พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เอกาทสกนิบาต
๙. สุปปารกชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๘๘–๑๖๐๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๙ ในเอกาทสกนิบาตมี ๔ ฉบับ
๔๖๓. สุปฺปารกชาตก (๙)
๙. สุปปารกชาดก (๔๖๓)
ว่าด้วยพ่อค้าสุปปารกะ
(พวกพ่อค้ากล่าวว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกาทสกนิบาต สุปปารกชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๖๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๔๙–๒๕๐ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๗ หน้า ๓๗๑–๓๗๓
อุมฺมุชฺชนฺติ นิมุชฺชนฺติ มนุสฺสา ขุรนาสิกา
สุปฺปารกํ ตํ ปุจฺฉาม สมุทฺโท กตโม อยํ.
มนุษย์ทั้งหลายมีจมูกแหลม ย่อมโผล่ขึ้น ดำลง
ท่านสุปปารกะ พวกเราขอถาม ทะเลนี้ชื่ออะไร
(พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)
ภรุกจฺฉา (๑) ปยาตานํ วาณิชานํ ธเนสินํ
นาวาย วิปฺปนฏฺฐาย ขุรมาลีติ วุจฺจติ.
- ๑ฉ.ม. กุรุกจฺฉา. เอวมุปริปิ
เมื่อเรือของพวกท่านผู้เป็นพ่อค้าแสวงหาทรัพย์
ออกไปจากท่าภรุกัจฉา แล่นไปผิดทิศทาง
ทะเลนี้เขาเรียกว่า ขุรมาลี
(พวกพ่อค้าถามพระโพธิสัตว์ว่า)
ยถา อคฺคีว สุริโยว (๑) สมุทฺโท ปฏิทิสฺสติ
สุปฺปารกํ ตํ ปุจฺฉาม สมุทฺโท กตโม อยํ.
- ๑ก. อคฺคิ สุริโย จ
ทะเลปรากฏเหมือนกองไฟและดวงอาทิตย์
ท่านสุปปารกะ พวกเราขอถาม ทะเลนี้ชื่ออะไร
(พระโพธิสัตว์กล่าวแก่พวกพ่อค้านั้นว่า)
ภรุกจฺฉา ปยาตานํ วาณิชานํ ธเนสินํ
นาวาย วิปฺปนฏฺฐาย อคฺคิมาลีติ วุจฺจติ.
เมื่อเรือของพวกท่านผู้เป็นพ่อค้าแสวงหาทรัพย์
ออกไปจากท่าภรุกัจฉา แล่นไปผิดทิศทาง
ทะเลนี้เขาเรียกว่า อัคคิมาลี
(พวกพ่อค้าถามว่า)
ยถา ทธิ ขีรญฺจ (๑) สมุทฺโท ปฏิทิสฺสติ
สุปฺปารกํ ตํ ปุจฺฉาม สมุทฺโท กตโม อยํ.
- ๑ฉ.ม.สี. ทธีว ขีรํว. เอวมุปริปิ
ทะเลปรากฏเหมือนนมส้มและนมสด
ท่านสุปปารกะ พวกเราขอถาม ทะเลนี้ชื่ออะไร
(พระโพธิสัตว์ตอบว่า)
ภรุกจฺฉา ปยาตานํ วาณิชานํ ธเนสินํ
นาวาย วิปฺปนฏฺฐาย ทธิมาลีติ (๑) วุจฺจติ.
- ๑ม. ขีรมาลีติ
เมื่อเรือของพวกท่านผู้เป็นพ่อค้าแสวงหาทรัพย์
ออกไปจากท่าภรุกัจฉา แล่นไปผิดทิศทาง
ทะเลนี้เขาเรียกว่า ทธิมาลี
(พวกพ่อค้าถามว่า)
ยถา กุโส จ สสฺโส จ (๑) สมุทฺโท ปฏิทิสฺสติ
สุปฺปารกํ ตํ ปุจฺฉาม สมุทฺโท กตโม อยํ.
- ๑ฉ.ม. กโสว สสฺโสว
ทะเลปรากฏเหมือนหญ้าคาและข้าวกล้า
ท่านสุปปารกะ พวกเราขอถาม ทะเลนี้ชื่ออะไร
(พระโพธิสัตว์ตอบว่า)
ภรุกจฺฉา ปยาตานํ วาณิชานํ ธเนสินํ
นาวาย วิปฺปนฏฺฐาย กุสมาลีติ วุจฺจติ.
เมื่อเรือของพวกท่านผู้เป็นพ่อค้าแสวงหาทรัพย์
ออกไปจากท่าภรุกัจฉา แล่นไปผิดทิศทาง
ทะเลนี้เขาเรียกว่า กุสมาลี
(พวกพ่อค้าถามว่า)
ยถา นโฬว เวฬูว สมุทฺโท ปฏิทิสฺสติ
สุปฺปารกํ ตํ ปุจฺฉาม สมุทฺโท กตโม อยํ.
ทะเลปรากฏเหมือนต้นอ้อและต้นไผ่
ท่านสุปปารกะ พวกเราขอถาม ทะเลนี้ชื่ออะไร
(พระโพธิสัตว์ตอบว่า)
ภรุกจฺฉา ปยาตานํ วาณิชานํ ธเนสินํ
นาวาย วิปฺปนฏฺฐาย นฬมาลีติ วุจฺจติ.
เมื่อเรือของพวกท่านผู้เป็นพ่อค้าแสวงหาทรัพย์
ออกไปจากท่าภรุคัจฉะ แล่นไปผิดทิศทาง
ทะเลนี้เขาเรียกว่า นฬมาลี
(พวกพ่อค้าถามว่า)
มหพฺภโย ภึสนโก สทฺโท สุยฺยติมานุโส (๑)
ยถา โสพฺโภ ปปาโตว สมุทฺโท ปฏิทิสฺสติ
สุปฺปารกํ ตํ ปุจฺฉาม สมุทฺโท กตโม อยํ.
- ๑สี.อิ. สมุทฺโท สุยฺยตมานุโส
เสียงน่ากลัวมาก น่าสยดสยอง ฟังคล้ายเสียงของอมนุษย์
ทะเลปรากฏเหมือนเป็นหลุมเป็นบ่อ
ท่านสุปปารกะ พวกเราขอถาม ทะเลนี้ชื่ออะไร
(พระโพธิสัตว์ตอบว่า)
ภรุกจฺฉา ปยาตานํ วาณิชานํ ธเนสินํ
นาวาย วิปฺปนฏฺฐาย พลวามุขีติ (๑) วุจฺจติ.
- ๑ฉ.ม. พฬวามุขีติ, สี.อิ. วฬภามุขีติ
เมื่อเรือของพวกท่านผู้เป็นพ่อค้าแสวงหาทรัพย์
ออกไปจากท่าภรุคัจฉะ แล่นไปผิดทิศทาง
ทะเลนี้เขาเรียกว่า พลวามุขี
ยโต สรามิ อตฺตานํ ยโต ปตฺโตสฺมิ วิญฺญุตํ
นาภิชานามิ สญฺจิจฺจ เอกปาณมฺปิ หึสิตํ
เอเตน สจฺจวชฺเชน โสตฺถึ นาวา นิวตฺตตูติ. (๑๖๔๗)
สุปฺปารกชาตกํ นวมํ. เอกาทสกนิปาตํ นิฏฺฐิตํ. ตสฺสุทฺทานํ
สิริมาตุสุโปสกนาควโร
ปุน ชุณฺหก ธมฺมมุทยวโร
อถ ปานิ ยุธญฺจยโก จ ทส-
รถ สํวร ปารคเตน นวาติ.
ตั้งแต่ข้าพเจ้ารู้เดียงสา ข้าพเจ้าจำตัวเองได้ว่า
ข้าพเจ้ายังไม่ได้รู้สึกว่าแกล้งเบียดเบียนสัตว์แม้สักตัวหนึ่งเลย
ด้วยสัจจวาจานี้ ขอเรือจงกลับโดยความสวัสดีเถิด
สุปปารกชาดกที่ ๙ จบ
รวมชาดกที่มีในนิบาตนี้ คือ
๑. มาตุโปสกชาดก ๒. ชุณหชาดก
๓. ธัมมเทวปุตตชาดก ๔. อุทยชาดก
๕. ปานียชาดก ๖. ยุธัญชยชาดก
๗. ทสรถชาดก ๘. สังวรชาดก
๙. สุปปารกชาดก
เอกาทสกนิบาต จบ
จบ ๙. สุปปารกชาดก