พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย จตุกกนิบาต · โกกิลวรรค
๗. ปีฐชาดก
เล่ม ๒๗ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๖๔๖–๖๔๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในโกกิลวรรคมี ๔ ฉบับ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก จตุกกนิบาต โกกิลวรรค ปีฐชาดก (ฉบับหลวง เล่ม ๒๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๗ หน้า ๒๐๓–๒๐๔
๗. ปีฐชาดก (๓๓๗)
ว่าด้วยธรรมเนียมของสกุล
(เศรษฐีชาวพระนครพาราณสีได้กล่าวกะดาบสโพธิสัตว์ว่า)
{๖๔๖} [๖๔๖] พวกข้าพเจ้าไม่ได้ถวายตั่ง น้ำดื่ม และโภชนาหารแก่ท่าน ขอ ท่านผู้เป็นพรหมจารีจงยกโทษให้แก่ข้าพเจ้าด้วยเถิด ข้าพเจ้า เห็นโทษนี้(ดาบสโพธิสัตว์กล่าวว่า)
{๖๔๗} [๖๔๗] อาตมาไม่ได้ข้องเกี่ยวและไม่ได้นึกโกรธเคืองเลยแม้สิ่งที่ไม่ชอบใจ อาตมาอะไร ๆ ก็ไม่มีเลย แท้ที่จริงอาตมายังมีความวิตกอยู่ ในใจว่าธรรมเนียมของสกุลนี้จักเป็นเช่นนี้เป็นแน่(เศรษฐีได้ฟังดังนั้นจึงกล่าวว่า)
{๖๔๘} [๖๔๘] พวกข้าพเจ้าถวายที่นั่ง น้ำล้างเท้า น้ำมันทาเท้าทุกอย่าง นี้ เป็นธรรมเนียมของสกุลอันสืบเนื่องมาจากปู่ ย่า ตา ยายของ พวกข้าพเจ้าทุกเมื่อ{๖๔๙} [๖๔๙] พวกข้าพเจ้าบำรุงสมณพราหมณ์โดยเคารพดุจญาติที่สูงสุด นี้ เป็นธรรมเนียมของสกุลอันสืบเนื่องมาจากปู่ ย่า ตา ยายของ พวกข้าพเจ้าทุกเมื่อ
๘. ถุสชาดก (๓๓๘)
ว่าด้วยหนูรู้จักแกลบหรือข้าวสารในที่มืด
(ในขณะที่กำลังเสวยพระกระยาหาร พระราชา ผู้สำเร็จศิลปศาสตร์ ทั้งปวงจากสำนักอาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์ตรัสกะพระโอรสว่า){๖๕๐} [๖๕๐] แกลบพวกหนูก็รู้ว่าเป็นแกลบ ข้าวสารพวกมันก็รู้ว่าเป็นข้าวสาร แม้ในที่มืดพวกมันก็ยังเว้นแกลบเสียเลือกกินแต่ข้าวสารได้(ในขณะที่มีการเข้าเฝ้า พระราชาก็ตรัสว่า)
{๖๕๑} [๖๕๑] การปรึกษากันในป่าก็ดี การพูดกระซิบกันในบ้านก็ดี และการคิดหาโอกาสฆ่าเราในบัดนี้ก็ดีเรารู้หมดแล้ว(ในขณะที่ประทับยืนอยู่หัวบันได ก็ตรัสว่า)
{๖๕๒} [๖๕๒] ได้ยินว่าลิงที่เป็นพ่อเอาฟันกัดลูกอัณฑะของลูกลิงที่เกิดตาม สภาพเสียตอนรุ่นหนุ่มทีเดียว
(ในขณะที่ประทับยืนอยู่ที่ธรณีประตู ก็ตรัสอีกว่า)
{๖๕๓} [๖๕๓] การที่เจ้าคลานอยู่เหมือนแพะตาบอดในไร่ผักกาดก็ดี นอนอยู่ภายใต้แท่นบรรทมนี้ก็ดี เรารู้หมดแล้ว
- ๑พระราชาพระองค์นี้ขณะที่เป็นมกุฏราชกุมารมีพระชนมายุ ๑๖ พรรษาได้เสด็จไปเรียนศิลปศาสตร์ ในสำนักตักกสิลาโดยเป็นศิษย์ของอาจารย์ทิศาปาโมกข์ผู้เป็นพระโพธิสัตว์ เมื่อเรียนสำเร็จแล้ว ทรงลาอาจารย์จะเสด็จกลับอาจารย์ตรวจดูชะตาเห็นว่าเมื่อครองราชย์แล้วจะมีอันตรายเพรา ราชบุตรที่คิดปลงพระชนม์ จึงคิดป้องกันโดยให้เรียนคาถาทั้ง ๔ บทนี้เพิ่มเติม (ขุ.ชา.อ. ๔/๓๓๒)
จบ ๗. ปีฐชาดก