมฺมเทวปุตฺตชาตก (๓)

๓. ธัมมเทวปุตตชาดก (๔๕๗)

ว่าด้วยธรรมเทพบุตร

(ธรรมเทพบุตรเชิญอธรรมเทพบุตรมาแล้วกล่าวว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกาทสกนิบาต ธรรมเทวปุตตชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๓๘–๒๔๐ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๓๕๘–๓๖๐

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยโสกโร ปุญฺญกโรหมสฺมิ

สทตฺถุโต (๑) สมณพฺราหฺมณานํ

มคฺคารโห เทวมนุสฺสปูชิโต

ธมฺโม อหํ เทหิ อธมฺม มคฺคํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. สทาตฺถุโต
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าพเจ้าเป็นผู้สร้างยศ เป็นผู้สร้างบุญ

จนเป็นที่ชมเชยของสมณะและพราหมณ์ทั้งหลายทุกเมื่อ

อธรรมเทพบุตร ข้าพเจ้าเป็นฝ่ายธรรม

เป็นผู้ที่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายบูชาแล้ว

จึงเป็นผู้ควรแก่หนทาง ขอท่านจงให้หนทางเถิด

(อธรรมเทพบุตรกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อธมฺมยานํ ทฬฺหมารุหิตฺวา

อสนฺตสนฺโต พลวาหมสฺมิ

ส กิสฺส เหตุมฺหิ ตวชฺช ทชฺชํ

มคฺคํ อหํ ธมฺม อทินฺนปุพฺพํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าพเจ้าขึ้นยานฝ่ายอธรรมอย่างมั่นคง

มิได้หวาดหวั่น เป็นผู้ทรงพลัง

เพราะเหตุไร ข้าพเจ้านั้นจะต้องให้หนทาง

ที่ไม่เคยให้แก่ท่านในวันนี้เล่า

(ธรรมเทพบุตรกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ธมฺโม หเว ปาตุรโหสิ ปุพฺเพ

ปจฺฉา อธมฺโม อุทปาทิ โลเก

เชฏฺโฐ จ เสฏฺโฐ จ สนนฺตโน จ

อุยฺยาหิ เชฏฺฐสฺส กนิฏฺฐ มคฺคา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรมแลปรากฏขึ้นก่อน ภายหลังอธรรมจึงเกิดขึ้นในโลก

ข้าพเจ้าเป็นผู้เจริญที่สุด ประเสริฐที่สุด และเก่าแก่กว่า

เพราะเหตุนั้น จงหลีกทางให้พี่ไปเถิด น้องชาย

(อธรรมเทพบุตรกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

น ยาจนาย นปิ ปาฏิรูปา

น อรหตฺตา (๑) เตหํ ทเทยฺยํ มคฺคํ

ยุทฺธญฺจ โน โหตุ อุภินฺนมชฺช

ยุทฺธสฺมิ โย เชสฺสติ ตสฺส มคฺโค.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. น อรหติ, ฉ.ม. อรหตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าพเจ้าก็จะไม่ให้หนทางแก่ท่านเพราะการขอร้อง

เพราะการเจรจาได้ถูกต้อง หรือเพราะเป็นผู้ควรแก่หนทาง

วันนี้เราทั้ง ๒ จงรบกันเถิด

ผู้ใดชนะในการรบ หนทางเป็นของผู้นั้น

(ธรรมเทพบุตรกล่าวว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สพฺพา ทิสา อนุวิสโฏหมสฺมิ

มหพฺพโล อมิตยโส อตุโลฺย

คุเณหิ สพฺเพหิ อุเปตรูโป

ธมฺโม อธมฺม ตฺวํ กถํ วิเชสฺสสิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าพเจ้าเป็นผู้ขึ้นชื่อลือชาไปทั่วทิศ

มีพลังมหาศาล มียศหาประมาณมิได้ ไม่มีผู้เทียมเท่า

ประกอบด้วยคุณทั้งปวง เป็นฝ่ายธรรม

อธรรมเทพบุตร ท่านจะชนะได้อย่างไร

บาลี (มหาจุฬาฯ)

โลเหน เว หญฺญติ ชาตรูปํ

น ชาตรูเปน หนนฺติ โลหํ

สเจ อธมฺโม หญฺญติ (๑) ธมฺมมชฺช

อโย สุวณฺณํ วิย ทสฺสเนยฺยํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. หญฺฉติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

คนเขาใช้เหล็กเท่านั้นตีทอง หาใช้ทองตีเหล็กไม่

วันนี้ถ้าอธรรมกำจัดธรรมได้

เหล็กก็จะพึงน่าดูเหมือนทองคำ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สเจ ตุวํ ยุทฺธพโล อธมฺม (๑)

น ตุยฺห วุฑฺฒา จ ครู จ อตฺถิ

มคฺคญฺจ เต ทมฺมิ ปิยาปฺปิเยน

วาจาทุรุตฺตานิปิ เต ขมามิ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี. ยุทฺธพโลสิธมฺม, อิ. ยุทฺธพโลสธมฺม
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

อธรรมเทพบุตร ถ้าท่านมีกำลังในการรบ

ผู้หลักผู้ใหญ่และครูของท่านก็จะไม่มี

จะด้วยความพอใจหรือไม่พอใจก็ตาม

ข้าพเจ้าก็จะยอมให้หนทางแก่ท่าน

แม้คำหยาบคายของท่าน ข้าพเจ้าก็ยกโทษให้

(พระผู้มีพระภาคครั้นทรงทราบข้อความนี้จึงได้ตรัสว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิทญฺจ สุตฺวา วจนํ อธมฺโม

อวํสิโร ปติโต อุทฺธปาโท

ยุทฺธตฺถิโก เว (๑) น ลภามิ ยุทฺธํ

เอตฺตาวตา โหติ หโต อธมฺโม.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. เจ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ก็อธรรมเทพบุตรครั้นได้สดับคำนี้แล้ว

ก็ล้มศีรษะปักลง เท้าชี้ขึ้น รำพึงรำพันอยู่ว่า

เราต้องการจะต่อสู้ ยังไม่ทันได้ต่อสู้

อธรรมเทพบุตรได้ถูกกำจัดแล้วด้วยเหตุเพียงเท่านี้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ขนฺตีพโล ยุทฺธพลํ วิเชตฺวา

หนฺตฺวา อธมฺมํ นิหนิตฺว ภูมฺยา

ปายาสิ วิตฺโต อภิรุยฺห สนฺทนํ

มคฺเคเนว อติพโล สจฺจนิกฺกโม.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ธรรมเทพบุตรผู้มีขันติเป็นพลังชนะแล้ว

ฆ่าอธรรมเทพบุตรผู้มีพลังในการรบได้แล้ว

ให้ตกไป ณ ภาคพื้น มีจิตใจปลาบปลื้ม มีพลังกล้าแข็ง

มีความบากบั่นอย่างแท้จริง ขึ้นรถขับไปตามทางนั่นแล

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มาตา ปิตา สมณพฺราหฺมณา จ

อสมฺมานิตา ยสฺส สเก อคาเร

อิเธว นิกฺขิปฺป สรีรเทหํ

กายสฺส เภทา นิรยํ วชนฺติ เต (๑)

ยถา อธมฺโม ปติโต อวํสิโร.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. เตติ นตฺถิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ผู้ใดไม่ยกย่องนับถือมารดาบิดา

สมณะและพราหมณ์ในเรือนของตน

ผู้เช่นนั้นหลังจากตายไป ทอดทิ้งร่างกายไว้ในโลกนี้แล้ว

ย่อมตกนรกเหมือนอธรรมเทพบุตรล้มศีรษะปักลงแล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มาตา ปิตา สมณพฺราหฺมณา จ

สุสมฺมานิตา ยสฺส สเก อคาเร

อิเธว นิกฺขิปฺป สรีรเทหํ

กายสฺส เภทา สุคตึ วชนฺติ เต ๒

ยถาปิ ธมฺโม อภิรุยฺห สนฺทนนฺติ.

ธมฺมเทวปุตฺตชาตกํ (๑) ตติยํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑สี.อิ. ธมฺมชาตกํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ส่วนผู้ใดยกย่องนับถือมารดาบิดา

สมณะและพราหมณ์ในเรือนของตน

ผู้เช่นนั้นหลังจากตายไป ทอดทิ้งร่างกายไว้ในโลกนี้แล้ว

ย่อมไปสู่สุคติเหมือนธรรมเทพบุตรขึ้นรถขับไป

ธัมมเทวปุตตชาดกที่ ๓ จบ